Թթուասեր

Jump to navigation Jump to search

Թթուասեր (հին սլաւոներէն՝sъmętana < sъmětati), կաթնաթթուային արտադրանք, որ կը ստանան սերուցքէն եւ մակարդէն[1]: Իւղայնութեան աստիճանը կը տատանի 10-էն մինչեւ 58%[2]: Թթուասերը իրմէ կը ներկայացնէ սերուցք՝ ենթարկուելով կաթնաթթուային խմորեցման: Ֆրանսական եւ սլաւոնական խոհանոցներու աւանդական արտադրանք։ Թթուասերը կ՛օգտագործեն ոչ միայն ուտեստներու մէջ, նաեւ դիմահարդարման համար։

Թթուասեր եւ այլ կաթնամթերք

Տարածումը եւ անուանակարգումը[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Քրեմ-ֆրեշ ելակի վրայ

Թթուասերը կը համարուի ռուսերու, ուքրանացիներու, պելառուսերու ազգային ուտեստը։ Այն նաեւ տարածուած է Արեւելեան Եւրոպայի մէջ՝ մերձպալթեան երկրներուն (Լիտուա, Լատուիա, Էսթոնիա), նախկին Արեւելեան Գերմանիայի, Հունկարիոյ, Ռումինիայի եւ Մոլտովիոյ, նախկին Հարաւ սլաւիայի երկրներուն, նաեւ Ֆինլանտայի մէջ։

Ֆրանսական սերուցքը կամ քրեմ-ֆրեշը նոյնպէս կը ստացուի պաստերիզացուած սերուցքէ։ Նորմանտիոյ մէջ յաճախ կ՛աւելացնեն թթուասերին քալուատոս եւ կը պատրաստեն ձկան սոուս։

Թթուասեր անուանումը կ՛օգտագործուի միայն Հայաստանի մէջ։ Ռուսաստանի, Ուքրանիոյ, Պելառուսիոյ կ՛օգտագործուի сметана անուանումը, Ֆինլանտայի մէջ smetana եւ crème fraîche[3], Գերմանիոյ՝ schmand, սլաւոներէն՝ kisla smetana, Լեհաստանի մէջ՝ śmietana, Չեխիոյ մէջ՝ zakysaná smetana, Ռումանիոյ՝ smântână: Բացի վերոնշեալ երկիրներէն թթուասերը կ՛օգտագործեն նաեւ եւրոպական այլ երկրներու մէջ՝ Ֆրանսայի, Անգլիոյ, Սպանիոյ, Իտալիոյ, Դանիոյ մէջ։ Հունկարիոյ մէջ թթուասերին կ՛անուանեն tejföl կամ tejfel, Էսթոնիայի մէջ՝ hapukoor, Լիտուայի մէջ՝ grietinė, Լատուիոյ մէջ՝ skābs krējums, Սերպիոյ մէջ՝ pavlaka կամ mileram, Պոսնիայի մէջ՝ povlaka, Քորուաթիոյ մէջ՝ kiselo vrhnje:

Թթուասերը խոհարարութեան մէջ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Թթուասեր արեւելաեւրոպական (Ռուսաստան, Ուքրանիա, Պելառուսիայ) խոհանոցին մէջ աւելի տարածուած է օգտագործել որպէս առաջին ուտեստ (Շի, բորշ, մածնաբրդոշ եւ այլն)։ Թթուասերրը մեծամասամբ կ՛օգտագործուի Հայաստանի, Ռուսաստանի եւ ԽՍՀՄ-ի ուրիշ երկիրներու մէջ։ Էսթոնական խոհանոցին մէջմ աւելի ճանչցուած է Սելտի ձկան հետ աւելցուող կերակուր, թթուասերը կ՛օգտագործեն նաեւ աւանդական «չորպայ» ապուրի մէջ, եւ նոյնպէս մսային ճաշատեսակ «մուսակայի» պատրաստման մէջ։

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]