Ուղեւորութիւն դէպի երկրի կեդրոնը

Ուիքիփետիաէն
Jump to navigation Jump to search

Կաղապար:Տեղեկաքարտ Գիրք (արեւմտահայերէն)

«Ուղեւորութիւն Դէպի Երկիրին Կեդրոնը» (ֆրանսերէն՝ Voyage au centre de la Terre, անգլերէն՝ A Journey to the Centre of the Earth), ֆրանսացի գրող Ժիւլ Վեռնի գիտա-երեւակայական վէպը, որ առաջին անգամ հրատարակուած է 1864 թուականին։

Նիւթ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Պատմութիւնը բիւրեղագէտ Լիտենպրոքի մասին է, որ իր ազգական Աքզէլի եւ վարձու ուղեկցորդ Հանսի հետ կ'իջնայ իսլանտական հրաբուխի խառնարանը։ Իրադարձութիւնները տեղի կ'ունենան 1863 թուականին, երբ համպուրկցի գիտնական Օթթո Լիտենպրոքը պատահաբար ձեռք բերած հին ձեռագիրին մը մէջ կը գտնէ 13րդ դարու իսլանտական սքալտ (skald) Սնորրի Սթուրլուսոնի (Snorri Sturlusson) ծածկագրած գրութիւն մը: Անոր պատանի զարմիկ Աքզէլը կը պարզէ, որ ատիկա անցեալէն եկած հաղորդագրութիւն մըն է, որուն հեղինակն է 16րդ դարու ալքիմիկոս Արնէ Սագնուսսեմը: Հոն կը յայտնուի, որ հնարաւորութիւն կայ իսլանտական Սնայֆէլս հրաբուխին խառնարանի միջով թափանցիլ Երկիրին խորքը: Յետագային կը պատմուի գիտնականի, Ագսելի եւ իսլանտացի վարձու ուղեկից Հանսի հետ անոնց կատարած ուղեւորութիւնը եւ արկածները:

Երկրին ընդերքը անոնք կը յայտնաբերեն հսկայ սունկեր, պարզունակ բոյսեր, կենդանի նախապատմական արարածներ, նախնադարեան մարդու, բնութեան տարբեր երեւոյթներ եւ, ամենէ կարեւորը, հսկայական ստորգետնեայ ծով մը, որուն մէջ կ'ապրէին մողէզներ եւ որուն անունը դրին Լիտենպրոքի Ծով:

  • Վէպին մեջ գործողութիւնները կը շարադրուին Աքզէլին կողմէ: Թէեւ գիրքը գրած է ֆրանսերէն, ան կը պատմէ գերմանացի մը: Սովորաբար, Ժիւլ Վերն իր պատմութիւնները կընե երրորդ դէմքին կողմէ, առանձին դեպքերը պատմողները ֆրանսիացիներ կը հանդիսանան (Արոնաքս, Քլոդիուս, Պոմպարնաք, Քազզալոն):

Գործող Անուններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • Փրօֆեսոր Օթթո Լիտենպրոք Professor Otto Lidenbrock՝ բիւրեղագէտ, որ Համպուրկէն է, Աքզէլի քեռին, տաքարիւն մարդ մը, կիրքոտ բնախոյզ:
  • Աքզէլ Axel՝ փրօֆեսոր Լիտենպրոքի զարմիկը եւ օգնականը: Գիտէ լատիներէն, ունէ գիտելիքներ երկրաբանութեան եւ բիւրեղագիտութեան վերաբերեալ: Քեռիէն աւելի զգուշաւոր անձնաւորութիւն մըն է:
  • Կրեւպեն Grauben՝ փրօֆեսոր Լիտենպրոքի սանուհին է, ում սիրահարուած է Աքզէլը, համոզեցաւ Աքզէլը, որ կատարէ ճամբորդութիւն փրօֆեսորի հետ:
  • Հանս Պիելքէ Hans Bjelke՝ փրօֆեսոր Լիտենպրոքի վարձած ուղեկիցը
  • Արնէ Սաքնուսսէմ՝ Arne Saknussem16րդ դարու մտացածին ալքիմիկոս, որ կատարած է ուղեւորութիւն դեպի Երկիրին խորքը: Հեղինակ է ծածկագրուած հաղորդագրութեան մը, որ վերծանեցաւ Աքզէլը:
  • Ռուներ runes 'Journey to the Center of the Earth' by Édouard Riou 05b.png`, որոնցով գրուած է նամակը
  • Սնայֆէլս Snæfellsjökull` իսլանտական հրաբուխային լեռ մը, որուն խառնարանի միջոցաւ վէպին հերոսները կը սկսեն իրենց ճամբորdութիւնը:
  • Լիտենպրոքի Ծով Երկիրին ընդերքը ճամբորդներու կողմէ յայտնաբերուած եւ անունն ստացած ծով մը

Հեղինակային իրավունքի պահանջատիրութիւնը[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Վէպի հրապարակումէն տասը տարիէն ետք՝ 1874 թ., Լեօն Տելման մեղադրեցաւ վիպասանը գրագողութեան մէջ։ Ռընէ տը Փոնժեսթ կեղծանունով ան հրատարակեցաւ «Միներւայի գլուխը» պատմուածքը։ Հրատարակիչ Ժիւլ Էթցելը ուղղուած նամակաւ Վեռնը կը գրէ՝

        «Երկու նիւթերուն միջեւ կայ ոչ մէկ նմանութեան ակնարկ, բայց կայ քիչ մը զարմացական նոյնանման պահ մը՝ դամբարանի գտնուելու վայրը կը յայտնաբերուի ստուերով, որ կը զգայ փայտը լուսինի լոյսի տակ, իսկ իմ քովը արեւէն եղած լերան գագաթի ստուերը ցոյց կու տայ այն տեղը, ուրտեղ կը սկսի ճանապարհը դէպի Երկրի կեդրոն։ Ասիկա է ամենը։ Պարոն տը Փոնժեսթի պատմուածքը կը վերջանայ մոտավորապէս հոն, ուր կը սկսի իմ վէպս։ Ձեզ կու տամ պատուոյ խօսք, որ ես գաղափար չունէի պարոն տը Փոնժեսթի պատմուածքի մասին, երբ կը գրէի «Դէպի երկրի կեդրոնը։»

Դատավարութեան մէջ, որ կայացաւ 1875 թուականին, Տելման պարտութիւն կրեցաւ եւ պարտադրուեցաւ ծախսերը վճարիլ։

Ազդեցութիւնը Մշակոյթի Վրայ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Վէպին նիութով քանի մը շարժանկարներ ստեղծուած էն՝ 1910, 1959, 1993 եւ, վերջինը, 2008 թուականին, որուն մէջ իրադարձութիւնները տեղափոխած են մեր օրերը:

Անիմասերիալներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Երաժշտութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • Yes խումբի ստեղնահար, արտ–ռոքեր Ռիք Ուեյգմանը իր վաղ ալպոմներէն մէկը՝ «Journey To The Centre of The Earth» (1974), «Ճանապարհորդութիւն դէպի Երկրի կեդրոն» վէպը նուիրած է։ Ալպոմը ձայնագրուած է սիմֆո–ռոք ոճով եւ առատ է սիմֆոնիգ եւ խմբերգային նվագակցութեան ստեղնաշարային գործիքներու հետ։ Իրադարձութեան ընթացքը կը ներկայացնէ ընթերցողին երաժշտական համարներու ընդմիջումները։

Արտաքին Յղումներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Կաղապար:Wikisourcelang