Գրիգոր Շէնեան

Jump to navigation Jump to search
Գրիգոր Շէնեան
Ծնած է 30 Մարտ 1934(1934-03-30)
Ծննդավայր Պէյրութ, Լիբանան
Վախճանած է 6 Յունիս 2019(2019-06-06) (85 տարեկանին)
Մահուան վայր Լոս Անճելըս, Քալիֆորնիա, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ
Ազգութիւն լիբանահայ
Ուսումնավայր Ազգային Մեսրոպեան վարժարան
Մասնագիտութիւն Խմբագիր, հրատարակիչ, հասարակական գործիչ
Աշխատավայր Նոր Կեանք
Ամուսին Արշօ
Երեխաներ Սեւակ եւ Էմիլիա Շէնեան եւ զաւակները՝ Նուշիկ եւ Վահագն

Գրիգոր Շէնեան, (30 Մարտ 1934(1934-03-30), Պէյրութ6 Յունիս 2019(2019-06-06), Լոս Անճելըս, Քալիֆորնիա), բուն մականունով՝ Կէօվշէնեան: «Նոր Կեանք» շաբաթաթերթի արտօնատէր եւ խմբագիր: Մատենաշարի հրատարակիչ եւ Ազգային հասարակական գործիչ:

Կենսագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Գրիգոր Շէնեան, բուն մականունով՝ Կէօվշէնեան, ծնունդով ու կազմաւորումով լիբանանահայ էր։ Ծնած էր 30 Մարտ 1934-ին, Պէյրութ, Լիբանան։ Նախնական կրթութիւնը կը ստանայ Գարանթինայի Ազգային Մեսրոպեան վարժարանին մէջ։ Ապա կ'ընդունուի Անթիլիասի դպրեվանքի ժառանգաւորաց բաժինը եւ կ'աւարտէ 1953-ին։ Կը հետեւի Ecole technique de commerce–ի գիշերային դասրնթացքներուն, կ՚աւարտէ 1955-ին։ 1957-1976 թուականներուն կ'աշխատի նախ Agent ապա unit manager- American Life Insurance Company–ի մէջ եւ 1973-1976 թուականներուն կը հանդիսանայ Լիբանանի թիւ 1 Insurance producer)։

Այդ օրերէն կը պահէր շատ հետաքրքրական յուշեր, որոնց մէկ մասը գրի առաւ հետագային ու լոյս ընծայեց իր թերթին մէջ։

1976-ին Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմի բռնկումէն անմիջապէս ետք փոխադրուած էր Լոս Անճըլըս, ուր, 1981-ին, բաժնետէրերէն մին դարձեր էր «Նոր կեանք» շաբաթաթերթին, որ նորահիմն ու անկախ թերթ մըն էր (հիմնադիրները՝ Վահան Ճանսըզեան եւ Աբօ Չափարեան)։

Aquote1.png Գրիգոր Շէնեան եւ իր «Նոր կեանք» երկլեզու ծաւալուն շաբաթաթերթը։ Ահա՛ երկու անուններ, որոնք ամբողջ 35 տարի տիրապետեցին ամերիկահայ հրապարակագրական կեանքին ու ձեւաւորեցին լրագրական ինքնայատուկ մշակոյթ մը։
- Լեւոն Շարոյեան
Aquote2.png


Լրագրական մարզ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Լրագրական մարզի մէջ փորձառութիւն ձեռք բերած էր Պէյրութ՝ գործակցելով Սիմոն Սիմոնեանի «Սփիւռք»-ին, Տիգրան Թոսպաթի «Այգ»-ին, շրջան մըն ալ «Ազդակ»-ին։

Գրիգոր Շէնեան աշխատակցեր է «Նաիրի» (1955-1956), «Սփիւռք» (1960-1976), «Այգ» (1962-1964), «Ազդակ» (1970-1976) պարբերականներուն:

1976-1981 թուականներուն աշխատեր է «Ասպարեզ» օրաթերթի խմբագրութեան մէջ, 1981-1985 թուականներուն՝«Նոր կեանք» (հայերէն-անգլերէն) շաբաթաթերթի խմբագիր ու բաժնեկից-հրատարակիչ, 1985 թուականէն՝ խմբագիր-հրատարակիչ:

1985-ին, միակ սեփականատէրը դառնալէ ետք թերթին, Գրիգոր Շէնեան յաջողեր էր զայն հասցնել բարգաւաճ հանգրուանի մը, իր շուրջ համախմբելով աշխատակիցներու շատ լայն ցանց մը։ Հոն էին փորձառու լրագրապետեր Տիգրան Ոսկունին ու Տիգրան Թոսպաթը, մտաւորականներ Բիւզանդ Եղիայեանն ու Մինաս Թէօլէօլեանը, Անդրանիկ Ծառուկեանն ու Թորգոմ Փոստաճեանը, Եզնիկ Բալիկ (Բալայեան) ն ու Մելքոն Ասլանեանը, Նահապետ Մելքոնեանն ու Թորոս Թորանեանը, Նուպար Չարխուտեանն ու Վարդան աւ. քհնյ. Տիւլկէրեանը, Պետրոս Հաճեանն ու Արա Պալիոզեանը, Հրանդ Աճէմեանն ու Սարգիս աւ. քհնյ. Անդրէասեանը, վեր. Մանասէ Շնորհօքեանն ու Կարպիս Գազանճեանը, Անգինէ Քէշիշեանն ու Անդրանիկ Սարեանը եւ դեռ մեծաթիւ այլ գրիչներ։ Այս անունները գրականաշունչ համով մթնոլորտ մը ստեղծեր էին թերթին մէջ ու զայն դարձուցեր էին հրապուրիչ հրատարակութիւն մը։

Հայրենակցական Միութեան ատենապետ եւ Լոս Անճելըսի Հայ Գրողներու միութեան հիմնադիր-փոխատենապետ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

1991 թուականէն ի վեր Գրիգոր Շէնեան Լոս Անճելըսի Հայրենակցական միութիւններու միացեալ մարմինի ատենապետն էր։ 1993 թուականէն սկսեալ՝ Գրիգոր Շէնեան Լոս Անճելըսի Հայ գրողներու միութեան հիմնադիր-փոխատենապետն էր:[1]:

Հրատարակութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Իր թերթին կողքին՝ Գրիգոր Շէնեան հաստատեց մատենաշար մըն ալ ու հրատարակեց չորս տասնեակէ աւելի գիրքեր, որոնց շարքին՝ Լեւոն Շանթի երկերը։

Լոյս ընծայեց նաեւ ի՛ր գրչին պատկանող պատմուածքներու եւ յուշերու քանի մը հատորներ, որոնց մէջ առաւելաբար զգալի կը դառնայ Գրիգոր Շէնեանի երգիծական շունչը եւ դիւրասահ պարզունակ լեզուն։ Այդ շարքէն էին

«Տիկինս ըսաւ թէ…»-ն (1991), «Անահիտ», 1991, 212 էջ [2]:

«Ամուսինս ըսաւ թէ…»-ն (1993), Հրատ. Նոր Կեանք - թիւ 13 Լոս Անճելըս [3]:

«Մայթերու վրայ»-ն (1994) Հրատ. «Սիփան» Պէյրութ,[4] եւ

«Մեր օրերուն հետ…»-ը (2005)։ Մատենաշար Նոր Կեանք - թիւ 40

Առողջական եւ այլ պատճառներով՝ 2013-ի ամռան Գրիգոր Շէնեան վերջնականապէս դադրեցուց «Նոր կեանք»-ի հրատարակութիւնը։ Մինչ այդ՝ այս աշխարհէն հեռացեր էր իր թերթին երէց աշխատակիցներուն մեծ մասը ու այլեւս գրական ամայութիւն մը կը տիրէր իր շուրջ…։ Ի վերայ այսր ամենայնի, Շէնեան 2015-ին դժբախտութիւնը ունեցաւ կորսնցնելու նաեւ իր կողակիցը՝ Արշօն, որ լիապէս ստանձներ էր թերթին վարչական ծանր ու բազմադիմի հոգերը։

Aquote1.png Գրիգոր Շէնեանի մահով էջ մը եւս կը փակուի ամերիկահայ մամուլի գունաւոր պատմութեան մէջ։ Հողը թեթեւ գայ իր վրայ։
- ԼԵՒՈՆ ՇԱՌՈՅԵԱՆ
Aquote2.png


Aquote1.png Սրտի կսկիծով իմացայ՝«ՆՈՐ ԿԵԱՆՔ» շաբաթաթերթի երկար տարիներու վաստակաւոր Խմբագրապետ,հրապարակագրական եւ արձակ գրական հատորներու հեղինակ,«Նոր Կեանք »մատենաշարի հրատարակիչ եւ Ազգային հասարակական գործիչ՝ԳՐԻԳՈՐ ՇԷՆԵԱնի մահուան գոյժը։ Երկնային մշտնջենական Լոյս իր Հոգւոյն,յաւերժախաղաղ հանգիստ իր մարմնոյն եւ մշտավառ մոմ իր յիշատակին։ Aquote2.png


Գրախօսական[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Aquote1.png 1962-ին, Պէյրութի «Սփիւռք» շաբաթաթերթի խմբագրական մէկ ժողովին, մեր անմոռանալի խմբագիրը` Սիմոն Սիմոնեանը, Պօղոսին «Ափրիկեան ափերու վրայ» նոր լոյս տեսած հատորը ինծի երկարելով` ըսաւ. «Գրիգո՛ր, մոռցիր երգիծագիր ըլլալդ եւ թաւիշէ ձեռնոցով գրելդ, նստէ եւ Գուբելեանին նոր հատորը գրախօսէ»: Տուն հասնելով` նստայ, մէկ շունչով եւ հաճոյքով կարդացի պատանեկութեան ընկերոջս ափրիկեան կեանքէն առնուած հատորը, որ հետագային 23 գրախօսականներու պիտի արժանանար:[5]
- Գրախօսեց` ԳՐԻԳՈՐ ՇԷՆԵԱՆ
Aquote2.png


Գրիգոր Շէնեան՝ Մեկենաս[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Գէորգ Պետիկեանի «Պապիկը Կարդալ Չի Գիտեր» գիրքին մեկենասն է «Նոր Կեանք» շաբաթաթերթի արտօնատէր եւ խմբագիր Պրն. Գրիգոր Շէնեան 2015-ին:

ԵԶՆԻԿ ԲԱԼԻԿ ԲԱԼԱՅԵԱՆի «ԱՌԱԿՆԵՐ» գիրքին մեկենասն է «Նոր Կեանք» շաբաթաթերթի արտօնատէր եւ խմբագիր Պրն. Գրիգոր Շէնեան, նուիրելով այս հատորը իր հանգուցեալ տիկնոջ՝ Արշօ Շէնեանին, որ երկար տարիներ վարչական պատասխանատուն էր եղած էր այդ թերթին։ Այսօր Արշոն չկայ, «Նոր Կեանք»ը՝ նոյնպէս, սակայն Պրն. Շէնեան, որ անցեալին քաջալերած եւ միշտ տեղ տուած էր Եզնիկ Բալիկին առակներուն, այս հատորով 41-ի բարձրացուց «Նոր Կեանք» մատենաշարին թիւը։ Չորեքշաբթի, 20 Փետրուարին, 2019

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007, էջ 261:
  2. Շէնեան Գրիգոր (1991)։ Տիկինս ըսաւ թէ..: (Պատմուածքներ, յուշեր, խճանկարներ) (հայերեն)։ Անահիտ։ ISBN 9785807903327 
  3. Շէնեան Գրիգոր (1993)։ Ամուսինս ըսաւ թէ։ «Նոր կեանք» հրատ։ Լոս Անճելըս: Ա.հ 
  4. Շէնեան Գրիգոր, Հաճյան Վահրամ Եսայու (1994)։ Մայթերու վրայ։ Պատմուածքներ։ Նոր Կեանք։ Պէյրութ: տպ. Սիփան 
  5. Պօղոս Գուբելեանի Նոր Վէպը` «Առաքելութիւն Ի Մարաշ, Ազգատոհմիս Գողգոթան»

Աղբիւրներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]