Յակոբ Մնձուրի

Jump to navigation Jump to search
Յակոբ Մնձուրի
Հակոբ Մնձուրի.jpg
Ծննդեան անուն հայ.՝ Հակոբ Թեմերճյան
Ծնած է 16 Հոկտեմբեր 1886(1886-10-16)
Ծննդավայր Արմտան Մեծ
Վախճանած է 1978
Վախճանի վայրը Իսթանպուլ, Թուրքիա
Ազգութիւն հայ
Ժանրեր պատմուածք եւ հեքիաթ
Մասնագիտութիւն գրագէտ

Յակոբ Մնձուրի (Յակոբ Տէմիրճեան) (16 Հոկտեմբեր 1886(1886-10-16), Արմտան Մեծ1978, Իսթանպուլ), պոլսահայ արձակագիր։

Կենսագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Բուն անունով Յակոբ Տէմիրճեան։ Ծնած է Երզնկայի Արմտան գիւղը, Եւփրատի ափին, Մնձունի լեռներուն դիմաց։ 1897-ին մեկնած է Պոլիս, երկրորդական ուսման համար, հետեւած է, շրջան մը, Ռոպըրթ Գոլէճի դասընթացքներուն, սակայն առանց աւարտելու՝ 1907-ին, վերադարձած է ծննդավայրը (Արմտան), ուր մնացած է մինչեւ 1914, հողամշակութեան եւ գիւղական աշխատանքներու կողքին վարելով ուսուցչական պաշտօն։

Ամբողջ ընտանիքը Եղեռնի զոհ գացած է։ Ապրած է Պոլսոյ մէջ եւ ապրուստը ապահոված գործաւորի ծանր աշխատանքով, իբրեւ փռապան։

Շնորհիւ իր ընթերցասիրութեան, ծանօթացած է ե՛ւ հայ ե՛ւ օտար գրական գործերու, հարստացնելով իր գիտելիքներն ու գրական ճաշակը։

Գրական վաստակ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Մնձուրին գրած է պատմուածքներ, իր առաջին պատմուածքը «Հարս ու Կեսուր» հրատարակուած է 1906-ին «Մասիս»ի մէջ՝ ուր թարգմանաբար տուած է նաեւ Թէնի եւ Լերմոնտովի էջերէն հատընտիրներ։ Աշխատակցած է, 1914-1920–ական տարիներուն, «Մեհեան»ին, «Ոստան»ին ու «Բարձրավանք»ին։ Մանուկ Ասլանեանի «Ազդարար»ին մէջ հրատարակուած են իր պատմուածքներէն շատեր, եւ իր աոաջին գրքոյկը՝ «Երկրորդ ամուսնութիւն»ը, 1931-ին հրատարակուած է Մանուկ Ասլանեանի նախաձեռնութեամբ։ Ամբողջական իր վաստակը մէկտեղուած է երեք ստուար հատորներու մէջ՝ «Կապոյտ Լոյսը», «Արմտան»: Ունի մեծ թիւով պատմուածքներ, որոնք ցրուած են զանազան թերթերու մէջ։ Այդ գործերէն հատընտիր մը հրատարակուած է՝ «Կռունկ, ուստի՞ կու գաս» առաջինը՝ 1958-ին, երկրորդը՝ 1966-ին, երրորդը՝ 1974-ին։ Մնձուրիի նուազ ծանօթ թատրերգութիւնը՝ «Նազար», հրատարակուած է «Հայրենիք» ամսագիրին մէջ, 1929-ին։

Մնձուրիի գրականութեան նիւթը հայրենի գիւղն է՝ իր բնութեամբ, հարազատ ու պարզ մարդոցմով, հայկական բարքերով եւ աւանդութիւններով։

Երկեր[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • Երկրորդ ամուսնութիւնը, Կ. Պոլիս, 1931, 87 էջ:
  • Կապոյտ լոյս, Իսթանպուլ, 1958, 318 էջ:
  • Արմտան (պատմուածքներ), Իսթանպուլ, 1966, 320 էջ:
  • Կապույտ լույս, Երեւան, 1968, 224 էջ:
  • Կռունկ, ու՞ստի կուգաս, Իսթանպուլ, 1974, 287 էջ:
  • Տեղեր, ուր ես եղեր եմ, Իսթանպուլ, 1984, 210 էջ:
  • Երկեր, Երեւան, 1986, 544 էջ:
  • Պատմուածքներ, Անթիլիաս, 1991, 94 էջ:
  • Գիւղը կապրի իմ մէջս, Ստամբուլ, 2005, 189 էջ:

Աղբիւրներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • Ալեքսան Աթթարեան «Տիր», 1995, Հալէպ:
  • Դար Մը Գրականութիւն, Մինաս Թէօլէօլեան, Բ. հատոր, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ 1977, էջ 121-124: