Jump to content

Նաուալ Ըլ Սաատաուի

Նաուալ Ըլ Սաատաուի
արաբերէն՝ نوال السعداوي‎
Ծնած է 27 Հոկտեմբեր 1931(1931-10-27)[1][2][3][…]
Ծննդավայր Քաֆր Թահլա, Եգիպտոսի թագավորություն[4]
Մահացած է 21 Մարտ 2021(2021-03-21)[5][6] (89 տարեկանին)
Մահուան վայր Q12206266?, Կիզա, Եգիպտոս[7]
Քաղաքացիութիւն  Եգիպտոսի թագավորություն,  Եգիպտոսի Հանրապետություն,  Արաբական Միացեալ Հանրապետութիւն և  Եգիպտոս
Մայրենի լեզու Արաբերէն
Կրօնք Աթէիզմ
Ուսումնավայր Քոլումպիա Համալսարան և Գահիրէի Համալսարան
Երկեր/Գլխաւոր գործ Կինը զրոյական կետում?[8] և Իմամի անկումը?[9]
Մասնագիտութիւն հոգեբոյժ, բժիշկ-գրող, գինեկոլոգ, վիպասան, քաղաքական գործիչ, գրագէտ և ակտիվիստ
Աշխատավայր Տիւքի Համալսարան[7]
Ամուսին Շարիֆ Հաթաթա?[10][7]

Նաուալ Ըլ Սաատաուի (արաբերէն՝ نوال السعداوي‎, 27 Հոկտեմբեր1931 – 21 Մարտ 2021)[11][12] Եգիպտացի ֆեմինիստ գրող, գործօն, բժիշկ, եւ հոգէբուժ, ծանօթ իբր «Իսիսի դուստր»:[13] Ան ինքզինք կը նկարագրէր իբր «հնագէտ-ընկերվար-ֆեմինիստ»:[14] Ան Եգիպտոսի «ամէնէն յանդուգն կինն էր»:[15] Ըլ Սաատաուի բազմաթիւ գիրքեր գրած է Իսլամի մէջ կիներու մասին, մանաւանդ կեդրոնանալով իգական ծննդական գործարաններու յապաւման նիւթին վրայ: Ան ճանչցուած էր իբր «Արաբական աշխարհի Սիմոն տը Պուվուարը»:[16][17]

Ան հիմնադիրն ու նախագահն էր Արաբ Կիներու Միասնակամութեան Միութեան[18][19] եւ համահիմնադիրը «Արաբական Միութիւնը Մարդկային Իրաւունքներու Համար» միութեան:[20] Ան պատուոյ աստիճաններ ստացած է 3 տարբեր ցմաքամասներէ: 2004 թուականին, ան արժանացաւ Հիւսիս-Հարաւ Մրցանակին (անգլ.՝ North–South Prize) Եւրոպական Խորհուրդին կողմէ: 2005 թուականին, ան ստացաւ Ինանա Միջազգային Մրցանակը Պելճիքայի մէջ:[21] 2012 թուականին, Միջազգային Խաղաղութեան Բիւրոն պարգեւատրեց Սէան ՄաքՊրայտ Խաղաղութեան Մրցանակը Ըլ Սաատաուիին:[22]

Կենսագրութիւն[23]

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Նաուալ Ըլ Սաատաուին աւարտեց Գահիրէի Համալսարանի Բժշկական Քոլեճը 1955 թուականի Դեկտեմբերին եւ ստացաւ Բժշկութեան եւ Վիրաբուժութեան Պաքալորիա։ Ան մասնագիտացաւ Կրծքային Հիւանդութիւններու բնագաւառին մէջ եւ աշխատեցաւ որպէս աւարտական բժիշկ (طبيبة امتياز) Այն ալ-Ղասրի հիւանդանոցին մէջ։

Նոյն թուականին ամուսնացաւ Ահմատ Հելմիի հետ, որ իր դասընկերն էր քոլեճէն։ Ամուսնութիւնը երկար չտեւեց եւ աւարտեցաւ երկու տարի ետք։

Անոր մասին հարցուելուն, Նաւալ ըսաւ. «Իմ առաջին ամուսինս մեծ էր, իմ դասընկերս Բժշկական Քոլեճէն։ Ան հրաշալի էր, իմ աղջկաս հայրը։ Իմ հայրս չուզեց, որ ես անոր հետ ամուսնանամ, քանի որ ան մեկնեցաւ Սուեզ՝ Բրիտանացիներուն դէմ կռուելու։ Բայց յետոյ մարտիկները դաւաճանուեցան, եւ անոնցմէ շատերը բանտարկուեցան։ Այս ճգնաժամը կոտրեց զայն եւ ան դարձաւ թմրամոլ։ Ինծի ըսին, որ եթէ ամուսնանամ անոր հետ, թերեւս դադրեցնէր իր թմրամոլութիւնը, բայց չըրաւ։ Ան փորձեց սպաննել զիս, հետեւաբար թողեցի զայն»։

Երկրորդ անգամ ամուսնացաւ օրէնսգէտի մը հետ, սակայն այս ամուսնութիւնն ալ չերկարեցաւ։

Իր բժշկական աշխատանքի ընթացքին ան նկատեց կնոջ հոգեբանական եւ ֆիզիքական խնդիրները, որոնք կը ծագէին հասարակութեան ճնշող գործելակերպէն եւ ընտանեկան ճնշումէն։

Ան իր ծննդավայրին մէջ՝ Քաֆր Թահլէի մէջ, բժիշկ աշխատելու ընթացքին, նկատեց գիւղական կնոջ բախած դժուարութիւններն ու խտրականութիւնը։

Արդիւնք իբրեւ իր փորձին՝ պաշտպանելու իր հիւանդներէն մէկը ընտանեկան բռնութիւնէն, ան դարձեալ տեղափոխուեցաւ Քահիրէ։

Քահիրէի մէջ ան վերջ ի վերջոյ դարձաւ Առողջապահութեան Նախարարութեան մէջ Հանրային Առողջապահութեան Տնօրէնը։

Այդ ժամանակ ան հանդիպեցաւ իր երրորդ ամուսնոյն՝ բժիշկ եւ Մարքսիսթ վիպասան Շերիֆ Հաթաթայի հետ, որը իրեն հետ կը մասնակցէր Նախարարութեան աշխատանքներուն։

Ան բանտարկուեցաւ 13 տարի՝ Նախագահ Ճամալ Ապտել Նասըրի օրերուն։

Անոնք ամուսնացան 1964 թուականին եւ ունեցան մէկ որդի ու մէկ դուստր, սակայն 43 տարուայ համատեղ կեանքէ ետք ամուսնութիւնը աւարտեցաւ ամուսնալուծութեամբ։

Անոր մասին ան ըսաւ. «Երրորդ ամուսինս էր Շերիֆ Հաթաթան, իմ որդիս հայրը, ան ազատ մարդ էր, մարքսիսթ, որ բանտարկուած էր։ Ես անոր հետ ապրեցայ 43 տարի, եւ բոլորին ըսի. այս է երկրի վրայ միակ «ֆեմինիսթ» մարդը։ Ապա ստիպուեցայ ամուսնալուծուելու ալ։ Ան ստախօս էր։ Ան յարաբերութեան մէջ էր ուրիշ կնոջ մը հետ։ Հայրիշխանական բնոյթի անձնաւորութեան բարդութիւն։ Ան գիրքեր գրեց գենտերային հաւասարութեան մասին, յետոյ դաւաճանեց իր կնոջը։ Ես վստահ եմ, որ տղամարդոց 95%-ը այդպէս է»։

1972 թուականին ան հրատարակեց «Կինը Եւ Սեռը» (المرأة والجنس) վերնագրով գիրքը, դէմ դուրս գալով կնոջ բախած բոլոր տեսակի բռնութիւններուն՝ ինչպէս օրինակ թլփատումը (الختان) եւ գիւղական հասարակութեան մէջ կուսութիւնը հաստատող արարողութիւնները։

Այդ գիրքը դարձաւ Երկրորդ Ֆեմինիսթական Ալիքի հիմնադիր տեքստը։

Գիրքին քաղաքական գործունէութեան վրայ ունեցած մեծ ազդեցութեան արդիւնքով, Նաւալ հեռացուեցաւ Առողջապահութեան Նախարարութեան մէջ իր պաշտօնէն։ Ասիկա չբաւականացաւ, քանի որ անոր արժեց նաեւ իր պաշտօնը՝ որպէս «Առողջութիւն» հանդէսի գլխաւոր խմբագիր, եւ Բժիշկներու Միութեան գլխաւոր քարտուղարի օգնական։

1973-1976 թթ.՝ Նաւալը հետաքրքրուեցաւ կնոջ գործերու եւ Նեւրոզ (العصاب) հիւանդութեան ուսումնասիրութեամբ՝ Այն Շամսի Համալսարանի Բժշկական Քոլեճին մէջ։

1979-1980 թթ.՝ Ան աշխատեցաւ որպէս խորհրդատու Միացեալ Ազգերու համար՝ «Կինը Ափրիկէի Մէջ» (Woman in Africa - ECA) եւ «Միջին Արեւելք» (ECWA) ծրագիրներուն մէջ։

Ծանօթագրութիւններ

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]
  1. ↑ FemBio տվյալների շտեմարան
  2. ↑ AlKindi (Դոմինիկյան Արևելագիտության ինստիտուտի առցանց կատալոգ)
  3. ↑ Munzinger Personen
  4. ↑ The International Who's Who of Women 2006 — 2005.
  5. ↑ وفاة نوال السعداوي عن عمر يناهز 90 عامًا — Al-Masry Al-Youm, 2021.
  6. ↑ L’écrivaine égyptienne féministe Nawal El Saadawi est morte — Լը Մոնտ, 2021.
  7. 1 2 3 Nawal el Saadawi, Advocate for Women in the Arab World, Dies at 89 — Նյու Յորք Թայմս.
  8. ↑ Woman at Point Zero — Open Library.
  9. ↑ The fall of the imam — Open Library.
  10. ↑ Blain V., Grundy I., Clements P. The Feminist Companion to Literature in English: Women Writers from the Middle Ages to the Present — 1990. — P. 340.
  11. ↑ Saad Mohammed (21 March 2021)։ «Renowned Egyptian feminist, author Nawal El-Saadawi dies at the age of 89»։ Ahram Online
  12. ↑ «Pioneering Egyptian Feminist Nawal El Saadawi Dies Aged 89»։ Egyptian Streets։ 21 March 2021
  13. ↑ Nawal El Saadawy the daughter of isis and the feminist, https://www.academia.edu/11316187/NAWAL_EL_SAADWAI_THE_DAUGHTER_OF_ISIS_AND_THE_FEMINIST
  14. ↑ «Nawal El Saadawi on “Women, Egypt, and Revolution”»։ Marxist Humanist Initiative։ 24 April 2011։ արտագրուած է՝ 21 March 2021
  15. ↑ «Meet Egypt’s most radical woman»։ the Guardian։ 6 March 2009։ արտագրուած է՝ 21 March 2021
  16. ↑ «Nawal El Saadawi | Egyptian physician, psychiatrist, author and feminist»։ Encyclopædia Britannica։ արտագրուած է՝ 7 March 2016
  17. ↑ «I don't fear death: Egyptian feminist, novelist Nawal El Saadawi»։ EgyptToday։ Reuters։ 24 May 2018։ արտագրուած է՝ 22 December 2019
  18. ↑ «Nawal El Saadawi»։ Women Inspiring Change (en-US)։ 2015-03-02։ արխիւացուած է բնօրինակէն-էն՝ 2020-12-18-ին։ արտագրուած է՝ 2020-10-09
  19. ↑ Hitchcock, Peter, Nawal el Saadawi, Sherif Hetata. "Living the Struggle". Transition 61 (1993): 170–179.
  20. ↑ Nawal El Saadawi, "Presentation by Nawal El Saadawi: President's Forum, M/MLA Annual Convention, November 4, 1999", The Journal of the Midwest Modern Language Association 33.3–34.1 (Autumn 2000 – Winter 2001): 34–39.
  21. ↑ "PEN World Voices Arthur Miller Freedom to Write Lecture by Nawal El Saadawi", YouTube. 8 September 2009.
  22. ↑ «International Peace Bureau»։ www.ipb.org։ արխիւացուած է բնօրինակէն-էն՝ 25 September 2015-ին։ արտագրուած է՝ 25 September 2015
  23. ↑ (արաբերեն) نوال السعداوي, 2025-11-05, https://ar.wikipedia.org/w/index.php?title=%D9%86%D9%88%D8%A7%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D9%88%D9%8A&oldid=72383746, վերցված է 2025-11-22
Վերցուած է «https://hyw.wikipedia.org/w/index.php?title=Նաուալ_Ըլ_Սաատաուի&oldid=246044» էջէն