Գրիգոր Շէնեան

Jump to navigation Jump to search
Գրիգոր Շէնեան
Ծնած է 30 Մարտ 1934(1934-03-30)
Ծննդավայր Պէյրութ, Լիբանան
Մահացած է 6 Յունիս 2019(2019-06-06) (85 տարեկանին)
Մահուան վայր Լոս Անճելըս, Քալիֆորնիա, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ
Ազգութիւն լիբանահայ
Ուսումնավայր Ազգային Մեսրոպեան վարժարան
Մասնագիտութիւն Խմբագիր, հրատարակիչ, հասարակական գործիչ
Աշխատավայր Նոր Կեանք
Ամուսին Արշօ
Երեխաներ Սեւակ եւ Էմիլիա Շէնեան եւ զաւակները՝ Նուշիկ եւ Վահագն

Գրիգոր Շէնեան (30 Մարտ 1934(1934-03-30), Պէյրութ, Լիբանան - 6 Յունիս 2019(2019-06-06), Լոս Անճելըս, Քալիֆորնիա, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ), խմբագիր եւ ազգային-հասարակական գործիչ։

Կենսագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Գրիգոր Շէնեան, բուն մականունով՝ Կէօվշէնեան, ծնունդով ու կազմաւորումով լիբանանահայ էր։ Ծնած էր 30 Մարտ 1934-ին, Պէյրութ։ Նախնական կրթութիւնը կը ստանայ Գարանթինայի Ազգային Մեսրոպեան վարժարանին մէջ։ Ապա կ'ընդունուի Անթիլիասի դպրեվանքի ժառանգաւորաց բաժինը եւ կ'աւարտէ 1953-ին։ Կը հետեւի Ecole technique de commerce–ի գիշերային դասրնթացքներուն, զորս կ՚աւարտէ 1955-ին։ 1957-1976 թուականներուն կ'աշխատի նախ իբրեւ գործակալ, ապա՝ unit manager, American Life Insurance Company–ի մէջ եւ 1973-1976 թուականներուն կը հանդիսանայ Լիբանանի թիւ 1 insurance producerը։

Այդ օրերէն պահած շատ հետաքրքրական յուշերուն մէկ մասը գրի առած է հետագային ու լոյս ընծայած՝ իր թերթին մէջ։

1976-ին, Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմի բռնկումէն անմիջապէս ետք, փոխադրուած է Լոս Անճելըս, ուր, 1981-ին, բաժնետէրերէն մէկը դարձած է նոր հիմնուած «Նոր կեանք» անկախ շաբաթաթերթին (հիմնադիրները՝ Վահան Ճանսըզեան եւ Աբօ Չափարեան)։

Aquote1.png Գրիգոր Շէնեան եւ իր «Նոր կեանք» երկլեզու ծաւալուն շաբաթաթերթը։ Ահա՛ երկու անուններ, որոնք ամբողջ 35 տարի տիրապետեցին ամերիկահայ հրապարակագրական կեանքին ու ձեւաւորեցին լրագրական ինքնայատուկ մշակոյթ մը։
- Լեւոն Շառոյեան
Aquote2.png


Լրագրական մարզ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Լրագրական մարզի մէջ փորձառութիւն ձեռք բերած էր Պէյրութ՝ գործակցելով Սիմոն Սիմոնեանի «Սփիւռք»-ին, Տիգրան Թոսպաթի «Այգ»-ին, շրջան մըն ալ «Ազդակ»-ին։

Գրիգոր Շէնեան աշխատակցած է «Նայիրի» (1955-1956), «Սփիւռք» (1960-1976), «Այգ» (1962-1964), «Ազդակ» (1970-1976) պարբերականներուն:

1976-1981 թուականներուն աշխատած է «Ասպարէզ» օրաթերթի խմբագրութեան մէջ, 1981-1985 թուականներուն՝ «Նոր կեանք» (հայերէն-անգլերէն) շաբաթաթերթի խմբագիր ու բաժնեկից-հրատարակիչ, 1985 թուականէն՝ խմբագիր-հրատարակիչ:

1985-ին, միակ սեփականատէրը դառնալէ ետք թերթին, Գրիգոր Շէնեան յաջողած է զայն հասցնել բարգաւաճ հանգրուանի մը, իր շուրջ համախմբելով աշխատակիցներու շատ լայն ցանց մը։ Հոն էին փորձառու լրագրապետեր Տիգրան Ոսկունին ու Տիգրան Թոսպաթը, մտաւորականներ Բիւզանդ Եղիայեանն ու Մինաս Թէօլէօլեանը, Անդրանիկ Ծառուկեանն ու Թորգոմ Փօսթաճեանը, Եզնիկ Բալիկ (Բալայեան) ն ու Մելքոն Ասլանեանը, Նահապետ Մելքոնեանն ու Թորոս Թորանեանը, Նուպար Չարխուտեանն ու Վարդան աւ. քհնյ. Տիւլկէրեանը, Պետրոս Հաճեանն ու Արա Պալիոզեանը, Հրանդ Աճէմեանն ու Սարգիս աւ. քհնյ. Անդրէասեանը, վեր. Մանասէ Շնորհօքեանն ու Կարպիս Գազանճեանը, Անգինէ Քէշիշեանն ու Անդրանիկ Սարեանը եւ դեռ մեծաթիւ այլ գրիչներ։ Այս անունները գրական մթնոլորտ մը ստեղծած էին թերթին մէջ ու զայն դարձուցած՝ հրապուրիչ հրատարակութիւն մը։

Հայրենակցական Միութեան ատենապետ եւ Լոս Անճելըսի Հայ Գրողներու միութեան հիմնադիր-փոխատենապետ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

1991 թուականէն ի վեր Գրիգոր Շէնեան Լոս Անճելըսի Հայրենակցական միութիւններու միացեալ մարմինի ատենապետն էր, իսկ1993 թուականէն սկսեալ՝ Լոս Անճելըսի Հայ գրողներու միութեան հիմնադիր-փոխատենապետն էր:[1]:

Հրատարակութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Իր թերթին կողքին՝ Գրիգոր Շէնեան հաստատեց մատենաշար մըն ալ ու հրատարակեց չորս տասնեակէ աւելի գիրքեր, որոնց շարքին՝ Լեւոն Շանթի երկերը։

Լոյս ընծայեց նաեւ իր գրչին պատկանող պատմուածքներու եւ յուշերու քանի մը հատորներ, որոնց մէջ առաւելաբար զգալի կը դառնայ Գրիգոր Շէնեանի երգիծական շունչը եւ դիւրասահ լեզուն։ Այդ շարքէն էին.

  • «Տիկինս ըսաւ թէ…»-ն (1991), «Անահիտ», 1991, 212 էջ [2],
  • «Ամուսինս ըսաւ թէ…»-ն (1993), Հրատ. Նոր Կեանք - թիւ 13 Լոս Անճելըս [3],
  • «Մայթերու վրայ»-ն (1994) Հրատ. «Սիփան» Պէյրութ,[4]
  • «Մեր օրերուն հետ…»-ը (2005)։ Մատենաշար Նոր Կեանք - թիւ 40:

Առողջական եւ այլ պատճառներով, 2013-ի ամրան Գրիգոր Շէնեան վերջնականապէս դադրեցուց «Նոր կեանք»-ի հրատարակութիւնը։ Մինչ այդ, իր թերթին երէց աշխատակիցներուն մեծ մասը մահացած էր ու այլեւս գրական ամայութիւն մը կը տիրէր իր շուրջ։ Աւելի՛ն. Շէնեան 2015-ին դժբախտութիւնը ունեցաւ կորսնցնելու նաեւ իր կողակիցը՝ Արշօն, որ թերթին վարչական պատասխանատուն եղած էր։

Aquote1.png Գրիգոր Շէնեանի մահով էջ մը եւս կը փակուի ամերիկահայ մամուլի գունաւոր պատմութեան մէջ։ Հողը թեթեւ գայ իր վրայ։
- ԼԵՒՈՆ ՇԱՌՈՅԵԱՆ
Aquote2.png


Aquote1.png Սրտի կսկիծով իմացայ՝ «ՆՈՐ ԿԵԱՆՔ» շաբաթաթերթի երկար տարիներու վաստակաւոր Խմբագրապետ,հրապարակագրական եւ արձակ գրական հատորներու հեղինակ,«Նոր Կեանք» մատենաշարի հրատարակիչ եւ ազգային հասարակական գործիչ՝ ԳՐԻԳՈՐ ՇԷՆԵԱնի մահուան գոյժը։ Երկնային մշտնջենական Լոյս իր Հոգւոյն,յաւերժախաղաղ հանգիստ իր մարմնոյն եւ մշտավառ մոմ իր յիշատակին։ Aquote2.png


Գրախօսական[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Aquote1.png 1962-ին, Պէյրութի «Սփիւռք» շաբաթաթերթի խմբագրական մէկ ժողովին, մեր անմոռանալի խմբագիրը` Սիմոն Սիմոնեանը, Պօղոսին «Ափրիկեան ափերու վրայ» նոր լոյս տեսած հատորը ինծի երկարելով` ըսաւ. «Գրիգո՛ր, մոռցիր երգիծագիր ըլլալդ եւ թաւիշէ ձեռնոցով գրելդ, նստէ եւ Գուբելեանին նոր հատորը գրախօսէ»: Տուն հասնելով` նստայ, մէկ շունչով եւ հաճոյքով կարդացի պատանեկութեան ընկերոջս ափրիկեան կեանքէն առնուած հատորը, որ հետագային 23 գրախօսականներու պիտի արժանանար:[5]
- Գրախօսեց` ԳՐԻԳՈՐ ՇԷՆԵԱՆ
Aquote2.png


Գրիգոր Շէնեան՝ Մեկենաս[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Գէորգ Պետիկեանի «Պապիկը Կարդալ Չի Գիտեր» գիրքին մեկենասն է «Նոր Կեանք» շաբաթաթերթի արտօնատէր եւ խմբագիր Պրն. Գրիգոր Շէնեան 2015-ին:

ԵԶՆԻԿ ԲԱԼԻԿ ԲԱԼԱՅԵԱՆի «ԱՌԱԿՆԵՐ» գիրքին մեկենասն է «Նոր Կեանք» շաբաթաթերթի արտօնատէր եւ խմբագիր Պրն. Գրիգոր Շէնեան, նուիրելով այս հատորը իր հանգուցեալ տիկնոջ՝ Արշօ Շէնեանին, որ երկար տարիներ վարչական պատասխանատուն էր եղած էր այդ թերթին։ Այսօր Արշոն չկայ, «Նոր Կեանք»ը՝ նոյնպէս, սակայն Պրն. Շէնեան, որ անցեալին քաջալերած եւ միշտ տեղ տուած էր Եզնիկ Բալիկին առակներուն, այս հատորով 41-ի բարձրացուց «Նոր Կեանք» մատենաշարին թիւը։

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007, էջ 261:
  2. Շէնեան Գրիգոր (1991)։ Տիկինս ըսաւ թէ..: (Պատմուածքներ, յուշեր, խճանկարներ) (հայերեն)։ Անահիտ։ ISBN 9785807903327 
  3. Շէնեան Գրիգոր (1993)։ Ամուսինս ըսաւ թէ։ «Նոր կեանք» հրատ։ Լոս Անճելըս: Ա.հ 
  4. Շէնեան Գրիգոր, Հաճյան Վահրամ Եսայու (1994)։ Մայթերու վրայ։ Պատմուածքներ։ Նոր Կեանք։ Պէյրութ: տպ. Սիփան 
  5. Պօղոս Գուբելեանի Նոր Վէպը` «Առաքելութիւն Ի Մարաշ, Ազգատոհմիս Գողգոթան»

Աղբիւրներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]