Ալեքսանտր Սոլժենիցին

Jump to navigation Jump to search
Ալեքսանտր Սոլժենիցին
ռուս.՝ Александр Исаевич Солженицын
Aleksandr Solzhenitsyn 1974crop.jpg
Ծնած է 11 Դեկտեմբեր 1918(1918-12-11)[1][2][3][4][5][6][7]
Ծննդավայր Կիսլովոդսկ, Խորհրդային Ռուսաստան[1]
Վախճանած է 3 Օգոստոս 2008(2008-08-03)[8][1][2][3][4][5][6][7] (89 տարեկանում)
Մահուան վայր Մոսկուա, Ռուսիա[1]
Քաղաքացիութիւն Flag of the Russian Soviet Federative Socialist Republic (1918–1937).svg Խորհրդային Ռուսաստան
Flag of the Soviet Union.svg Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետութիւններու Միութիւն
Flag of Russia.svg Ռուսիա
Ազգութիւն ռուս
Մայրենի լեզու ռուսերէն
Կրօնք Ռուս ուղղափառ եկեղեցի
Ուսումնավայր Հարավային դաշնային համալսարան
Ռոստովի պետական համալսարան
Երկեր Իվան Դենիսովիչի մեկ օրը, Առաջին շրջանում, Cancer Ward, Գուլագ արշիպելագը եւ Երկու հարյուր տարի միասին
Ժանրեր վիպակ, պատմուածք, հրապարակախոսություն, էսսե, Վէպ, Q32361017?, Բառարանագրություն եւ Q14914597?
Մասնագիտութիւն գրագէտ, պատմաբան, վիպասան, սցենարիստ, թատերագիր, բանաստեղծ, հասարակական գործիչ, արձակագիր, հրապարակախօս, ուսուցիչ, զինուորական
Պարգեւներ եւ
մրցանակներ
Նոպէլեան Գրականութեան մրցանակ «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալ Հայրենական պատերազմի II աստիճանի շքանշան Թեմփլթոնի մրցանակ Կարմիր Աստղի շքանշան «Քյոնիսբերգ գրավելու համար» մեդալ Մ. Վ. Լոմոնոսովի անվան մեծ ոսկե մեդալ Ռումինիայի Աստշի շքանշան Սուրբ Անդրեյի շքանշան
Անդամութիւն Խորհրդային Հայաստանի Գրողներու Միութիւն, Սերբական գիտությունների և արվեստների ակադեմիա, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիա[9], Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա եւ Բավարիայի գեղարվեստի ակադեմիա
Ամուսին Natalia Solzhenitsyna եւ Natalya Reshetovskaya
Երեխաներ Ignat Solzhenitsyn
Կայքէջ solzhenitsyn.ru
Ստորագրութիւն
Aleksandr Solzhenitsyn signature.svg

Ալեքսանտր Իսաեւիչ Սոլժենիցին (ռուս.՝ Александр Исаевич Солженицын, 11 Դեկտեմբեր 1918(1918-12-11)[1][2][3][4][5][6][7], Կիսլովոդսկ, Խորհրդային Ռուսաստան[1]3 Օգոստոս 2008(2008-08-03)[8][1][2][3][4][5][6][7], Մոսկուա, Ռուսիա[1]), ռուս արձակագիր, հրապարակախօս, հանրային գործիչ, Նոպէլեան Մրցանակ ստացած է (1970)։

Կենսագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ծնած է Քիսլովոտսք։ Հայրը զոհուած է դժբախտ պատահարէն, որսին ատենը իր ծննդեան տարուան։ Մայրը՝ ծնունդով Ռայիսա Շչերպակ յեղափոխութենէն ետք զբաղած է սղագրութեամբ եւ զաւակին հետ տեղափոխուած է Տոն Ռոսթով, ուր Ալեքսանտրը աւարտել է միջնակարգը, ապա ստացած է ֆիզիքամաթեմաթիքական բարձրագոյն կրթութիւն, նաեւ սորված է փիլիսոփայութիւն։

1940-ին ամուսնացած է Նաթաշա Ռեշեթովսքայային հետ։

Պատերազմի տարիներուն անոնք զբաղած են մանկավարժութեամբ՝ Տոնի Ռոսթովի մօտի Մորոզովքա փոքր քաղաքին մէջ։ Հոս Ալեքսանտրը դասաւանդած է թուագիտութիւն եւ աստղագիտութիւն։

Ծառայութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Այնուհետեւ զօրակոչուած է բանակ, դարձած է հրետանաւոր։ 1942-ին եղած է ռազմաճակատին՝ Օրեոլէն մինչեւ Փրուսիա հասած է։ Արժանացած է մարտական շքանշաններու եւ մետալներու։

Ձերբակալութիւնը եւ արդարացում[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Հենց միայն Լենինը «Վովքա» եւ Սթալինը «Փախան» կոչելու համար Սոլժինիցինը 1945-ին ձերբակալուած է եւ աքսորուած ութ տարիով։ 1952-ին աքսորավայրին աշխոյժ մասնակցութիւն կ'ունենայ աքսորեալներու խռովութիւններուն։ Անտանելի դաժան աքսորային կեանքը շատ վատ ազդած է անոր առողջությանը, եւ ան երկու անգամ վիրահատութեան ենթարկուած է։ Ճամբարէն ազատուելով, ան ցմահ բանտարկութեան կը դատապարտուի եւ կը ղրկուէ Ճամպուլի մարզ։

1956-ին արդարացուած է, վերադարձած է Տոնի Ռոսթով, տեղի դպրոցներուն դասաւանդած է ֆիզիքա։ 1959-ին ռուս գրող Ալեքսանտ Թվարտովսքին, ստանալով Նիքիթա Խրուշչովի թոյլտվութւնը, իր խմբագրած «Նովի միր» ամսագրին մէջ տպագրած է «Իւան Տէնիսովիչի մեկ օրը» պատմուածքը, որ լայն ճանաչում կը բերէ հեղինակը։ Անոր ներկայացուցած են են Խրուշչովին, «Փրավտա»-ին մէջ կը տպագրուեն նոր պատմուածքներ։ Այդ ամենէն ոգեւորուած Սոլժինիցինը կը գրէ իր գլուխգործոցը՝ «Կուլագ արշիփելակը», որն աքսորական տարիներուն հաւաքած նիւթերու գրական հանրագիտարանն է։ Սակայն, իհարկէ, անիկա չի տպագրուեր։

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]