Բաբկէն Առաքելեան

Jump to navigation Jump to search

Ծնած է 1 Փետրուար 1912
Ծննդավայր Արմաւիր (Մրգաշատ գիւղ)
Վախճանած է 16 Օգոստոս 2004
Վախճանի վայրը Երեւան
Քաղաքացիութիւն Flag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ և Flag of Armenia.svg Հայաստան
Ազգութիւն հայ
Կրթութիւն Երեւանի Պետական Համալսարան
Մասնագիտութիւն պատմաբան, ուսուցիչ և հնագետ
Պարգեւներ և
մրցանակներ
Կարմիր դրոշի շքանշան, Կարմիր Աստղի շքանշան, Հայրենական պատերազմի II աստիճանի շքանշան, Հայկական ԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ, Հայրենական պատերազմի I աստիճանի շքանշան, ԽՍՀՄ «Արիության համար» մեդալ, Աշխատանքային Կարմիր դրոշի շքանշան, «Աշխատանքային արիության համար» մեդալ, «Կովկասի պաշտպանության համար» մեդալ և «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալ

Բաբկէն Առաքելեան (1 Փետրուար 1912, Արմաւիր (Մրգաշատ գիւղ) - 16 Օգոստոս 2004, Երեւան), պատմաբան, հնագէտ, պատմական գիտութիւնների դոկտոր, փրոֆէսոր, Հայաստանի Գիտութիւններու Ակադեմիոյ ակադեմիկոս։

Կենսագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Բաբկէն Առաքելեանը ծնած է 1912-ին Արմաւիրի Մրգաշատ գիւղին մէջ։ 1938-ին աւարտած է Երեւանի Պետական Համալսարանի Պատմութեան բաժինը, 1940-ին՝ ԽԸՀՄ Գիտութիւններու Ակադեմիոյ Հայկական Մասնաճիւղի (Արմֆան) Պատմութեան Ինստիտուտի ասպիրանտուրան։ 1941-ին պաշտպանած է հայ միջնադարեան պատկերաքանդակներուն նուիրուած թեկնածուական ատենախօսութիւնը։ 1942-ին զօրակոչուած է բանակ եւ մինչեւ 1945-ը մասնակցած է Բ․Աշխարհամարտի ընթացքին մղուած մարտերին։ Զօրացուելէն յետոյ վերադառնալով Երեւան՝ զբաղուած է Հայաստանի պատմութեան եւ հնագիտութեան, միջնադարեան քաղաքների եւ արհեստների, հայ հին մշակոյթի եւ արուեստի գիտական ուսումնասիրութիւնով։ 1949-էն վարած է Հայաստանի Գիտութիւններու Ակադեմիայի Պատմութեան Ինստիտուտի Հնագիտութեան եւ Վիմագրութեան Բաժինը։

Առաքելեանը երկար տարիներ ղեկավարած է Գառնիի, Արմաւիրի, հին Արտաշատի հնագիտական պեղումների աշխատանքները։ Նա գիտութեան տաղանդաւոր կազմակերպիչ էր։ Նրա այդ յատկանիշը յատկապէս վառ դրսեւորուեցավ 1959-էն սկսեալ, երբ ստանձնեց Հայաստանի Գիտութիւնների Ակադեմիայի իր իսկ հիմնադրած Հնագիտութեան Եւ Ազգագրութեան Ինստիտուտի տնօրէնի պաշտօնը։ Իր ջանքերով այդ Ինստիտուտը վերածուեցավ գիտական հեղինակաւոր կենտրոնի՝ ձեռք բերելով նաեւ միջազգային ճանաչում։ 1957-ին իրեն շնորհուած է փրոֆէսօրի կոչում։

1964-ին Առաքելեանը պաշտպանած է ատենախօսութիւն՝ «Քաղաքները Եւ Արհեստները Հայաստանում IX-XIII Դարերում» թեմայով եւ արժանացած է պատմական գիտութիւններու դոկտորի աստիճանի։

1982-1990 Բաբկէն Առաքելեանը ղեկավարած է Հայաստանի Գիտութիւնների Ակադեմիայի Պատմութեան եւ Տնտեսագիտութեան Բաժանմունքի աշխատանքները՝ լիուլի դրսեւորելով գիտութեան հմուտ կազմակերպչի իր կարողութիւնները։

Հրատարակած գործեր[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Հեղինակած է աւելի քան 120 գիտական աշխատութիւն։ Առաքելեանի պատմագիտական Աշխատանքներէն են

  • «Քաղաքները եւ Արհեստները Հայաստանում IX-XIII Դարերում աշխատութիւնը» (հատոր 1-2, Երեւան, 1958, 1964)
  • «Միգրացիոն Տեսութիւնը եւ Հայ Ժողովրդի Առաջացման Հարցերը» (1948)
  • «Հայկական Պատկերաքանդակները IV-VII Դարերում» (1949)
  • «Հին Արտաշատ» (1975)
  • «Ուրարտու-Հայաստան» (1988, համահեղինակներ՝ Գէորգ Ջահուկեան, Գագիկ Սարգսեան)

Աղբիւրներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]