Նիքոլայ Յովհաննիսեան (պատմաբան)

Նիքոլայ Յովհաննիսեան;
Ծնած է	10 Յունիս 1930
Ծննդավայր	Լենինական, Հայաստանի Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն, Անդրկովկասի ԽՖՍՀ, Խորհրդային Միութիւն
Մահացած է	24 Ապրիլ 2024 (93 տարեկանին)
Մահուան վայր	Երեւան, Հայաստան
Քաղաքացիութիւն	Խորհրդային Միութիւն
Ազգութիւն	Հայ
Ուսումնավայր	Երեւանի Պետական Համալսարան
Կոչում	փրոֆէսոր
Մասնագիտութիւն	պատմաբան և արեւելագէտ
Աշխատավայր	Արևելագիտության ինստիտուտ?
Անդամութիւն	Նյու Յորքի գիտությունների ակադեմիա? և Հայաստանի Գիտութիւններու Ազգային Ակադեմիա
Կուսակցութիւն	Խորհրդային Միութեան համայնավարական Կուսակցութիւն

Նիքոլայ Յովհաննիսեան (10 Յունիս 1930(1930-06-10)^[1]^[2], Լենինական, Հայաստանի Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն, Անդրկովկասի ԽՖՍՀ, Խորհրդային Միութիւն^[1]^[2] - 24 Ապրիլ 2024(2024-04-24)^[3], Երեւան, Հայաստան), հայ պատմաբան, աեւելագէտ, պատմական գիտութիւններու դոկտոր (1968), փրոֆէսօր (1971)։ Հասարակական գործիչ։

Կենսագրութիւն

Ծնած է

Գործունէութիւն

Յովհաննիսեան եղած է Հայաստանի Գիտութիւններու ազգային ակադեմիայի թղթակից անդամ, իսկ 1995-2006 թուականներուն՝ ակադեմիայի Արեւելագիտութեան կաճառի տնօրէն։

Ան հայ ժամանակակից արաբագիտական պատմագիտական դպրոցի հիմնադիրը կը համարուի։ Պատմական գիտութիւններու դոկտոր։

Նիքոլայ Յովհաննիսեան հեղինակած էր բազմաթիւ գիրքեր, նաեւ ստորագրած է կարեւոր գիտական յօդուածներ^[5]։

Աշխատութիւններ^[6]

Յովհաննիսեանի ուսումնասիրութիւնները կը վերաբերին արաբական երկիրներու, մասնաւորապէս՝ Իրաքի, Սուրիոյ, Լիբանանի, Եգիպտոսի նորագոյն պատմութեան հանգուցային խնդիրներուն (պրոբլեմներուն)՝ ազգային-ազատագրական շարժումներուն, իմփերիալիզմի գաղութային համակարգի (սիստեմի) տապալմանը եւ արաբական անկախ պետութիւններու կազմաւորման, սոցիալ-քաղաքական վերափոխումներուն, միջազգային յարաբերութիւններուն։

Գլխաւոր Մենագրութիւններ

«Ազգային-Ազատագրական Պայքարը Լիբանանի Մէջ» (1967)
«Անկախ Սուրիական Հանրապետութեան Ստեղծումը» (1968, ռուս.)
«Ազգային-Ազատագրական Շարժումը Իրաքի Մէջ» (1976, ռուս.)
«Լիբանանեան Ճգնաժամը Եւ Լիբանանի Հայ Համայնքի Դիրքորոշումը (1975-1982)» (1982)

Հայ Համայնքներ Եւ Ցեղասպանութիւն

Այս աշխատութիւններուն մէջ Յովհաննիսեանը կը լուսաբանէ արաբական երկիրներու հայ համայնքներու պատմութիւնը՝ այդ կապակցութեամբ անդրադառնալով նաեւ Հայերու Ցեղասպանութեան հարցերուն։

Որոշ աշխատութիւններ նուիրուած են Ապտուլ Համիտ Երկրորդի հակահայկական քաղաքականութեան, 1915 թ. Հայկական Եղեռնի պատճառներուն, արաբ ժողովուրդի, անոր քաղաքական եւ հոգեւոր առաջնորդներու դիրքորոշմանը, տարագիր հայերուն ցուցաբերած մարդասիրական վերաբերմունքին եւ օգնութեան։
Յովհաննիսեանը ուսումնասիրած է Հայերու Ցեղասպանութեան հարցի լուսաբանումը ժամանակակից արաբական պատմագրութեան մէջ, որ լոյս կը սփռէ Եղեռնի պատմութեան, պատճառներու եւ Օսմանեան բռնակալներու հայահալած քաղաքականութեան տարբեր կողմերուն վրայ։

Կուսակցական Եւ Ընկերային Գործունէութիւն

«Հայաստանի Կոմունիստական Պարթիայի (Կուսակցութեան) Պատմութեան Ուրուագծեր» (1967 թ.) աշխատութեան ստեղծման մասնակցած է։
Ան եղած է Արաբական երկիրներու հետ Բարեկամութեան եւ Մշակութային Կապերու Սովետական Ընկերութեան Վարչութեան անդամ, Հայկական Բաժանմունքի նախագահը, «ԽՍՀՄ—Իրաք» Բարեկամութեան Ընկերութեան փոխնախագահ, «ԽՍՀՄ-Լիբանան», «ԽՍՀՄ—ԵԺԴՀ» Բարեկամութեան Ընկերութիւններու Վարչութիւններու անդամ։

Հրատարակումներու Քանակը

Հեղինակած է աւելի քան 540 գիտական աշխատութիւն, այդ թերթին՝ մօտ 80 մենագրական ուսումնասիրութիւն եւ 400 գիտական յօդուած։
Անոր մենագրական ուսումնասիրութիւններէն շուրջ 30-ը, իսկ յօդուածներէն աւելի քան 100-ը հրատարակուած են արտասահմանեան տարբեր երկիրներու մէջ՝ արաբերէն, անգլերէն, գերմաներէն, ֆրանսերէն, ռուսերէն, ճափոներէն, պարսկերէն, հունգարերէն, թրքերէն եւ այլ լեզուներով։
Փրոֆեսորը հեղինակն է արաբական երկիրներու մէջ՝ Իրաքի, Լիբանանի, Սուրիոյ, Եգիպտոսի ազգային-ազատագրական շարժումներու ուսումնասիրութեանը նուիրուած եօթը հատորներու, որոնք լոյս տեսած են Երեւանի, Մոսկուայի, Պէյրութի, Հալէպի, Պեռլինի, Շթութկարտի, Գահիրէի եւ այլուր։

Կոչումներ եւ պարգեւներ

2004 թուականին Քեմպրիճի (Անգլիա) Միջազգային կենսագրական կեդրոնը զինք հռչակած է «21-րդ դարու ականաւոր գիտնական», 2005 թուականին ճանչցած է «Աշխարհի յառաջատար գիտնական», իսկ 2009 թուականին ընդգրկուած է «Աշխարհի ամենաականաւոր 100 գիտնականներու ցանկին մէջ»^[7]։
2010 թուականին արժանացած է Գիւմրիի պատուոյ քաղաքացի կոչումին^[8]։
«Հայրենիքին մատուցած ծառայութիւնների համար» 2-րդ աստիճանի մետալով պարգեւատրուած է (2016)^[9]

Ծանօթագրութիւններ

1 2 3 4 5 6 7 8 9 Հայկական սովետական հանրագիտարան / խմբ. Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 2000.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q164396'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q124405912'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q6429958'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2657718'></a>
1 2 3 4 5 6 7 Հայկական համառոտ հանրագիտարան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1990. — հատոր 3.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q124405912'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13053618'></a>
1 2 Մահացել է պրոֆեսոր Նիկոլայ Հովհաննիսյանը
↑ https://www.sci.am/membersview.php?id=313&langid=1
↑ «ՈՉ ԵՒՍ Է ԱԿԱՆԱՒՈՐ ՊԱՏՄԱԲԱՆ ՓՐՈՖ. ՆԻՔՈԼԱՅ ՅՈՎՀԱՆՆԻՍԵԱՆ»։ www.jamanak.com։ արտագրուած է՝ 2024-04-26
↑ (հայերեն) Նիկոլայ Հովհաննիսյան (պատմաբան), 2025-11-20, https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D5%86%D5%AB%D5%AF%D5%B8%D5%AC%D5%A1%D5%B5_%D5%80%D5%B8%D5%BE%D5%B0%D5%A1%D5%B6%D5%B6%D5%AB%D5%BD%D5%B5%D5%A1%D5%B6_(%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B4%D5%A1%D5%A2%D5%A1%D5%B6)&oldid=10608881, վերցված է 2025-11-22
↑ Նիկոլայ Հովհաննիսյանի կենսագրությունը
↑ «Գյումրու պատվավոր քաղաքացիները»։ www.gyumricity.am։ արխիւացուած է բնօրինակէն-էն՝ 2018-10-02-ին։ արտագրուած է՝ 2019 թ․ հունվարի 6
↑ Ն. Հ. ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԻՆ «ՀԱՅՐԵՆԻՔԻՆ ՄԱՏՈՒՑԱԾ ԾԱՌԱՅՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՀԱՄԱՐ» 2-ՐԴ ԱՍՏԻՃԱՆԻ ՄԵԴԱԼՈՎ ՊԱՐԳԵՎԱՏՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q3331189"_data-entity-id="Q2657718">[[:hy:s:Հայկական_սովետական_հանրագիտարան|Հայկական_սովետական_հանրագիտարան]]<span_class="wef_low_priority_links">_/_խմբ._[[:Վիքտոր_Համբարձումեան|Վ.&nbsp;Համբարձումյան]],_[[:Կոստանդին_Խուդաւերդեան|Կ.&nbsp;Խուդավերդյան]]_—_[[:d:Q124405912|Հայկական_հանրագիտարան_հրատարակչություն]],_2000.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q164396"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q124405912"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q6429958"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2657718"></a></div>-1] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Հայկական սովետական հանրագիտարան / խմբ. Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 2000.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q164396'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q124405912'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q6429958'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2657718'></a>

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q1525071_citetype_Q1239328"_data-entity-id="Q13053618">[[:hy:Հայկական_համառոտ_հանրագիտարան|Հայկական_համառոտ_հանրագիտարան]]<span_class="wef_low_priority_links">_—_[[:d:Q124405912|Հայկական_հանրագիտարան_հրատարակչություն]],_1990._—_հատոր&nbsp;3.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q124405912"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q13053618"></a></div>-2] 1 2 3 4 5 6 7 Հայկական համառոտ հանրագիտարան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 1990. — հատոր 3.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q124405912'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13053618'></a>

[[https://iravaban.net/473409.html_Մահացել_է_պրոֆեսոր_Նիկոլայ_Հովհաննիսյանը]<span_class="wef_low_priority_links"></span><div_style="display:none"></div>-3] 1 2 Մահացել է պրոֆեսոր Նիկոլայ Հովհաննիսյանը

[[https://www.sci.am/membersview.php?id=313&langid=1_https://www.sci.am/membersview.php?id=313&langid=1]<span_class="wef_low_priority_links"></span><div_style="display:none"></div>-4] ttps://www.sci.am/membersview.php?id=313&langid=1

[5] «ՈՉ ԵՒՍ Է ԱԿԱՆԱՒՈՐ ՊԱՏՄԱԲԱՆ ՓՐՈՖ. ՆԻՔՈԼԱՅ ՅՈՎՀԱՆՆԻՍԵԱՆ»։ www.jamanak.com։ արտագրուած է՝ 2024-04-26

[6] (հայերեն) Նիկոլայ Հովհաննիսյան (պատմաբան), 2025-11-20, https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D5%86%D5%AB%D5%AF%D5%B8%D5%AC%D5%A1%D5%B5_%D5%80%D5%B8%D5%BE%D5%B0%D5%A1%D5%B6%D5%B6%D5%AB%D5%BD%D5%B5%D5%A1%D5%B6_(%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B4%D5%A1%D5%A2%D5%A1%D5%B6)&oldid=10608881, վերցված է 2025-11-22

[7] Նիկոլայ Հովհաննիսյանի կենսագրությունը

[8] «Գյումրու պատվավոր քաղաքացիները»։ www.gyumricity.am։ արխիւացուած է բնօրինակէն-էն՝ 2018-10-02-ին։ արտագրուած է՝ 2019 թ․ հունվարի 6

[9] Ն. Հ. ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆԻՆ «ՀԱՅՐԵՆԻՔԻՆ ՄԱՏՈՒՑԱԾ ԾԱՌԱՅՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՀԱՄԱՐ» 2-ՐԴ ԱՍՏԻՃԱՆԻ ՄԵԴԱԼՈՎ ՊԱՐԳԵՎԱՏՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]