Ֆինլանտա

Ֆինլանտա
Ֆինլանդիայի դրոշ?	Զինանշանը
;	;
Կը ներառնէ	Վարսինայս-Սուոմի?, Ուուսիմաա?, Սատակունա?, Պյայատ-Հյամե?, Հյուսիսային Սավո?, Հյուսիսային Օստրոբոտնիա?, Հյուսիսային Կարելիա?, Օստրոբոտնիա?, Պիրկանմաա?, Լապլանդիա?, Կյումենլաակսո?, Կենտրոնական Ֆինլանդիա?, Կենտրոնական Օստրոբոտնիա?, Կանտա-Խյամե?, Կաինուու?, Հարավային Սավո?, Հարավային Օստրոբոտնիա?, Հարավային Կարելիա? և Ալանդյան կղզիներ?
Պետական լեզու	Ֆինլանտերէն և շուէտերէն
Մայրաքաղաք	Հելսինքի
Օրէնսդիր մարմին	Էդուսկունտա?
Երկրի ղեկավար	Ալեքսանդր Ստուբ?
Կառավարութեան ղեկավար	Petteri Orpo?
Ազգաբնակչութիւն	5,5 Միլիոն
Օրհներգ	Ֆինլանտայի Օրհներգ
Կարգախօս	I wish I was in Finland և O na bawn yn y Ffindir
Հիմնադրուած է	6 Դեկտեմբեր 1917 թ.
Արժոյթ	Եվրո
Ազգային տօն	Independence Day?
Ժամային համակարգ	UTC+2
Հեռաձայնային համակարգ	+358
Համացանցի յղում	.fi?
Մարդկային ներուժի զարգացման թիւ	0,94
	finland.fi

Ֆինլանտա (ֆին.` Suomi, շուէտ.` Finland, պաշտօնապէս Ֆինլանտայի Հանրապետութիւն, ֆինլ.` Suomen tasavalta, շուէտ.` Republiken Finland) պետութիւն Հիւսիսային Եւրոպայի մէջ։ Սկսած 1956 թուականէն Հիւսիսային Խորհուրդի, 1995 թուականէն` Եւրոպական Միութեան եւ 1996 թուականէն Շէնկենեան համաձայնութեան անդամ է:

Արեւելքէն սահմանակից է Ռուսաստանի Դաշնութեան, հիւսիս-արեւմուքէն` Շուէտիոյ Թագաւորութեան, հիւսիսէն` Նորվեկիոյ Թագաւորութեան: Ֆինլանտայի կազմի մէջ կը մտնեն նաեւ Ատլանտեան Կղզիները: Տարածութիւնը 338,000 քմ² է (առանց ներքին ջուրերու` 305,500 քմ²), բնակչութիւնը` 5,5 մլն. (2015)^[4], մայրաքաղաքը` Հելսինքի: Վարչականօրէն բաժնուած է 12 լեանի (նահանգի):

Անկախ հանրապետութիւն է 1917 թուականէն ի վեր:

2010 թուականին Ֆինլանտան Newsweek ամսագրին կողմէ գրաւած է առաջին տեղը «Աշխարհի Լաւագոյն Պետութիւններ» ցանկին մէջ (անգլ.` The World's Best Countries)^[6], իսկ 2012 թուականին դարձաւ «Ամէնակայուն Երկիրը Աշխարհի Մէջ» ամերիկեան «Fund for Peace» ֆոնտի գնահատմամբ:

Անուանում

Երկիրը Ֆինլանտա անուանած են շուէտները, որոնք երկար դարեր կը տիրէին անոր: Ֆինները իրենց երկիրը կ'անուանեն Սուոմի, որ կը նշանակէ ճահիճներու ու լիճերու երկիր: Իսկապէս, անոր տարածքի 1/3-ը ճահճապատ է, իսկ լիճերու թիւը շուրջ 6 հազար է (տարածքին 10 %-ը):

Ստուգաբանութիւն^[7]

«Suomi» (ֆինլանտերէն՝ «Ֆինլանտա») անուան ծագումը անորոշ է, սակայն առաջարկուած է «saame»-ի (Սամի ժողովուրդը) հետ ընդհանուր ստուգաբանութիւն մը։ 12-րդ եւ 13-րդ դարերու վաղ պատմական աղբիւրներուն մէջ «Ֆինլանտա» (Finland) եզրը կը վերաբերի ներկայիս Ֆինլանտայի հարաւ-արեւմուտքը գտնուող Թուրքու քաղաքին շրջակայ ափամերձ տարածքին. այս շրջանը յետագային ծանօթ դարձաւ որպէս «Բուն Ֆինլանտա» (Finland Proper)՝ զանազանուելու համար երկրի ընդհանուր անունէն։

14-րդ եւ 15-րդ դարերուն, ներկայիս Ֆինլանտայի հարաւ-արեւմուտքը (Էյուրա եւ Թուրքու), ներքին շրջանները (Փայեաննէ լիճին շուրջ) եւ հարաւ-արեւելքը (մինչեւ Լատոկա լիճ) ներառուեցան շուէտական թագաւորութեան մէջ։ Սկանտինաւցիները ամբողջ տարածքը կը կոչէին Finlandia et partes orientales կամ Österland («Արեւելեան երկիր»)։ Österland եզրը օգտագործուեցաւ մինչեւ 16-րդ դարը։ Ներքին շրջանները ծանօթ էին որպէս Tavastia։ Միջնադարու աւարտին «Ֆինլանտա» անունը տարածուեցաւ նաեւ դէպի արեւելք։

Ծանօթագրութիւններ

1 2 17 // Suomen perustuslaki, Finlands grundlag — 1999.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1357568'></a>
↑ President of the Republic of Finland
↑ https://valtioneuvosto.fi/tietoa/historiaa/hallitukset-ja-ministerit/raportti/-/r/m1/77
1 2
↑ Human Development Report — Միավորված ազգերի կազմակերպության զարգացման ծրագիր, 2022.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q161718'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1185686'></a>
↑ «Interactive Infographic of the World's Best Countries — Newsweek»։ արխիւացուած է բնօրինակէն-էն՝ 2016-05-27-ին։ արտագրուած է՝ 2016-06-06
↑ (անգլերեն) Finland, 2026-01-08, https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Finland&oldid=1331831127, վերցված է 2026-01-09

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q7755_citetype_Q14944825"_data-entity-id="Q1357568">[https://www.finlex.fi/fi/laki/ajantasa/1999/19990731_17]_//_[[:d:Q1357568|Suomen_perustuslaki]],_[[:d:Q1357568|Finlands_grundlag]]<span_class="wef_low_priority_links">_—_1999.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1357568"></a></div>-1] 1 2 17 // Suomen perustuslaki, Finlands grundlag — 1999.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1357568'></a>

[[https://www.presidentti.fi/en/home/_President_of_the_Republic_of_Finland]<span_class="wef_low_priority_links"></span><div_style="display:none"></div>-2] President of the Republic of Finland

[[https://valtioneuvosto.fi/tietoa/historiaa/hallitukset-ja-ministerit/raportti/-/r/m1/77_https://valtioneuvosto.fi/tietoa/historiaa/hallitukset-ja-ministerit/raportti/-/r/m1/77]<span_class="wef_low_priority_links"></span><div_style="display:none"></div>-3] ttps://valtioneuvosto.fi/tietoa/historiaa/hallitukset-ja-ministerit/raportti/-/r/m1/77

[countrymeters.info-4] 1 2

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q10870555"_data-entity-id="Q1185686">[https://hdr.undp.org/data-center/human-development-index#/indicies/HDI_Human_Development_Report]<span_class="wef_low_priority_links">_—_[[:d:Q161718|Միավորված_ազգերի_կազմակերպության_զարգացման_ծրագիր]],_2022.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q161718"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1185686"></a></div>-5] Human Development Report — Միավորված ազգերի կազմակերպության զարգացման ծրագիր, 2022.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q161718'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1185686'></a>

[6] «Interactive Infographic of the World's Best Countries — Newsweek»։ արխիւացուած է բնօրինակէն-էն՝ 2016-05-27-ին։ արտագրուած է՝ 2016-06-06

[7] (անգլերեն) Finland, 2026-01-08, https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Finland&oldid=1331831127, վերցված է 2026-01-09

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

Անուանում

Ստուգաբանութիւն[7]

Ծանօթագրութիւններ

Ստուգաբանութիւն^[7]