Արամ Ա.

(Վերայղուած է Արամ Ա. Կաթողիկոս-էն)
Jump to navigation Jump to search
Արամ Ա.
Aram I.JPG
Ծննդեան անուն արեւմտ.՝ Պետրոս Քէշիշեան
Ծնած է 8 Մայիս 1947(1947-05-08) (72 տարեկան)
Ծննդավայր Պէյրութ, Լիբանան
Քաղաքացիութիւն Flag of Lebanon.svg Լիբանան
Կրօնք քրիստոնէութիւն
Ուսումնավայր Ֆորդհեմի համալսարան
Մասնագիտութիւն հոգեւորական
Պարգեւներ եւ
մրցանակներ
Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշան

Արամ Ա., Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Արամ Ա. Կաթողիկոս (աշխարհիկ՝ Պետրոս Քէշիշեան, ծն.՝ 8 Մայիս 1947(1947-05-08), Պէյրութ): Կիլիկիոյ Կաթողիկոսն է 1995-էն ի վեր, Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան աթոռին վրայ, նստավայր ունենալով Անթիլիաս, Լիբանան։

Կենսագրական գիծեր[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Արամ Ա. Կաթողիկոս Մեծի Տանն Կիլիկիոյ, Նախնական կրթութիւնը ստացած է Ազգ. Մեսրոպեան վարժարանին մէջ։ Հոկտեմբեր 1961-ին, ընդունուած է Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան Դպրեվանքը, Անթիլիաս։ Դպրեվանքի Ժառանգաւորաց բաժնի քառամեայ շրջանը աւարտելէ ետք, Մայիս 1965-ին, ձեռնադրուած է սարկաւագ՝ ձեռամբ Գարեգին Եպս. Սարգիսեանի, հետագային՝ Կաթողիկոս Մեծի Տանն Կիլիկիոյ յետոյ՝ Գարեգին Բ. Ամենայն Հայոց։ Դպրեվանքի Ընծայարանի բաժնի եռամեայ շրջանը աւարտելէ ետք, Մայիս 1968-ին, ձեռնադրուած է աբեղայ՝ ձեռամբ Տաճատ Արք. Ուրֆալեանի՝ նախկին Առաջնորդ Լիբանանի Հայոց եւ Ապրիլ 1970-ին, ստացած՝ Վարդապետական աստիճան ձեռամբ՝ Խորէն Ա. Կաթողիկոսին։ Հոկտեմբեր 1978-ին, Միացեալ Նահանգներու մէջ, ընտրուած է Լիբանանի Հայոց Թեմի Առաջնորդական Տեղապահ եւ Մայիս 1979-ին՝ Առաջնորդ։ Մայիս 1980-ի ստացած է Ծայրագոյն Վարդապետութեան աստիճան, եւ յաջորդ օրն իսկ ձեռնադրուած եպիսկոպոս՝ ձեռամբ Գարեգին Բ. Աթոռակից Կաթողիկոսին։ Յունուար 1985-ին, ստացած է Արքութեան տիտղոս։

Կրթութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Դպրեվանքի ուսման շրջանը աւարտելէ ետք, 1968-էն 1978 Արամ Ա. Կաթողիկոս իր բարձրագոյն ուսումը շարունակած է Մերձաւոր Արեւելքի Աստուածաբանական Ճեմարանի Near East School of Theology, Բերրօձթի Ամերիկեան Համալսարանի, Զուիցերիոյ Պոսէ Էքիւմէնիք հիմնարկին Ecumenical Institute of Bossey, Օքսֆորտի համալսարանի Օքսֆորդի հալալսարանի արեւելագիտութեան բաժնին եւ Նիւ Եորքի Ֆորտհամ համալսարանին Ֆոտդհեմ համալսարանի մէջ, եւ ստացած՝ ակադեմական հետեւեալ վկայականները. - Պսակաւոր Արուեստից, Աստուածաբանութեան Մագիստրոս, Մագիստրոս Եկեղեցական Պատմութեան եւ Փիլիսոփայութեան Դոկտոր։

Գործունէութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Պաշտօններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

1968-էն 1975, մինչեւ Ամերիկա ուսման մեկնիլը, Արամ Ա. Կաթողիկոս Անթիլիասի Մայրավանքէն ներս վարած է Փոխ-Տեսուչի պաշտօն՝ Մարտիկեան վարժարանի, Դպրեվանքի Տեսուչի Օգնական ու ապա՝ Փոխ-Տեսուչ, աստուածաբանական նիւթերու դասախօս Դպրեվանքէն ներս, եւ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան միջ-եկեղեցական յարաբերութեանց Ընդհանուր Քարտուղար։ 1972-էն 1975 դասաւանդած է նաեւ Հայկազեան համալսարանէն ներս եւ յաճախակի առիթներով յատուկ դասախօսութիւններ տուած՝ Պէյրութի Համալսարանի BUC եւ Ամերիկեան համալսարանի AUB–ի մէջ։

Միջ եկեղեցական գործունէութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Արամ Ա. Վեհափառ Հայրապետի եկեղեցական կեանքին մէջ կարեւոր տեղ գրաւած է միջ-եկեղեցական շարժումը Ecumenical Movement։ Ան իր գործօն մասնակցութիւնը բերած է միջազգային եկեղեցական այս մեծ շարժումին՝ թէ՛ տեղական, թէ՛ Միջին Արեւելեան եւ թէ միջազգային մակարդակներու վրայ։ Ներկայ գտնուած է աւելի քան երեք հարիւր միջազգային համագումարներու աշխարհի չորս կողմերը, ներկայացնելով Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութիւնը՝ երբեմն նաեւ հրաւիրուելով որպէս դասախօս։ 1974-ին, իր կարեւոր դերակատարութիւն ունեցած է Միջին Արեւելքի Եկեղեցիներու Խորհուրդի Middle East Council of Churches կառոյցին վերակազմակերպման աշխատանքներուն մէջ, եւ այդ թուականէն սկսեալ դարձած՝ նոյն Խորհուրդի Գործադիր Վարչութեան անդամ։ 1977-ին, նշանակուած է Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան ներկայացուցիչ՝ Վիեննայի PRO-ORIENTE Կաթոլիկ էքիւմէնիք կազմակերպութեան մօտ, ապա ընտրուած՝ նոյն կազմակերպութեան պատուոյ անդամ։ Իր գործօն մասնակցութիւնը բերած է Արեւելեան Ուղղափառ Ոչ - Քաղկեդոնական եւ Քաղկեդոնական եկեղեցիներու Joint Commission of Theological Dialogue Between the Orthodox Church and the Oriental Orthodox Churches, Ուղղափառ-Աւետարանչական Orthodox-Evangelical եւ Արեւելեան Ուղղափառ-Բարեկարգեալ Oriental Orthodox-Reformed եկեղեցական ընտանիքներու աստուածաբանական տիալոկին միջազգային մակարդակի վրայ՝ որպէս հիմնադիր ու մնայուն անդամ վերոյիշեալ յանձնախումբերուն։ Կարեւոր դեր ունեցած է Արեւելեան Ուղղափառ ոչ-Քաղկեդոնական եկեղեցիներու եւ Կաթոլիկ Եկեղեցւոյ աստուածաբանական երկխօսութեան (Oriental Orthodox–Roman Catholic Theological Dialogue) նախաձեռնութեան մէջ։ Կը դառնայ մնայուն անդամ նաեւ շրջանային ու միջազգային շարք մը աստուածաբանական ու էքիւմէնիք յանձնախումբերու եւ կազմակերպութիւններու։

Եկեղեցիներու Համաշխարհային Խորհուրդ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Վեհափառ Հայրապետին էքիւմէնիք ծառայութեան մէջ յատուկ տեղ գրաւած է Եկեղեցիներու Համաշխարհային Խորհուրդը World Council of Churches։ 1970-էն սկսեալ ան իր մասնակցութիւնը բերած է յիշեալ Խորհուրդի զանազան բաժանմունքներու աշխատանքներուն։ Կը դառնայ անդամ Խորհուրդի երիտասարդական բաժանմունքին Youth Department, ապա «Հաւատք եւ Կարգ» Faith and Order յանձնաժողովին ու անոր գործադիր վարչութեան Standing Commission։ 1983-ին, Ե.Հ. Խորհուրդի Վանքուվըրի “Գանատա” համաժողովին ընտրուած է Խորհուրդի Կեդրոնական Վարչութեան անդամ, իսկ 1991-ին, Քէմպերայի “Աւստրալիա” համաժողովին, ընտրուած է Կեդրոնական ու Գործադիր Վարչութեանց Central Committee and Executive Committee Ատենապետ՝ եօթ տարուան ժամանակաշրջանի մը համար։ Վեհափառը առաջին Ուղղափառն է եւ ամէնէն երիտասարդը Ե.Հ.Խորհուրդի պատմութեան մէջ, որ կ’ընտրուի միջազգային սոյն մեծ կազմակերպութեան բարձրագոյն պաշտօնին։ Իսկ 1998-ին Հարարէի “Զիմպապուէյ”ի մէջ գումարուած Եկեղեցիներու Համաշխարհային Խորհուրդի 8-րդ համաժողովին, Վեհափառ Հայրապետը վերընտրուած է որպէս Ատենապետ Եկեղեցիներու Համաշխարհային Խորհուրդի պատմութեան մէջ հանդիսանալով առաջին վերընտրուած Ատենապետը։

Միջ-կրօնական մարզ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Արամ Ա. Կաթողիկոս նաեւ կարեւոր դերակատարութիւն ունենացած է միջ-կրօնական մարզէն ներս եւ մասնակցած միջազգային բազմաթիւ համագումարներու հրաւիրուելով որպէս գլխաւոր դասախօս։ Այս շրջագծէն ներս, Վեհափառը յատուկ աշխատանք տարած է Քրիստոնեայ-Իսլամ երկխօսութեան ու գործակցութեան ծաւալման։ Վեհափառը միջ-կրօնական բնոյթ ունեցող համագումարներ ու դասախօսութիւններ կազմակերպած է նաեւ Անթիլիասի Մայրավանքին մէջ։ 1994-ին պատուոյ նախագահ ընտրուած է World Religions Museum Foundation-ի, իսկ 2006-ին՝ World Religions for Peace միջազգային կազմակերպութեան։ Ան նաեւ կարեւոր ներդրում կատարած է իբրեւեւ գլխաւոր դասախօս եւ նախագահ՝ G8-ի Միջ-կրօնական համագումարներուն։

Մտաւորական գործունէութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Վեհափառը ունի բազմաթիւ յօդուածներ, որոնք տպուած են հայ թէ օտար պարբերաթերթերու մէջ եւ անոնցմէ շատեր թարգմանուած են զանազան լեզուներու։

Առաջնորդ՝ Լիբանանի Հայոց Թեմի[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

1978 - 1995 Լիբանանի պատմութեան ու Լիբանանահայ կեանքի ամէնէն փոթորկոտ շրջանին, Արամ Ա. Կաթողիկոս վարած է Լիբանանի Հայոց Թեմի Առաջնորդի պատասխանատու պաշտօնը։

Կաթողիկոս՝ Կիլիկիոյ Աթոռի[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Վեհափառ Հայրապետը Կիլիկիոյ Աթոռի Կաթողիկոս ընտրուած է 28 Յունիս, 1995-ին։ Օծումը տեղի ունեցած է 1 Յուլիս, 1995-ին, մասնակցութեամբ, պատմութեան մէջ առաջին անգամ ըլլալով, Հայ եկեղեցւոյ Նուիրապետական բոլոր Աթոռներու Գահակալներուն։

Պատուոյ տիտղոսներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Արամ Վեհափառը արժանացած է միջազգային պատուոյ տիտղոսներու ու շքանշաններու՝ պետութիւններու, միջազգային կազմակերպութիւններու, եկեղեցիներու եւ համալսարաններու կողմէ. վերջինը՝ Pax Christi Award։ Բազմաթիւ հանդիպումներ ունեցած է միջազգային պետական, քաղաքական ու կրօնական դէմքերու հետ։ Իր կենսագրութիւնը կ’երեւի միջազգային զանազան հրատարակութեանց ու հանրագիտարաններու մէջ, որպէս աստուածաբան եւ միջ-եկեղեցական համաշխարհային ղեկավար դէմք։

2015 թ. մայիսի 26-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով պարգևատրվել է Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշանով[1]։

Գահակալ Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Կաթողիկոսական Գահ բարձրանալէն ի վեր, Արամ Ա. Կաթողիկոս լծուած է Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան առաքելութեան վերակազմակերպման ու վերածաղկման աշխատանքին, որոնցմէ են՝ Կաթողիկոսարանէն ներս նոր բաժանմունքներու հաստատումը, որոնք ազգային, միջ-եկեղեցական ու միջ - կրօնական մակարդակներու վրայ ընդարձակած են Կաթողիկոսութեան գործունէութիւնը, քրիստոնէական դաստիարակութեան նախկին բաժանմունքին կողքին, Կրօնագիտական Ուսմանց յատուկ լսարանի յաւելումը՝ միջ-եկեղեցական յարաբերութեանց յատուկ բաժանմունքի մը հիմնումով, եկեղեցական խորհուրդներու, տարբեր եկեղեցիներու եւ տարբեր կրօններու ու միջազգային կազմակերպութիւններու հետ Ս. Աթոռին յարաբերութիւնը եւ հանդիպումներու ու համագումարներու կազմակերպումը։ Յիշեալ Բաժանմունքներու շարքին ներկայ ժամանակներու անհրաժեշտութիւնը նկատուող Յարաբերութեանց ու Լրատուական Բաժանմունքի հաստատումը պատկերը կը հանդիսանայ Կաթողիկոսութեան գործունէութեան, օրը օրին տեղեակ պահելով մամուլը Կաթողիկոսութեան ազգային-եկեղեցական, միջազգային, միջ-եկեղեցական ու միջ-կրօնական լայնածիր գործունէութեան մասին, տարբեր լեզուներով։ Երիտասարդական Բաժանմունքը եւս Վեհափառ Հայրապետին ջանքերով հաստատուած նոր Բաժանմունքներէն է, որուն նպատակն է մեր գաղութներու երիտասարդութեան միջեւ, ինչպէս նաեւ օտար եկեղեցիներու եւ կրօններու երիտասարդութեան միջեւ համագործակցութեան կարելիութիւններ ստեղծել։ Թանգարանի եւ Մատենադարանի կարգաւորումն ու ազգային եւ միջազգային մշակութային կեանքէն ներս, անոնց ներկայութիւնը եւս, նոր թափ ստացած է անցնող տարիներու ընթացքին։ Կաթողիկոսութեան Արխիւատան հաստատումին, որ արդիական չափանիշերով պատրաստուած ու օժտուած է յատուկ սարքերով Մայրավանքէն ներս կառուցուած իր նոր կեդրոնին մէջ։ Այս բոլորին կողքին վերջերս Վեհափառ Հայրապետին նախաձեռնութեամբ հաստատուած է Կրթական-Հայագիտական ծրագիրներու յատուկ գրասենեակը Քահանայից Յատուկ Դասընթացքը Վեհափառ Հայրապետը Դպրեվանքէն փոխադրած է Անթիլիասի Մայրավանքը եւ զայն վերածած՝ առանձին բաժանմունքի։

Շինարարական գործունէութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Շինարարական լայնածիր գործունէութիւնը, թափ ստացած է Վեհափառ Հայրապետին գահակալութեան առաջին տարիէն սկսեալ։ Կաթողիկոսարանի ու Դպրեվանքի արտաքին ու ներքին շինարարական աշխատանքները նոր երեւոյթ մը տուած են երկու հաստատութիւններուն, որոնցմէ են՝ միաբանական շէնքը, Եպիսկոպոսներու յատուկ բաժինը, գրախանութի բաժանմունքը, հիւրանոցը, Արխիւատունը, Քահանայից յատուկ բաժինը, եւյլն.։ Ընկերային ծառայութեան տրուած կարեւորութեան ծիրէն ներս, ժողովրդային նոր բնակարաններու կառուցումը Ֆանարի շրջանին մէջ, յատկապէս նոր սերունդին համար աւելի քան քաջալերանք եղաւ, երբ նախապատուութիւն տրուեցաւ ընտանեկան նոր բոյն կազմելու փափաք ունեցող զոյգերուն։

Հրատարակութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Իր ստանձնած զանազան պատասխանատուութիւններուն առընթեր, Արամ Ա. Կաթողիկոս կը հեղինակէ հետեւեալ գործերը.-

  • Ներսէս Շնորհալի Աստուածաբան ու Էքիւմէնիստ, Պէյրութ, 1974.
  • Հայաստանեայց Եկեղեցւոյ Ճշմարիտ Դիմագիծը, Անթիլիաս, 1979.
  • Վերականգնումի Կամքով, Պէյրութ, 1983.
  • Ժողովուրդին հետ, Պէյրութ, 1989.
  • Դէպի 1700-ամեակ Սուրբ Թադէի Ճամբով, Անթիլիաս, 1996.
  • Որդի Աստուծոյ, Որդի Մարդոյ, Անթիլիաս, 1999.
  • Ազգ, Եկեղեցի, Հայրենիք, Անթիլիաս, 1999.
  • Հաւատքի Առաքելութիւն, Անթիլիաս, 2003.
  • Տէր Զօր։ Համազգային Ուխտատեղի, Անթիլիաս, 2005.
  • Ծառայութեան Մեծութիւնը, Անթիլիաս, 2005.
  • Կեանքը Արժէքներով Իմաստաւորել, Անթիլիաս, 2009.

Վերոյիշեալ գիրքերէն անկախ, Վեհափառը ունի բազմաթիւ յօդուածներ, որոնք տպուած են հայ թէ օտար պարբերաթերթերու մէջ եւ անոնցմէ շատեր թարգմանուած են զանազան լեզուներու։

Տե՛ս նաեւ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Աղբիւրներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]