Պուք հրթիռային համակարգ

Jump to navigation Jump to search
ZRK BUK M1 2005 G1.jpg

«Պուք» (ռուս.՝ Бук՝ հաճարենի, ՆԱԹՕ-ի դասակարգումով՝ (անգլերէն՝ SA-11 Gadflyբոռ եւ անոր ձեւափոխութիւնները ինքնագնաց զէնիթահրթիռային համակարգներ են: Նախատեսուած է ցածր եւ միջին բարձրութիւններու վրայ (30 մեթրէն մինչեւ 14-18 քմ) օդային մանեւրող թիրախներու դէմ պայքարելու համար:

Ստեղծման Պատմութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Նոր տեսակի զէնիթահրթիռային համակարգի ստեղծման աշխատանքները սկսած են 1972 թուականի Յունուար 13-ին: Համալիրը զինաւորման առնելը նախատեսուած էր 1975 թուականին: Փորձարկումները սկսած են 1977 թուականի Նոյեմբերին եւ տեւած են մինչեւ 1979 թուականի Մարտը, որմէ ետք իր ամբողջ կազմով համալիրը զինաւորման առնուած է[1]

Ռազմական Կիրառութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • Վրաց-աբխազական հակամարտութիւն՝ սխալ նոյնականացման հետեւաքով ռուսաստանեան «Պուք» ԶՀՀ-ով կործանուեցաւ աբխազական L-39 գրոհային օդանաւը[2]
  • 2008-ի Հարաւային Ովսիոյ զինուած հակամարտութեանը Ռուսիոյ ՊՆ-ի յայտարարութեամբ ուքրաինական գումարտակի «Պուք-Մ1»-ով կործանուած են բոլոր չորս պաշտօնապէս կործանուած ճանչուած ռազմական օդանաւերը (Տու-22Մ եւ երեք Սու-25 գրոհայիններ)[3].
  • Ուքրաինայի արեւելքի հակամարտութիւն՝ 2014 թուականի Յուլիս 17-ին «Պուք» համակարգով[4][5][6][7] Տոնեցքի մարզի արեւելքին կործանուեցաւ Boeing 777 օդանաւը:
  • Սուրիոյ քաղաքացիական պատերազմ՝ 2018-ին Սուրիոյ ՀՕՊ-ը ետ մղեց ԱՄՆՙ, Ֆրանսայի եւ Բրիտանիոյ հրթիռային հարուածները:[8]: Ըստ Ռուսիոյ դաշնութեան ՊՆ հաղորդագրութեան, կիրառուած էին 103 թեւաւոր հրթիռներ, որոնցմէ Սուրիոյ ՀՕՊ-ը որսացած է 71-ը: Հրթիռային հարուածը ետ մղելուն գործակցուած են Ս-125, Ս-200, «Պուք», «Քուատրաթ» եւ «Օսա» միջոցները:[9] «Պուքերէն» արձակուած 29 հրթիռները խոցած են 24 թիրախ:[10]

Օգտագործողներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ուքրաինական 9K37 Պուք-ը Քիեւին մէջ անկախութեան շքերթին

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Կաղապար:Ծանցանկ2

Կատեգորիա:Հրթիռային զէնք

  1. 9K37 Պուք (SA-11 Gadfly) (ռուս.)
  2. Օդանաւութիւնը Աբխազական Հակամարտութեան Մէջ (ռուս.)
  3. Wayback Machine logo 2010.svg ՌԴ գլխաւոր շթապ՝ ՌԴ Օդույժին Չորս Օդանաւերը Զարկած են Ուքրայինական ԶՀՀ-ները (ռուս.)
  4. "АЛМАЗ-АНТЕЙ" О КРУШЕНИИ "БОИНГА" / ТАСС
  5. Нидерландская комиссия назвала причину гибели «Боинга» на Украине
  6. Крушение рейса MH17(ռուս.)
  7. The Guardian MH17 downed by Russian military missile system, say investigators (անգլերէն)
  8. Система ПВО Сирии смогла перехватить около 70% американских и европейских крылатых ракет
  9. «Брифинг начальника Главного оперативного управления Генерального штаба ВС РФ по ситуации в Сирии : Министерство обороны Российской Федерации»։ function.mil.ru։ արտագրուած է՝ 2018-04-15 
  10. «Минобороны: реальными целями удара США по Сирии были военные объекты»։ ТАСС (ռուսերեն)։ արտագրուած է՝ 2018-04-16 
  11. «Azerbaijan to demonstrate "BUK" anti-aircraft missile complex»։ News.Az։ 20 June 2013։ արտագրուած է՝ 23 June 2013 
  12. «Algeria confirms Buk delivery | Jane's 360»։ archive.is։ 2017-08-16։ արխիւացուած է բնօրինակէն-էն՝ 16 August 2017-ին։ արտագրուած է՝ 2018-01-16 
  13. «Egyptian President Reinforces Friendship with Russia – Kommersant Moscow»։ Kommersant.com։ արխիւացուած է բնօրինակէն-էն՝ 24 February 2012-ին։ արտագրուած է՝ 20 February 2012 
  14. «Israeli Fighter Jets Challenge Cypriot Air Defense in Mock Battle Exercise» 
  15. Армия Ким Чен Ира, Анатолий Цыганок. ПОЛИТ.РУ, 16 October 2006
  16. «Project 15 D Dehli Class Destroyer»։ globalsecurity.org։ 2013-08-10։ արտագրուած է՝ 30 December 2013 
  17. «The "BUK" Ground Force Air Defense System»։ State Company "Ukroboronservice"։ Ukraine։ արտագրուած է՝ July 18, 2014 
  18. Source: Military Balance 2016, page 206
  19. http://uprom.info/en/news/vpk/ukrayina-modernizuye-zenitni-ustanovki-zrk-buk-m1/
  20. New HQ-16 surface to air missile ready for action: PLA Archived 2 October 2011 at the Wayback Machine., China Military News, 28 September 2011
  21. Աղբիւր՝ Military Balance 2016, 190÷199 էջեր
  22. «Buk-M2 goes on combat duty for anti-aircraft defence»։ Rambler News (ռուսերեն)։ November 30, 2011։ արտագրուած է՝ December 30, 2013 
  23. «Russian Land Forces will dismiss the old defense technology modernization programs»։ Lenta.ru (ռուսերեն)։ February 28, 2011։ արտագրուած է՝ December 30, 2013 
  24. Moscow Defense Brief № 1, 2011
  25. http://bmpd.livejournal.com/2198822.htmlԿաղապար:Dead link
  26. «ЦАМТО / Новости / Валерий Герасимов: за пятилетний период принято на вооружение более 300 новых образцов ВиВТ»։ armstrade.org։ արտագրուած է՝ 4 December 2017 
  27. bmpd (4 December 2017)։ «53-я зенитная ракетная бригада в Курске перевооружается на зенитные ракетные комплексы "Бук-М3"»։ արտագրուած է՝ 4 December 2017 
  28. «9K37 Buk»։ Jane's Information Group։ 17 November 2008։ արտագրուած է՝ 19 November 2008 Կաղապար:Dead linkԿաղապար:Cbignore
  29. «Trade Registers»։ արտագրուած է՝ 14 November 2014 
  30. «Чем будет воевать Сирия в случае агрессии стран западной коалиции?»։ արտագրուած է՝ 14 November 2014 
  31. The International Institute For Strategic Studies IISS The Military Balance 2012. — Nuffield Press, 2012. — С. 349 с
  32. SIPRI Arms Transfers Database. Information generated: 09 March 2014.
  33. «Armament of the Georgian Army»։ Geo-army.ge։ արխիւացուած է բնօրինակէն-էն՝ 9 March 2012-ին։ արտագրուած է՝ 20 February 2012 
  34. «Pakistan Army inducts Chinese-made LY-80 SAM system - Jane's 360»։ www.janes.com։ արտագրուած է՝ 4 December 2017 
  35. «Pakistan formally inducts LY-80 (HQ-16) air defence system»։ quwa.org։ արտագրուած է՝ 4 December 2017 
  36. The Economic Times Pakistan deploys Chinese air defence system: Where does India stand? (անգլերէն)