Ասեղնաբուժութիւն

Jump to navigation Jump to search
Ասեղնաբուժութեան ժամանակ կիրառուող կեդրոններու պատկերը

Ասեղնաբուժութիւն, չինական ժողովրդական բժշկութեան ձեւ: Բժշկութեան ժամանակ կը կիրառուին յատուկ ասեղներ, որոնց միջոցով կը ներգործեն յատուկ կեդրոններու վրայ: Կ՛ենթադրուի, որ այդ կեդրոնները կը գտնուին միջակ դասակարգի վրայ, ուրկէ կը շրջէին Ցին («կենսական ուժն է): Ձեւը կ՛օգտագործուի ցաւազրկման եւ բուժման նպատակներով: Բուժումը ծնած է հին Չինաստանի մէջ եւ ունի մօտ 4 հազար տարուայ պատմութիւն:

Ասեղնաբուժութիւնը կը վերաբերի, այսպէս կոչուած, անդրադարձ բուժման, այսինքն` ասեղները մարմինի մակերեւոյթի կենսաբանօրէն աշխուժ խիստ որոշակի կէտերու մէջ (անոնց թիւը մօտ 700 է) ներմուծելէն ետք գրգիռը կը փոխանցուի կեդրոնական ջղախտային համակարգ, որու միջոցով կը վերականգնի կամ կը զօրանայ գլխուղեղի եւ ողնուղեղի կարգաւորող ազդեցութիւնը հիւանդ մարմինի անդամի վրայ: Կենսաբանօրէն աշխուժ կէտերու զուգակցման ընտրութիւնը կը պահանջէ մեծ հմտութիւն եւ բժշկական յատուկ կրթութիւն: Այդ կէտերը կրնան համապատասխանել որոշակի անդամի, ինչպէս նաեւ ամբողջ օրկանիզմի որոշակի պաշտօնի զօրացման կամ տկարացման:[1]

Պատմութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ասեղնաբուժութիւնը սկիզբ առած է Չինաստանի, Քորիա-ի, Ճափոն-ի հին ժողովրդական բժշկութենէն:

Առաջին գիրքը` «Խուան տի Նէի տինէ, ուր ամփոփուած է «չձեն-ցզիւէ բուժումի կիրառման փորձը, հրատարակուած է Չինաստանի մէջ դեռեւս մ.թ.ա. III դարուն, եւ բաղկացած է 18 հատորէ:

Ասեղնաբուժութիւնը XVII դարին հասաւ Եւրոպա, սակայն որոշ ժամանակ անց մոռցուեցաւ: Ասեղնաբուժութեան երկրորդ վերածնունդը եւ յետագայ զարգացումը կայացաւ Ֆրանսա-ի մէջ, դիւանագէտ Սօլիէ Տէ Մօրանտ-ի միջոցով, երբ 1940 թուականին հրատարակեց չինական բժշկութեան մասին իր գիրքը, ուրկէ ալ տարածուեցաւ Իտալիա, Գերմանիա, բրիտանիայ, սոցիալիստական երկրներ եւ Արժանթին:

Շատ երկրներու մէջ, յատկապէս Չինաստանի մէջ, Քորիա-ի, Ճափոն-ի, Ռուսաստան-ի, Հայաստան-ի մէջ եւ այլուր, ասեղնաբուժութիւնը կը հետազօտուի եւ կը կիրառուի գործնական բժշկութեան մէջ:

Ասեղնաբուժութեան աւանդական տեսութիւնները[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ասեղնաբուժութիւն

Ըստ չինական բժշկութեան, անդամներու գործունէութեան համար անհրաժեշտ է այսպէս կոչուած «զի» կենսաուժի առկայութիւնը: Զիուժի այն ուղիները, որոնք կը կապէին մաշկի վրայ գտնուող մասնակի կէտերը` մէկ կողմէն, իսկ միւս կողմէն համապատասխան 12 գլխաւոր ներքին անդամ-համակարգերը, կոչուեցան կէտուղիներ կամ միջօրէականներ:

Գոյութիւն ունին «զի» ուժի 2 տեսակներ` ներքին եւ յատուկ:

Ներքին Ուժ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ներքին ուժը երկու աղբիւրներու համագործակցութիւնն Է` «տիեզերական» եւ «երկրային»: Սնունդը համապատասխան մշակումէն ետք օրկանիզմին մէջ կը վերածուի «երկրային»—ի, իսկ թոքերուն մէջ օդը` «տիեզերական» ծագման ուժի: Եթէ օրկանիզմը կը գրկուի տուեալ սնունդներու որեւէ մէկէն, չստանալով ուժ, կը մահանայ: Ներքին ուժի շրջանառութիւնը կը կատարուի 12 անդամ-համակարգերու հետ կապուած հիմնական կէտուղիներով, մէկ կողմէն հաղորդուելով ներքին անդամներուն` կէտուղիներու ներքին ճիւղով, որոնք կէտեր չունին, իսկ միւս կողմէն` արտաքին միջավայրի հետ կէտուղիի արտաքին ճիւղի կէտերու միջոցով:

Յատուկ Ուժ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ասեղնաբուժութեան ասեղներ

Յատուկ «բնածին» ուժը կ'առաջանայ երիկամէն, կը կազմէ երիկամային ուժի մէկ մասը, իսկ շրջանառութիւնը կը կատարէ երեք, այսպէս կոչուած, «հրաշալի» կէտուղիներով, որոնք են` «տու-մայ», «ռեն-մայ» եւ «զոնգ-մայ»: «զի» ուժը կը համապատասխանէ արեւմտեան ջիղի կարողական ուժի տեսութեան եւ հնդկական «փրանային»: «Զի»—ն զորութենական ուժ է հաստատուն հոսքով:

Ասեղնաբուժութեան տեսակներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ասեղնաբուժութեան տարբերակ է ականջաբուժութիւն-ը, որու դէպքին ասեղները կը մտնեն ականջախեցիի որոշակի կէտեր: Ականջաբուժութիւնը հիմնուած է այն պատկերացման վրայ, որ ականջախեցիի շրջանին կուտակուած են հիմնական անդամներու եւ ամբողջ օրկանիզմի պաշտօններուն համապատասխանող կենսաբանօրէն աշխուժ կէտեր: Անոնց վրայ կարելի է ազդել ոչ միայն ասեղներով, այլեւ ելեկտրական հոսանքով` փոքր մակերեսային ելեկտրասայրերու կամ մտցուած ասեղներու (ասեղնաելեկտրաբուժութիւն) օգնութեամբ, ինչպէս նաեւ մատներով սովորական սեղմումներով: Անդրադարձ բուժութեան տարբերակներէնէ «խարանումը», երբ մաշկի մակերեւոյթէն որոշակի հեռաւորութեան վրայ գտնուող թոյլ այրուող բարձուենեակի գլանիկներէն արձակուող ջերմութեամբ կը տաքցնեն կենսաբանօրէն աշխուժ կէտերը:

Ասեղնաբուժութեան եւ անդրադարձ բուժութեան միւս տարբերակները կը կիրառուին ջղային համակարգի եւ ներքին անդամներուի, յօդերու ու մկաններու բուժման նպատակով: Անյայտ ծագման ուռուցքային, արեան հիւանդութիւններու, ինչպէս նաեւ ցաւային համախտանիշերու եւ տենդային վիճակներու ժամանակ ասեղնաբուժութիւնը հակացուցուած է: Անհրաժեշտութեան դէպքին ձեւը կը զուգակցուի բուժման ընդունմամբ:

Բուժումը կը նշանակէ եւ կ'անցկացնէ բժիշկը:[1]

Ասեղնաբուժութեան ասեղներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ասեղնաբուժութեամբ ասեղները սովորաբար կը պատրաստուին չի ժանգոտուող պողպատէն, դարձնելով անոնց ճկուն, կանխելու անոնց ժանգոտելէն կամ ջարդուելէն: Ասեղները սովորաբար մէկ անգամ կը գործածուին: Նոր ասեղները երբեմն կ՛օգտագործուին նաեւ ամլացնելէն ետք: Ասեղները ունին տարբեր երկարութիւններ` միջակը 13-էն 130 միլիմեթր (0,51-էն 5,12-ի), կարճ ասեղները կ՛օգտագործուին դէմքի եւ ականջներու, եւ աւելի երկար ասեղները մարմինի համար: Ասեղներու տրամագիծերը տարբեր են` 0.16 մմ (0.006) մինչեւ 0,46 մմ (0.018-ը):

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. 1,0 1,1 Հանրամատչելի Բժշկական Հանրագիտարան, Երեւան, 2001 թուական

Աղբիւրներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Անդրադարձ բուժութիւն. Դասական ասեղնաբուժութեան հիմունքներ

Այս յօդուածի նախնական տարբերակը կամ նրա մասը վերցուած է Հայկական սովետական հանրագիտարանէն, որի նիւթերը թողարկուած են` Քրիեյթիւ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թոյլատրագրի ներքոյ։  CC-BY-SA-icon-80x15.png