Ձկնավաճառի Ճակատամարտ

Jump to navigation Jump to search
Ձկնավաճառի Ճակատամարտ
Արաբական արշաւանքները Հայաստանի վրայ
Թուական 910
Վայր Նիգ գաւառ, Մեծ Հայք
Արդիւնք արաբներու յաղթանակ
Հակառակորդներ
Կաղապար:Դրօշաւորում/Բագրատունյաց Հայաստան
Սիւնիքի Իշխանութիւն
26px Արաբական Խալիֆայութիւն
26px Ատրպատականի ամիրայութիւն
Աջակիցներ՝
Հրամանատարներ
Կաղապար:Country data Բագրատունյաց Հայաստան Աշոտ Բ. Երկաթ
Կաղապար:Country data Բագրատունյաց Հայաստան Մուշեղ Ա Բագրատունի
Ատրպատականի ամիրայութիւն Եուսուֆ ամիրա
Bagrotouni.svg Գագիկ Արծրունի
Կողմերու ուժեր
անյայտ անյայտ

Ձկնավաճառի ճակատամարտ, միջնադարեան ճակատամարտ, որ տեղի ունեցած է 910-ին Անիի Բագրատունեաց թագաւորութեան եւ Ատրպատականի ամիրայութեան միջեւ:

Ատրպատականի ամիրա Եուսուֆը Արաբական խալիֆի հովանաւորութիւնը եւ Բագրատունիներու ամենազօրեղ ենթակայ թագաւորութեան՝ Վասպուրականի Արծրունեաց թագաւորութեան օգնութիւնը ունէր[1]:

Նախապատմութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Արաբներու Հայաստան հերթական ներխուժման ընթացքին Բագրատունեաց Հայաստանի արքայ Սմբատ Նահատակը 894-ին Դողսի ճակատամարտի ընլաքցին, կը ջախջախէ Ատրպատականի ամիրա Աֆշինի գլխաւորած բանակը։

Նոյն ընթացքին Միջագետքի արաբ կուսակալ Ահմադ Շայբանին Աղձնիքը եւ Տարօնը կը գրաւէ, որ ալ կը ստիպէ Սմբատին հաշտութեան պայմանագիր կնքել։ Հաստատուած կարճատեւ խաղաղութեան ընթացքին Սմբատը կ՛ամրապնդէ երկրի սահմանները, որուն ընթացքին հակասութիւններ կը ստեղծուին, նոյնիսկ անոր ենթակայ թագաւորութիւններու կառավարութիւններու միձեւ:

Այս ժամանակաշրջանին, Եուսուֆ կը դառնայ Ատրպատականի նոր ամիրան, որ 901-ին ձեռնամուխ կ՛ըլլայ Դուինի գրաւման:

908-ին Եուսուֆը Սմբատ Ա.-ի դէմ կը հանէ Վասպուրականի արծրանեաց իշխան Գագիկին՝ զայն «թագաւոր հայոց» հռչակելով։ Երկրին մէջ աւատատիրական նոր երկպառակութիւններ կը ծագին, որոնց պատճառով Սմբատ Ա. չի կ՛րնար հակահարուած տալ 909-ին Հայաստան ներխուժած Եուսուֆին եւ անոր դաշնակցած Գագիկ Արծրունիի զօրքերուն։

Աշոտ Երկաթ

ճակատամարտ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Անխուսափելի դարձած էր արաբներու եւ հայերու միջեւ հերթական ռազմական բախումը։ 910-ին Մեծ Հայքի Նիգ գաւառին մէջ բախումի ենթարկուեցան Բագրատունեաց Հայաստանի եւ Արաբական խալիֆայութեան բանակները[2]:

Հայկական խումբին մէջ կը կռուէին Սմբատ արքային որդիները՝ Աշոտ Երկաթը եւ Մուշեղը: Արաբներուն արաբ ամիրա Եուսուֆը կը գլխաւորէր, որ նախորդ տարի իր դաշնակիցը դարձրած էր ամենահզօր ենթակայ թագաւորութեանը՝ Վասպուրականի թագաւորութեան՝ Գագիկ Արծրունիի գլխաւորութեամբ։

Վճռական ճակատամարտի ընթացքին, Գագիկի դաւաճանութեան պատճառով արաբները կը յաղթեն եւ տարածքային ձեռքբերումներ կ՛ունենան։

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]