Տմիթրի Ուզնաձէ

Jump to navigation Jump to search
Տիմիթրի Ուզնաձէ
վրաց.՝ დიმიტრი ნიკოლოზის ძე უზნაძე
Ծննդեան անուն վրաց.՝ დიმიტრი უზნაძე
Ծնած է 20 Դեկտեմբեր 1886
Ծննդավայր Իմերեթի մարզ
Մահացած է 12 Հոկտեմբեր 1950 (63 տարեկան)
Մահուան վայր Թիֆլիս, Վրացական Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն, Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւններու Միութիւն[1]
Քաղաքացիութիւն Վրաստան
Ուսումնավայր Լայփցիկի Համալսարան
Հալլե-Վիտենբերգի համալսարան
Խարկովի ազգային համալսարան
Մասնագիտութիւն փիլիսոփայ, համալսարանի պարոն եւ հոգեբան
Աշխատավայր Թիֆլիսի պետական համալսարան
Պարգեւներ եւ
մրցանակներ
Աշխատանքային Կարմիր դրօշի շքանշան «Կովկասի պաշտպանութեան համար» մետալ «1941-1945-ականներու Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ անձնուէր աշխատանքի համար» մետալ
Անդամութիւն Վրաստանի Գիտութիւններու Ազգային Ակադեմիա

Տիմիթրի Նիկոլայի Ուզնաձէ (վրաց.՝ დიმიტრი უზნაძე, 20 Դեկտեմբեր 1886 Սաքարա (ներկայիս՝ Զեստափոնի շրջանը, Վրաստան) — 12 Հոկտեմբեր 1950, Թպիլիսի), վրացի խորհրդային հոգեբան եւ փիլիսոփայ։ Մշակած է դիրքորոշման ընդհանուր հոգեբանական տեսութիւնը։

Կենսագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Տիմիթրի Ուզնաձէ ծնած է 1886 թուականին Դեկտեմբեր 20-ին Սաքարա գիւղին մէջ։ 1905 թուականի յեղափոխութեանը մասնակցելու պատճառով հեռացուած է դպրոցէն։ Նոյն թուականին մեկնած է Զուիյցարիա, ապա Գերմանիա։ Կրթութիւնը ստացած է Լայպցիկի (1909) ու Խարկվի մէջ (1913): Հայրենիք վերադառնալէն ետք՝ 1915-1917 թուականներուն, զբաղուած է մանկաւարժական գործունեութեամբ[2]: Թիբիլիսիի պետական համալսարանի հիմնադիրներէն մէկն է ու այդ համալսարանի պարոն է (1918): Այնտեղ ստեղծած է հոգեբանութեան բաժին։ Վրաստանի Գիտութիւններու ակադէմիայի հոգեբանութեան տնօրէնն է[3] եւ Վրաստանի ԳԱ ակադէմիկոս (1941): 1946 թուականին ստացած է Վրաստանի գիտութիւններու վաստակաւոր գործչի տիտղոսը[2]:

Տիմիթրի Ուզնաձէ մահացած է 1950 թուականի Հոկտեմբեր 12-ին Թիբիլիսի մէջ։ Թաղուած է Թիբիլիսիի պետական համալսարանի բակին մէջ[2]:

Աշխատութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Տիմիթրի Ուզնաձէ հեղինակած է «Դիրքորոշման հոգեբանութեան հիմնական դրոյթները» (1961) եւ «Դիրքորոշման հոգեբանութեան փորձարարական հիմունքներ» (1966) ախատութիւնները, որոնք կը ներկայացուին ու կը հիմնաւորուին դիրքորոշման՝ որպէս սուբյեկտի ու օբյեկտի միջեւ եղած սահմանի հասկացութիւնը։ Ի յայտ գալով սուբյեկտի պահանջմունքի ու անոր բաւարարման օբյեկտիւ իրաւիճակի հակադրութեան պայմաններուն՝ դիրքորոշումը, ըստ Ուզնաձէի, սուբյեկտի ամբողջական, չտարբերակուած վիճակ է, որ կը նախորդէ իրականութիւնը։

Երկեր[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • Die metaphysische Weltanschauung W. Ssolowiows mit orientierendem Überblick seiner Erkenntnistheorie, Halle/Saale, 1909.
  • Ընդհանուր հոգեբանութիւն, 1940 (վերահրատարակվել է 2004 թուականին):
  • Դիրքորոշման հոգեբանութեան փորձարարական հիմունքներ, 1949:
  • Психологические исследования. — М., 1966.

Գրականութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. Узнадзе Дмитрий Николаевич // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  2. 2,0 2,1 2,2 Georgy Ketchuashvili2։ «Dimitri Uznadze (1886–1950)»։ PROSPECTS: the quarterly review of comparative education vol. 24, no.3/4, 1994, p. 687–701։ UNESCO: International Bureau of Education։ արտագրուած է՝ 2010-01-31 
  3. «History of I. Javakhishvili Tbilisi State University (TSU)»։ Tbilisi State University։ արտագրուած է՝ 2010-01-31 

Արտաքին յղումներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]