Սարի Աղջիկ

Jump to navigation Jump to search

«Դեղին հարսնացու» - ադրբեջանական ժողովրդական երգ: Այն երգ է, որը տարածված է Ադրբեջանի Հանրապետությունում, Իրանում, Իրաքում և Թուրքիայում ապրող թուրքերի շրջանում: Այն առաջին անգամ կազմվել է Ասաֆ Զեյնալիի կողմից 1930-ականների սկզբին դաշնամուրի համար:

Կատարումներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Բացի անոնցմէ, որ երգը երգեածեն Հայոց Ցեղասպանութենէն փրկուածներու սերունդները Վրաստանի , Ֆրանսայի, ԱՄՆ-ի , Լատինական Ամերիկայի երկրներուն, Սուրիոյ, Լիոանանի, Իրանի, Աուստրալիոյմէջ, երգը բաւական յայտնի եղած է Խորհրդային Հայաստանի մէջ։

Հաշուի առնելով երգի տարածուածութիւնը ժողովրդական լայն զանգուածներու շրջանին մէջ՝ հայ անուանի երգիչ-երաժիշտները խորհրդային տարիներուն ստանձնած են ատոր ձայնագրութիւնը քանի մը հայերէն տարբերակներով։ Մեզի հասած ձայնագրութիւնները ստեղծուած են 1930-70-ականներու ընթացքին. առաւել ճանաչուած ու սիրուած են Շարա Տալեանի, Ֆլորա Մարտիրոսեանի, Պաւել Լիսիցեանի, Ռուբէն Մաթեւոսեանի կատարումները։ Մեր ժամանակներուն, երգը ողջ մնացած է մարդոց յիշողութեան մէջ Ֆլորա Մարտիրոսյանի, Արտօ Թունջպոյաճեանի կատարումներով, Ճիվան Գասպարեանի, Գէորգ Դաբաղեանի դուդուկային մեղեդային մատուցմամբ։

Թուրքիոյ մէջ, բնակող՝ Արամ Տիգրան անունը կրող հայ երգիչը մշակած է երգի քրտերէն տարբերակը, ուր սական պահպանուած է «Սարի Աղջիկ» արտայայտութիւնը։ Ընդ որուն մէջ, երգը հայերէն կատարած են նաեւ՝ քիւրտ երգչուհի՝ Նիլիֆեր Աքբարը, թուրք ճանաչուած երգիչ՝ Յաւուզ Պինկոլը։ Վերջին շրջանին, Ազրպէյճանը կրկին աղմուկ բարձրացուց. «The Voice» երաժշտական լայնամասշտաբ նախագիծի թրքական՝ «Թուրքիոյ ձայնը» տարբերակին մէջ, երգը յաճախ կը կատարեն՝ զայն նշելով իբրեւ «ժողովրդական» կամ «անյայտ հեղինակի», սակայն ոչ իբրեւ՝ «ազրպէյճանական»։[1]

Երգի Բառերը[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Վարդ սիրեցի՝ փուշ դառաւ,
Տլէ եաման,
Գնաց, ուրիշին առաւ…
Ա՜խ, մերըդ մեռնի,
Սարի աղջիկ, օ՜յ, օ՜յ,
Քարի աղջիկ, օյ, օյ,
Քար սիրտ աղջիկ, օյ, օյ,
Չար սիրտ աղջիկ։
Գնաց, ուրիշին առաւ,
Տլէ եաման, լէյլի ճան, ճան։
Մինուճարիս մեղքացիր,
Տլէ եաման,
Թոյն մը ածա՛ թեժ վերքիս…
Ա՜խ մերըդ մեռնի,
Սարի աղջիկ, օ՜յ, օ՜յ…
Քարի աղջիկ, օյ, օյ,
Քար սիրտ աղջիկ, օյ, օյ,
Չար սիրտ աղջիկ։
Թոյն մը ածա՛ թեժ վերքիս…
Տլէ եաման, լէյլի ճան, ճան։
Եղնիկ եմ՝ նետը կրծքիս,
Տլէ եաման,
Տիրած ես խելք ու մտքիս…
Ա՜խ մերըդ մեռնի, սարի աղջիկ, օ՜յ, օ՜յ…
Քարի աղջիկ, օյ, օյ,
Քար սիրտ աղջիկ, օյ, օյ,
Չար սիրտ աղջիկ։
Տիրած ես խելք ու մտքիս…
Տլէ եաման, լէյլի ճան, ճան։

Փաստեր[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • 1999 թուականին, երգը հայերէն հնչած է թրքական «Տիկին Սալքըմի անդամանդները» (թրք.՝ Salkım Hanım'ın Taneleri) ֆիլմին մէջ։[1]
  • 1999 թուականին, թուրք երգահան՝ Շանար Յուրդաթափանն ըսած է. «Թուրքիոյ մէջ տարածուած «Սարի Կելին» երգը հայկական է»։[1]
  • 2006 թուականին, մամուլի եւ յաղորդակցութեան գիծով գիտութիւններու թեկնածու Կէոքճէն Քարանֆիլն ըսած է. «Սարի Կելինը հայկական երգ է, որ դարերու ընթացքին, թուրքական մշակոյթի մէկ մասը դարձած է»։[2]
  • 2007 թուականին, երգը հնչած է Թուրքիոյ մէջ հայազգի լրագրող՝ Հրանդ Տինքի յուղարկաւորութեան ժամանակ։ Այն մինչ օրս, ամէն տարի կը կատարեն Տինքի յիշատակին նուիրուած միջոցառումներուն։[2]
  • 2011 թուականին, Թուրքիոյ արտգործնախարար՝ Ահմատ Տաւութօղլուն ըսած է. «Սարի Կելինը հայկական ծագում ունի»։[2]
  • 2012 թուականին, թուրք յայտնի երգչուհի՝ Սեզէն Աքսուն հայերէն երգած է երգը Թուրքիոյ մէջ, հայկական «Վարդանանց» երգչախմուբին հետ։ Կատարումը տեղ գտած է անոր “Kök” ալպոմին մէջ։[1]
  • 2012 թուականին, լրագրող Մուրաթ Էրթաշն ըսած է. «Ժողովրդական երգ «Սարի Գելինը» մեր երկրին եւ Էրզրում քաղաքին մէջ մինչ օրս կ'երգեն հայերէն»։[2]
  • 2013 թուականին, հայ երգիչ Անտրէն թողարկած է երգի իր տարբերակը, որուն համար նաեւ նկարահանուած է տեսահոլովակ։[3]
  • 2014 թուականին, «Սարի Աղջիկ» երգի իր տարբերակը ներկայացուցած է հայ երգչուհի՝ Էմմին։ Ան նոյնպէս տեսահոլովակ նկարահանած է։[4]

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Արտաքին Յղումներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. ՎԵՐԱՅՂՈՒՄ Կաղապար:Ուիքիպահեստ երկար