Ճորճ Ուաշինկթըն

Ուիքիփետիաէն
Jump to navigation Jump to search
Ճորճ Ուաշինկթըն
անգլերէն՝ George Washington
Gilbert Stuart Williamstown Portrait of George Washington.jpg
Ծնած է փետրվար 22, 1732(1732-02-22)[1][2][3][4][5][5][6]
Ծննդավայր Վեսթմորլենդ, Վիրջինիա, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ
Վախճանած է դեկտեմբեր 14, 1799(1799-12-14)[7][3][8][4][6] (67 տարեկանում)
Վախճանի վայրը Մաունթ Վերնոն, Վիրջինիա, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ[2][9][10]
Քաղաքացիութիւն Flag of Great Britain (1707–1800).svg Մեծ Բրիտանիայի թագավորություն և Flag of the United States (1795-1818).svg Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ
Մայրենի լեզու Անգլերէն
Կրօնք Եպիսկոպոսյան եկեղեցի
Մասնագիտութիւն քաղաքական գործիչ, Սպայ և պետական գործիչ
Ամուսին Մարթա Վաշինգտոն
Ծնողներ հայր՝ Ավգուստին Վաշինգտոն, մայր՝ Մերի Բոլ Վաշինգտոն
Զբաղեցրած պաշտոններ ԱՄՆ նախագահ[11], Commanding General of the United States Army և Commanding General of the United States Army
Քաղաքական կուսակցություն անկուսակցական
Պարգեւներ և
մրցանակներ
Thanks of Congress, Congressional Gold Medal և Fellow of the American Academy of Arts and Sciences
Անդամություն Մասոնություն, Ամերիկական փիլիսոփայական ընկերություն, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա և Փարիզի գյուղատնտեսական ընկերություն[12]
Ստորագրութիւն
George Washington signature.svg
Gilbert Stuart Williamstown Portrait of George Washington.jpg
Ճորճ Ուաշինկթընը 1772 թ.
Ճորճ Ուաշինկթընի հրաժեշտի ուղերձը ազգին
Ուաշինկթընի դիմաքանդակը /ձախից՝ առաջինը/ Մաունթ Ռաշմորում
Ջորջ Ուաշինկթընի դիմապատկերը 1 դոլարանոց հուշադրամի վրա
Ճորճի և Մարթայի շիրիմները Ուաշինկթըններու ընտանեկան դամբանին մէջ

|Անունը հայերեն=Ճորճ Ուոշինկթըն|Անունը մայրենի լեզվով=George Washington|պատկեր=Gilbert_Stuart_Williamstown_Portrait_of_George_Washington.jpg|նկարագրում=ԱՄՆ-ու Առաջին Նախագահ|ծննդյան օր=22 Փետրուար, 1732|ծննդավայր=Պրիճ Քրիք, Վիրճինիա|վախճանի օր=14 Դեկտեմբեր, 1799|վախճանի վայրը=Մաունթ Վեռնոն, Վիրճինիա|ազգություն=Ամերիկացի|գործունեություն=ԱՄՆ-ու Ա. նախագահ|ամուսին=Մարթա Տենտրիճ Քասըս|պաշտոն=Նախագահ|կուսակցություն=չեզոք}}

Ճորճ Ուաշինկթըն (22 Փետրուար 1732[13], Պրիճս Քրիք, Վիրճինիա, ԱՄՆ - 12 Դեկտեմբեր 1799, Մաունթ Վերնոն, Վիրճինիա, ԱՄՆ), Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու առաջին նախագահ (30 Ապրիլ 1789 - 4 Մարտ 1797

Կենսագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ուաշինկթընը անկախութեան համար պատերազմի ժամանակ Մայրցամաքային բանակի հրամանատարն էր, ԱՄՆ հիմնադիր հայրերէն մէկը։ Նախագահած է երկու ժամկէտ եւ նախագահութիւնը փոխանցած Ճոն Ատամսին։ Երկու ժամկէտէ աւելի չառաջադրուելու աւանդոյթը պահպանուած է մինչեւ Ֆրենքլին Ռուզվելթի նախագահութիւն, որ ընտրուած է 3 անգամ։

Ծնած է ագարակատիրոջ ընտանիքի մէջ։ Կրթութիւնը ստացած է տանը մէջ, սիրած է կարդալ։ 11 տարեկանին կորսնցուցած է հայրը։ Աշխատած է որպէս հողաչափ, մասնակցած է լորտ Ֆերֆաքսի արշաւներուն։ 1752 թուականին ժառանգած է Մաունթ Վեռնոնի կալուածքը, նոյն թուականին կամաւօրագրուած է աշխարհազօրին, մասնակցած է ֆրանսացիներուն ու հնդիկներուն դէմ մարտական գործողութիւններուն, եղած է գերութեան մէջ։ 1758 թուականին պատշօնաթող եղած է գնդապետի աստիճանով։ 1759 թուականին Ուաշինկթընը կ'ամուսնանայ Մարթա Տենտրիճ Քաստիսի հետ ու կը սկսի աշխուժօրէն զբաղիլ իր կալուածի նորոգութեամբ, բարեկարգութեամբ եւ կը դառնայ Վիրճինիայի ամենահարուստ հողատէրեէն մէկը։ 1758-1774 թուականներուն Ուաշինկթընը ընտրուած է Վիրճինիայի Սահմանադիր ժողովի անդամ, ուր պայքարած է գաղութատէր երկրի հետ՝ գաղութներու իրաւունքներու համար, դատապարտելով յամենայն դէպս բռնի գործողութիւնները։ Եղած է Առաջին Սահմանադիր Քոնկրեսի պատուիրակ։ Մեծ Բրիտանիոյ հետ բախումէն ետք հրաժարսծ է յաշտեցման փորձերէն, կապած է զէնքն ու զրահը ու միաձայն ընտրուած ամերիկեան զինուած ուժերու հրամանատար։ Վերակազմելով զօրքը՝ ան ղեկաւարած է բանակի ուժերը Պոսթընի պաշարումէն սկսած (1776) մինչեւ անգլիական զօրքերու անձնատուր ըլլալը Եորք Թաունի մօտ (17811783-ի Նոյեմբերին Փարիզի պայմանագիրէն ետք դարձեալ թողած է հրամանատարի իւր լիազօրութիւնն ու հաստատուած Մաունթ Վեռնոնի մէջ։

Համադաշնութեան վերաբերեալ յօդուածներէն դժգոհ՝ Ուաշինկթըն ընտրուած է Սահմանադիր ժողովի նախագահ, որ 1787 թուականին ձեւակերպած է ԱՄՆ-ու Սահմանադրութիւնը։ 1789 թուականին Ճորճ Ուաշինկթընը միաձայն ընտրուած է ԱՄՆ-ու առաջին նախագահ։ 1792 թուականին անոր ըտրած են երկրորդ անգամ։ Ըլլալով պետութեան առաջնորդ՝ կ'աջակցէր Միութեան ամրացման, սահմանադրութեան սկզբունքներու կեանքի կոչելուն ու ԱՄՆ-ու մայրաքաղաքի կառուցման։ Կը զբաղէր իշխանութեան կեդրոնական մարմիններու ձեւաւորմամբ, կը ստեղծէր նախագահներու սահմանակարգի նախադէպերը, կ'քաջալերէր տնտեսութեան զարգացումը։ Ուաշինկթընը կը պահպանէր Քոնկրեսի հետ սերտ յարաբերութիւնները։ 1794 թուականին ճնշած է ԱՄՆ-ու պատմութեան մէջ առաջին ապստամբութիւնը ընդդէմ պետական իշխանութեան։ Արտաքին քաղաքականութեան մէջ կը խուսափէր եւրոպական երկիրներու գործերուն միջամտելէ։ Հրաժարած է նախագահական ընտրութիւններուն մասնակցիլ երրորդ անգամ։ Հեռանալէն առաջ ազգին ուղղած է իր հրաժեշտի նամակը։

Լքելով նախագահի աթոռը՝ Ուաշինկթըն հաստատուած է Մաունթ Վեռնոնի մէջ, յաճախ այցելած է կառուցուող մայրաքաղաքը։ Քոնկրեսը Ուաշինկթընին շնորհած է Հիմնադիր Հօր տիտղոսը։ Ֆրանսայի հետ յարաբերութիւններու սրման ժամանակ ՝ 1798 թուականի ամրան, խորհրդանշական կերպով նշանակուած է բանակի հրամանատար։ 14 Դեկտեմբեր 1799-ի լոյս 15-ի գիշերը Ուաշինկթընը մահացած է։ Անոր թաղած են 18 Դեկտեմբերին-ին Մաունթ Վեռոնի մէջ։

Աշխատութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • The Writings of George Washington. Hg. v. John C. Fitzpatrick, 39 Bde. Washington 1931–1944.

Մատենագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • George Washington: A Bibliography. Hg. v. Eldo Alexander, William P. Allen, 2 Bde. London 1990.

Տէս նաև[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Գրականութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • Американские президенты : 41 ист. портр. от Д. Вашингтона до Б. Клинтона / Под ред. Ю. Хайдекинга; Пер. с нем. Л. В. Седовой. — Ростов н/Д; М. : Феникс : Зевс, 1997.
  • Анненская А. Н. Георг Вашингтон и война за независимость. — СПб.: Монтвид, ценз. 1899.
  • Богучарский В. Я. Георг Вашингтон и основание Северо-Американских соединённых штатов. — М., 1895.
  • Валуева-Мунт А. П. Джордж Вашингтон / Сост. А. П. Мунт. — СПб., 1880.
  • Гизо, Франсуа. В борьбе за свободу : Очерки из жизни Вашингтона. — СПб., 1907.
  • Ушаков В. А. Джордж Вашингтон: страницы истории. — СПб., 2006.
  • Яковлев Н. Вашингтон. — Ростов н/Д : Феникс, 1997. — 544 с. (ЖЗЛ)
  • Fred Anderson - Crucible of War, Vintage Books, 2001, pages totales = 912, isbn = 978-0375706363| sous-titre = The Seven Years' War and the Fate of Empire in British North America, 1754-1766}}
  • James |nom1 = MacGregor Burns|prénom2 = Sudan |nom2 = Dunn| titre = George Washington| langue =en | éditeur = Times| année = 2004| pages totales = 185}}
  • Marcus | nom1 = Cunliffe | langue =en |titre = George Washington: Man and Monument| année = 1958}}
  • Frank E. | nom1 = Grizzard | langue =en | titre = A Guide to All Things Washington| lieu = Buena Vista et Charlottesville | éditeur = Mariner Publishing | année = 2005| ISBN)0-9768238-0-2}}
  • Joseph J. |nom1 = Ellis| langue=en| titre = His Excellency: George Washington| année = 2004| ISBN=1-4000-4031-0}}
  • John |nom1 = Ferling| langue=en| titre = The First of Men: A Life of George Washington | année = 1989 }}
  • John |nom1 = Ferling| langue=en| titre = Setting the World Ablaze: Washington, Adams, Jefferson, and the American Revolution| année = 2002 | éditeur = Oxford U. Press | ISBN=978-0195150841| pages totales = 392}}
  • James Thomas | nom1 = Flexner | langue = en |titre = Washington: The Indispensable Man | année = 1974 | ISBN=0-316-28616-8}}
  • Douglas S. |nom1 = Freeman| langue = en | titre = George Washington: A Biography| année = 1948-1957}}
  • Don | nom1 = Higginbotham | langue = en | titre = George Washington Reconsidered| éditeur = University Press of Virginia| année = 2001| pages totales = 336}}
  • Douglas Edward | nom1 = Leach| langue=en| titre = Roots of Conflict: British Armed Forces and Colonial Americans, 1677-1763| année = 1986| pages totales = 247| éditeur = The University of North Carolina Press| isbn= 978-0807842584}}
  • John |nom1 = Lloyd | prénom2 = John | nom2 = Mitchinson| langue =en | titre = The Book of General Ignorance| éditeur = Faber & Faber| année = 2006| pages totales = 320 | isbn = 978-0571241392}}
  • Etter| prénom=William M.|postnom1=Ph.D., Irvine Valley College| année=2017|titre= Wodden Teeth Myth|éditeur=Mount Vernon Ladies' Association|url= http://www.mountvernon.org/digital-encyclopedia/article/wooden-teeth-myth/%7Cconsulté le=10 juin 2017}}
  • Forrest | nom1 = McDonald| titre = The Presidency of George Washington| langue =en | année = 1988}}
  • Barbara Bennett | nom1 = Peterson| langue = en |titre = George Washington: America's Moral Exemplar| année = 2005}}
  • William M.S. | nom1 = Rasmussen | prénom2 = Robert S. | nom2 = Tilton| langue = en | titre = George Washington: The Man Behind the Myths| pages totales = 328 | ISBN= 0-8139-1900-2| éditeur = The University Press of Virginia| année = 1999}}
  • John| nom1 = Shy |langue=en| titre= A People Numerous and Armed: Reflections on the Military Struggle for American Independence | pages totales = 376 | isbn = 978-0472064311| éditeur = University of Michigan Press|année = 1990}}
  • Henry | nom1 = Wiencek | langue =en | titre = An Imperfect God: George Washington, His Slaves, and the Creation of America| ISBN= 0-374-17526-8| éditeur = Farrar, Strauss and Giroux| lieu = New York| année = 2003}}
  • George Washington|sous-titre=His Role in the French and Indian Wars|url=http://faculty.marianopolis.edu/c.belanger/quebechistory/encyclopedia/GeorgeWashington-FrenchandIndianWars.htm%7Cauteur=Jean Bélanger|date=2005}}

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #11876439X // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. 2,0 2,1 http://www.anb.org/articles/02/02-00332.html
  3. 3,0 3,1 George Washington — 1834.
  4. 4,0 4,1 (unspecified title) — 2010.
  5. 5,0 5,1 http://www.findagrave.com/cgi-bin/fg.cgi?page=gr&GRid=6781 — 1995. — ed. size: 165000000
  6. 6,0 6,1 (unspecified title)
  7. data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  8. Encyclopædia Britannica
  9. http://www.timelines.ws/subjects/Wine.HTML
  10. Вашингтон Джордж // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.], [30 cilddə] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  11. George Washington
  12. Record #11928912p // Ֆրանսիայի ազգային գրադարանի ընդհանուր քարտագրացուցակ
  13. «Wikiwix's cache»։ archive.wikiwix.com։ Վերցված է 2016-04-05 

Յուշարձաններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Կաղապար:Clear

Արտաքին յղումներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]