Միհրան Բաղդասարեան

Jump to navigation Jump to search
Միհրան Բաղդասարեան
Ծնած է 25 Մայիս 1852(1852-05-25)
Ծննդավայր Իսթանպուլ, Օսմանեան Կայսրութիւն
Վախճանած է 23 Ապրիլ 1937(1937-04-23) (84 տարեկանում)
Քաղաքացիութիւն Flag of Turkey.svg Թուրքիա
Ազգութիւն Հայ

Բաղդասարեան Միհրան, (25 Մայիս 1852(1852-05-25), Իսթանպուլ23 Ապրիլ 1937(1937-04-23)), ազգային եւ կրթական գործիչ, ծնած է 25 Մայիս 1852-ին Պոլիս ու կը մահուան 23 Ապրիլ 1937-ին Թաւրիզի մէջ: Հայրը Պոլիս հաստատուած Իզնիմիտցի վաճառական մըն էր (Բաղդասար Հիւսեան), որ լքելով վաճառականական ասպարէզը՝ քաղաքական քարոզիչ դարձաւ:

Միհրան նախնական ուսումը Պալաթի (Պոլիս) Խորէնեան դպրոցը առաւ, որուն տնօրէնն էր Յակոբ Գուրգէն, անկից անցաւ Խասգիւղի Ներսէսեան վարժարանը աշակերտելով Մինաս Ձերազի եւ Եղիա Տէմիրճիպաշեանի:

1873 Պազէլի (Զուիցերիա) Աստուածաբանական ճեմարանը ըրաւ իր ուսումը, դասընկեր ունենալով Պէյլէրեան Տաճատը:

Միհրանի ջանքերով է որ Զուիցերիացի բարեսէրներու նիւթականով Պրուսայի մէջ «Արեւելեան Որբանոց»ը կը բացուի 1875-ին, իր Գրիգոր եղբօր աջակցութեամբ որ մինչեւ 1915 գոյութիւն ունէր: Միհրան Պազէլի մէջ առաջին քործը կը խօսի 1876-ին: Միհրան 1878-ին աւարտելով ճեմարանը Պոլիս կու գայ ուր կը հրատարակէ անդրանիկ գրական գործը: «Առաջնորդ անգլիերէն լեզուի». նոյն տարին աշնան Կարին է իբրեւ քարոզիչ Բողոքական Հայոց, 1879-ի սկիզմները Կարնոյ մէջ կը բանայ «Մասեաց վարժարան»ը: Միհրան Կարնոյ Ռուսած հիւպատոս Կոստանդին Կամսարականին հետ Վան կ’երթայ 1879-ին իբրեւ թարգման Անգլիոյ թուրքամոլ հիւպատոսին: Թուրքիոյ կառավարութիւնը չի հանդուրժեր Միհրանի ներկայութիւնը Վանի մէջ. կը ստիպուի հեռանալ. Վանէն Իգտիր եւ ասկէ Թիֆլիս կ’անցնի 1887-ին եւ յետոյ Պոլիս, ուր հալածանքի ենթարկուելով Պրուսա կ’երթայ իր Գրիգոր եղբօր մօտ, հոն երկու տարի ուսուցչութիւն կ’ընէ Արեւելեան Որբանոցին մէջ: Տարի մ’ալ Դամասկոս կ’երթայ Կոստ. Կամսարականի իբր թարգման, որուն հեռանալով ինքն ալ 1891-ին Ամերիկա կ’անցնի եւ Այովա նահանգի Des Moinesի համալսարանը կ’աւարտէ 1891-ին «Պսակաւոր Աստուածաբանութեան» տիտղոսով:

Միհրան ամերիկեան թերթերու մէջ հայկական զուլումները եւ ջարդերը կը նկարագրէ եւ առանձին կը հրատարակէ «Armenia or the Country of Ararat, Past, Present, and Future» (Հայաստան կամ Արարատի երկիրը, անցեալ, ներկայ եւ ապագայ, 1892): Այս գիրքը քանի մը անգամ կը տպագրուի:

Միհրան 1894 էջմիածին կ’երթայ եւ Մկրտիչ Խրիմեանի յանձնարականով Թաւրիզ կը մեկնի, ուր էր այն ատեն Սուքիաս եպ. Պարզեանց, որուն առաջարկով Ուրսի կը մեկնի, իբր ուսուցիչ Հայոց դպրոցին:

1897-ին հալասէր Լէփսիուսի նպաստով Սալմաստի մէջ բացուած գերմանական հայ որբանոցին տնօրէն կը կարգուի, 1898էն 1900 Ղալաս գիւղի դպրոցին ուսուցչութիւն կ’ընէ եւ 1902-ին Թաւրիզ կը վերադառնայ եւ Իրանի կառավարութեան հրաւէրով Մարազա քղ.ի փոստին կառավարիչ կը նշանակուի, մինչեւ 1906, յետոյ Թաւրիզի Ամերիկեան «Մէմօրիալ Դպրոց»ի ուսուցիչ 3 տարի, յետոյ մինչեւ 1918-ի ամառը Ամերիկեան հիւպատոսարանի թարքման:

Իբրեւ գրական արտադրութիւն՝ գրած է «Մուրճ»ի մէջ «Կարմիր շապիկ» յօդուածաշարքը 1906-ին, Ականատես ծածկանունով, 1907-ին Թաւրիզի մէջ հրատարակած է Աղեք. Տիւմայի «Բաստիյլի առումը» վէպը: 1902-ին հրատարակած է «Լոյսից դէպի խաւար»ը:

Աղբիւրներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • Հայ Հանրագիտակ, Հ. Մկրտիչ Վարդ. Պոտուրեան, 1938, Պուքրէշ, Հատոր Բ., էջ 362: