Հայկազուն Թապիպեան

Jump to navigation Jump to search
Picto infobox med.png
Հայկազուն Թապիպեան
Ծնած է 1867
Ծննդավայր Կեսարիա, Թուրքիա
Մահացած է 1915
Մահուան վայր Ամասիա
Մահուան պատճառ Հայոց Ցեղասպանութիւն
Ազգութիւն հայ
Մասնագիտութիւն բժիշկ

Հայկազուն Թորոսի Թապիպեան (1867, Կեսարիա, Թուրքիա - 1915, Ամասիա), հայ ատամնաբոյժ, հասարակական գործիչ։

Կենսագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Հայկազուն Թապիպեան ծնած է 1867 թ., Կեսարիա քաղաքին մէջ։ Պապը՝ Ան­գա­րա­յի նա­հան­գի Կեսարիաոյ գաւառի կեդրոն Կեսարիա քաղաքին մէջ ծնած՝ Յարութիւն Թութգալճեանը՝ հնագոյն բժշկարանները ուսումնասիրելով եւ ինքնուսուցման ճամբով, դարձած էր անուանի հեքիմպեկաբոյժ (սնխչի), ինչպես նաեւ նախահայրը անուանի բժիշկներու Թապիպեան գերդաստանի («թա­պիպ» արաբերէնի եւ օսմաներէնի մէջ կը նշանակէ՝ բժիշկ)։ Յարութիւն Թութգալճեանի անդրանիկ զաւակն էր բժիշկ՝ Հաճի Թորոս Թապիպեանը (Թութգալճի Հեքիմ Օղլի, 1823-1914), կրտսեր որդին էր՝ բժիշկ Նահապետ Թապիպեանը (1844 - 1914 թթ․)։ Հաճի Թորոս Թապիպեանի աւագ որդին էր՝ բժիշկ Տիգ­րա­նը (1858 - անյայտ), կրտսերը՝ բժիշկ Հայկազունը։ Եղբայրը՝ Տիգրան Թապիպեան, բժշկական կրթութիւնն ստացած է ԱՄՆ-ի մէջ եւ եղած՝ բժիշկ։

Հայկազուն Թապիպեանն ատամ­նա­բու­ժա­կան կրթութիւն ստացած է եւ որպէս ատամնաբոյժ աշխատած է։ Եղած է հնչա­կեան կու­սակ­ցու­թեան անդամ ու հասարակական-քաղաքական գործիչ։

1915 թուականի ամրան, ձերբակալուած է։ 1915 թ., Ամասիոյ մէջ/ՍաղՏաղի/Ղարա Չալուխի ձորին մէջ դաժանօրէն սպանուած է տեղի կառավարիչի հրամանով՝ 48 տարեկան հասակին։

1918 թուականին՝ պատերազմի աւարտէն ետք, աւագ եղբայրը՝ բժիշկ Տիգրանը, դատական գործ յարուցած է եղբօր սպանութեան համար եւ հասած է անոր, որ Պատերազմական ատեանը 1920 թ. մահուան դատապարտած է՝ Ամասիոյ ոճրագործ կառավարչին։ Սակայն շուտով կացութեան տէրը դարձած է քե­մա­լա­կան կա­ռա­վա­րու­թիւ­նը եւ կասեցուցած՝ հայակեր կառավարիչին կախաղան բարձրացնելը։

Գրականութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • Ալպօյաճեան Արշակ, Պատմութիւն հայ Կեսարիոյ, Բ. հատոր, Գահիրէ, 1937։
  • Մեզպուրեան Արթօ, Հայ եւ ծագումով հայ բժիշկներ։ Այբուբենական համառօտ անուանացանկ (16881940), Սթանպուլ, 1940։
  • Յուշամատեան Մեծ Եղեռնի (1915-1965), պատրաստեց Գերսամ Ահարոնեան, Պէյրութ, 1965։
  • Թէոդիկ, Գողգոթայ հայ հոգեւորականութեան, Նիւ Եորք, 1985։
  • Թէոդիկ, Յուշարձան նահատակ մտաւորականութեան, Բ. տպագրութիւն, Երեւան, Ապրիլ 24, 1985։
  • Շահբազեան Յասմիկ եւ Միրզոյեան Անահիտ (կազմողներ), Ցուցակ Հայոց Ցեղասպանութեան զոհերի (1915-1923 թթ.), հ. 3, Անքարայի նահանգ, Երեւան, 2006։

Աղբիւրներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • Յարութիւն Մինասեան, Օսմանեան կայսրութիւնում Թուրքիայի Հանրապետութիւնում բռնաճնշումների եւ ցեղասպանութեան ենթարկուած հայ բժիշկներ, Երեւան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։