Արտաշէս Դ.

Jump to navigation Jump to search
Արտաշէս Դ.
Ծնած է 404
Մահացած է 430
Քաղաքացիութիւն Derafsh Kaviani flag of the late Sassanid Empire.svg Սասանեան Պարսկաստան
Մասնագիտութիւն գերիշխան
Վարած պաշտօններ Հայոց արքայ
Ծնողներ հայր՝ Վռամշապուհ

Արտաշէս Դ. (ծն. եւ մահուան թթ. անյայտ), Հայոց թագաւոր 422-428–ին։ Հայ Արշակունի հարստութեան վերջին ներկայացուցիչը, Վռամշապուհ թագաւորի որդին։ Սասանեան թագաւոր Վռամ Ե., երկիւղելով հայ նախարարներէն, վարած է զուսպ, հանդուրժող քաղաքականութիւն եւ նախարարներու խնդրանքով պարսկական գերիշխանութեան ներքեւ գտնուող Մեծ Հայքի մէջ թագաւոր նշանակած Արտաշէս Գ.–ին։ Սակայն Վռամ Ե. կամեցած է վերացնել Հայոց թագաւորութիւնը, Մեծ Հայքը կցած Պարսկաստանին, ամրապնդած տերութեան սահմանները՝ ընդդէմ Բիւզանդիոնի։

Ըստ հայ մատենագիրներու, Արտաշէս Դ. անփորձ ու զեխ ըլլալով կեանքի հակուած պատանի, հարուցած է նախարարներու դժգոհութիւնը։ Անոնք Վռամէն պահանջած են գահազրկել Արտաշէսին։ Վռամը Տիզբոնի մէջ դատական ատեանի կանչած է Հայոց թագաւորին եւ կաթողիկոսին։ Արտաշէսը թէեւ հերքած է իր դեմ հարուցած ամբաստանութիւնները, բայց գահազրկուած է։ Հայաստանի մէջ վերացաւ Արշակունեաց թագաւորութիւնը։ Հայաստանը դարձած է մարզպանութիւն, եւ բռնագրաւուած են Արշակունեաց արքունի գանձերը։