Հենրի Գաբրիէլեան

Jump to navigation Jump to search

Henri Kaprielian.png
Ծնած է 15 Նոյեմբեր 1903
Ծննդավայր Վանի Նահանգի Պատկանց Գիւղը
Վախճանած է 10 Ապրիլ 1981
Վախճանի վայրը Երեւան, ՀԽՍՀ, ԽՍՀՄ
Ազգութիւն հայ
Կրթութիւն Երեւանի Պետական Համալսարան
Մասնագիտութիւն խմբագիր և փիլիսոփայ
Պարգեւներ և
մրցանակներ
Հայկական ԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ և Աշխատանքային Կարմիր դրոշի շքանշան

Հենրի (Յարութիւն) Գաբրիէլեան (15 Նոյեմբեր 1903 Պատկանց գիւղ, Վանի նահանգ, Արեւմ.Հայաստան - 10 Ապրիլ 1981), հայ փիլիսոփայ

Կենսագրություն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

1915-ին՝ ծնողներուն հետ կը գաղթէ Պարսկաստան:Ապա ընտանեօք կը տեղափոխուին Դիլիջան:Տեղի միջնակարգ դպրոցին ուսումը շարունակելէ յետոյ,կ'անցնի Երեւան,ուր կը նուիրուի հասարակական ու խմբագրական աշխատանքի,միաժամանակ հետեւելով համալսարանական ուսման:1923-ին Հ.Գաբրիէլեան կը հանդիսանայ «Ավանգարդ» թերթի առաջին խմբագիրը:Երեւանի պետական համալսարանի ընթացքը աւարտելէ ետք,1930-ին մուտք կը գործէ Մոսկուայի Փիլիսոփայութեան ինստիտութը,ուրկէ շրջանաւարտ կ'ըլլայ 1933-ին:Ապա՝ վերադառնալով Երեւան,վերստին կը նուիրուի մանկավարժական ու խմբագրական աշխատանքի:1936-1937 թուականերուն կը վարէ «Գրական թերթ» ի պատասխանատու խմբագրի պաշտօն:1937-ին Հ.Գաբրիէլեան կը շնորհուի Փրոֆ-ի կոչում.նոյն տարին կը նշանակուի Երեւանի Պետական Համալսարանի նախագահ:1945-ին կը պաշտպանէ դոկտորական իր աւարտաճառը,ու մինչեւ 1948 ,որպէս դասախօս կը պաշտօնավարէ Երեւանի Պետական Համալսարանի Փիլիսոփայութեան ամբիոնին մէջ:1948-1955 Հ.Գաբրիէլեան կը դասախօսէ վիլնիուսի համալսարանին մէջ:1955-ին կը նշանակուի Երեւանի Պետական համալսարանի Փիլիսոփայութեան ամբիոնի վարիչ պաշտօն,զոր կը պահէ մինչեւ 1970:

1970-1974 նոյն հաստատութեան մէջ ան կը վարէ Փիլիսոփայութեան պատմութեան եւ գիտական Աթէիզմի ամբիոնը,իսկ 1974-ին կը կոչուի Փիլիսոփայութեան պատմութեան ամբիոնի վարիչի պաշտօնին:

Բազմավաստակ դիտնական ու բեղուն գրիչ, փրոֆ Հ. Գաբրիէլեանի գրչին կը պատկանին բազմատեսնեակ աշխատասիրութիւններ:Առանձին հատորներով հրատարակուած են հեղինակին հետեւեալ մենագրութիւնները.ԵՐԻՏԱՍԱՐԴԱԿԱՆ ՇԱՐԺՈՒՄՆԵՐԸ ՀԱՅԱՍՏԱՆՈՒՄ (Երեւան 1924),ԺԱՄԱՆԱԿԱԿԻՑ ՀԱՅԿԱԿԱՆ ՄԵՆՇԵՒԻԶՄԻ ՓԻԼԻՍՈՓԱՅՈՒԹԻՒՆԸ(Երեւան 1934)ԳԱԼՈԷՍՏ ԿՈՍՏԱՆԴԵԱՆ(Երեւան 1946),ՀԱՅ ՓԻԼԻՍՈՓԱՅԱԿԱՆ ՄՏՔԻ ՊԱՏՄՈՒԹԻՒՆ(Ա. Հտր.Երեւան,1956:Բ.Հտր .Երեւան 1957:Գ.Հտր 1957:Դ.Հտր.Երեւան 1965):(Սոյն աշխատասիրութիւնը աւելի ամփոփ՝ նաեւ հրատարակուած է ռուսերէն լեզուով):ԺԱՄԱՆԱԿԱԿԻՑ ՍՓԻՒՌՔԱՀԱՅ ԲՈՒՐԺՈՒԱԿԱՆ ՌԷԱԿՑԻՈՆ ՓԻԼԻՍՈՓԱՅՈՒԹԻՒՆԸ (Երեւան 1960), ՀԱՅ ՊԱՏՄԱՓԻԼԻՍՈՓԱՅԱԿԱՆ ՄՏՔԻ ՔՆԱԿԱՆ ՏԵՍՈՒԹԻՒՆ(Երեւան 1966,ՄԱՐՔՍԻՍՏԱԿԱՆ ՏՐԱՄԱԲԱՆՈՒԹԵԱՆ ՀԻՄՈՒՆՔՆԵՐԸ-ռոէսերէն-(Երեւան 1970)ԱԶԳԵՐԻ ԵՒ ԱԶԳԱՅԻՆ ԿՈՒԼՏՈՒՐԱՆԵՐԻ ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ ՕՐԻՆԱՉԱՓՈՒԹԻՒՆՆԵՐԸ (Երեւան 1973),ՓԻԼԻՍՈՓԱՅՈՒԹԵԱՆ ՊԱՏՄՈՒԹԻՒՆ (Երեւան 1976):

Հենրի Գաբրիէլեան կը մահանայ 1981 Յուլիսին:

Աղբիւրներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Հայկազեան Հայագիտական Հանդէս,Հատոր Թ.էջ(361-362)