Երզնկա

Jump to navigation Jump to search
Բնակավայր
Երզնկա
թրք.՝ Erzincan
ErzincanCenter.jpg
Երկիր Flag of Turkey.svg Թուրքիա
Մայրաքաղաքն է Էրզինջանի նահանգ
ԲԾՄ 1185 մետր
Բնակչութիւն 157 452 մարդ (2018)
Փոստային ինդեքս 24x xxx
Պաշտօնական կայք erzincan-bld.gov.tr

Երզնկա (թրք.՝ Erzincan), քաղաք՝ Արեւմտեան Հայաստանի մէջ, Էրզրումի նահանգի Երզնկայի գաւառի (այժմ՝ նահանգ, վիլայէթ ժամանակակից Թուրքիոյ տարածքին) կեդրոնը։ 1300 մեթր բարձրութեան վրայ, Եփրատէն երկու քիլոմեթր հեռու եւ շրջապատուած է լեռներով։ 2000–ի տուեալներով, բնակչութեան թիւը 107,175 մարդ է (թուրքեր եւ քիւրտեր)։ Յայնտի էր Երէզ, Երիզա, Երիզաւան, Եզնկա, Արզնկա եւ այլ անուններով:

Ուշ միջնադարուն՝ Հայաստանի երրորդ բաժանումէն(1555) ետք, Երզնկան անցած է Օսմանեան կայսրութեան: Մեծ Եղեռնի նախօրեակին Երզնկա ունէր 40 հազար բնակիչ, որուն 14 հազարը հայեր էին եւ առանձին թաղերու մէջ կը բնակէին։ Հայկական թաղերը ճանչցուած էին իրենց եկեղեցիներուն անուններով՝ Սուրբ Նշան, Սուրբ Երրորդութիւն, Սուրբ Սարգիս, Սուրբ Փրկիչ եւ Սուրբ Աստուածածին։ 1829-ին երզնկացիներէն շատեր գաղթեցին Արեւելեան Հայաստան։ Մեծ Եղեռնի նախօրեակին դաշտի գիւղերէն զուտ հայաբնակ մնացած էին Մթննի, Երկան, Ղարատիկին, Կելենցիկ, Վերի Ագրակ, Վարի Ագրակ, Կիւլլիճէ, Մահմուտցիք, Կարմրի, Տաճակ եւ Սրպիհան, իսկ խառն բնակչութիւն ունէին Մեղուցիկ, Մեծագրակ, Ծաթգեղ, Բզվան, Բթառիճ, Ղարաքիլիսա, Ղարաթուշ, Մոլլագեղ, խնձորեկ, Հոռոմագրակ, Շխլի, Աղջաքենդ, Հայրապետ, Ուռեկ, Ծաթեր, Բալանկա, Քրդգեղ, Շոխա, Ախոռջուր եւ Պալապան, բոլորը միասին 12 հազար հայ բնակչութեամբ[1]:

Ըստ Անանիա Շիրակացիի «Աշխարհացոյց» աշխատութեան՝ քաղաքը գտնուած է Մեծ Հայքի թագաւորութեան Բարձր Հայք նահանգի Եկեղեաց գաւառի մէջ: Նախաքրիստոնէական դարաշրջանին Երզնկայի մէջ կը գտնուէր հայոց հաւատքի տաճարներէն մէկը՝ Անահիտ դիցամոր տաճարը, որուն աւերակները պահպանուած են ցայսօր՝ Ոսկէ Բլուր կոչուող սրբավայրին մէջ։

Անուանումներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Երզնկան ունեցած է հետեւեալ անուանումները. Արզանգան, Արզանկան, Արզանճան, Արզանջան, Արզանքան, Արզենկա, Արզենկան, Արզենջան, Արզինգա, Արզինգան, Արզինչան, Արզինջա, Արզնկյան, Արզնջան, Եզենկա, Եզընկա, Եզնիկե, Եզնգան, Եզնգան, Եզնկա, Եզնկան, Եկեղեաց քաղաք, Երէզ, Երէզաւան, Երզ, Երզէնկա, Երզէնջան, Երզընկա, Երզիկան, Երզինգան, Երզինգիան, Երզինգեան, Երզինճան, Երզինջան, Երզիջան, Երզնգա, Երզնգան, Երզընկան, Երզնկեան, Երզնջան, Երիզ, Երիզա, Երիզաւան, Երիզաց աւան, Երիզաք, Երջինա, Էզինկա, Էզինկէ, Էրէզ, Էրզ, Էրզինգեան, Էրզինկեան, Էրզինճան, Էրզինճեան, Էրզինջա, Էրզնգի, Էրզնջան, Էրիզ, Էրիզա:

Բնակավայրը ի հնումն ունեցած է Երէզ, Երիզա կամ Երիզաւան անուանումները: Թուրքական տիրապետութեան ժամանակաշրջանին՝ Երզինգան, Երզինգեան, Երզինջան եւ այլ անուանումներ[2]։

Աշխարհագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Երզնկան կը գտնուի Երզնայկի դաշտին արեւմուտքը՝ Գայլ (Երզնկա) գետաբերանին մօտ: ի հնումն քաղաքը կը գտնուէր ուղղակի Եփրատ գետի մօտ, սակայն երկրաշարժերու պատճառով քաղաքը ստիպուած էին տեղափոխել 2 քմ դէպի հիւսիս: Իսկ այդ աւերուած թաղը ստացած է Հին քաղաք անուանումը:

Երզնկայի տարածքին կան յորդաբուխ ջերմուկներ, որոնցմով ջերմացուած են քաղաքի որոշ թաղամասեր։

Բարենպաստ կլիմայի պատճառով յաջողութեամբ աճեր է բամպակենին:

Երզնկային օդը մաքուր չէ եղած, իսկ ջուրն ալ բաւարար որակ չէ ունեցած:[2]

Բնակչութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Տարի Բնակչութիւն
2000 107 175 մարդ
2018 157 452 մարդ

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. ՀԱՅԱՍՏԱՆ – ԱՐՄԱՏՆԵՐ ԵՒ ԱԶԳԱԳՐԱԿԱՆ ԱՌԱՆՁՆԱՅԱՏԿՈՒԹԻՒՆՆԵՐ
  2. 2,0 2,1 «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան», հտ 2, էջ 235-237