Համաստեղ

Jump to navigation Jump to search
Համբարձում Կելէնեան
220px
Ծնած է 26 Նոյեմբեր 1895
Ծննդավայր Փերչէնճ, Խարբերդի վիլայէթ
Վախճանած է 1966[1][2]
Մահուան վայր Լոս Անճելըս
Ազգութիւն Հայ
Ուսումնավայր Քոլոմպիա Համալսարան
Հարուըրտ Համալսարան
Ժանրեր պատմուածք
Մասնագիտութիւն Արձակագիր

Համաստեղ (Համբարձում Կելէնեան) (26 Նոյեմբեր 1895, Փերչէնճ, Խարբերդի վիլայէթ - 27 Նոյեմբեր 1966, Լոս Անճելըս), սփիւռքահայ արձակագիր, սփիւռքահայ գրականութեան հիմնադիրներէն մին։

Կենսագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ծնած է Խարբերդի մօտ, ուր ստացած է իր նախակրթութիւնը։ Ապա յաճախած է Մեզրէի Կեդրոնական վարժարանը, որուն ընթացքը լրացուցած է 1911-ին։ Տարի մը ուսուցչութեամբ կը պարապի, եւ, 1913-ի վերջերը, կը մեկնի Միացեալ Նահանգներ, պանդուխտ հօրը մօտ։

1915–ին կը կորսնցնէ Հայաստան մնացած բոլոր հարազատները։

Գրական վաստակ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

1917-ին իր առաջին փորձերը կու տայ «Հայրենիք»ին. սակայն Համաստեղ աւելի ուշ կը յայտնուի, երբ, Ռուբէն Դարբինեանի խմբագրութեամբ 1922-էն սկսեալ լոյս կը տեսնէ «Հայրենիք» ամսագիրը, ու գիւղագիրը հոն կու տայ արձակ իր կարեւոր էջերը՝ պատմուածքներ։ 1921-էն իսկ, «Հայրենիք» օրաթերթի մէջ հրատարակուած իր քանի մը պատկերներով եւ պատմուածքներով Համաստեղ իր հողին վրայ էր. իր գրականութեան նկարագիրը ամրօրէն ու վճռաբար գտած։

Մինչեւ 1955, Համաստեղ կու տայ պատմուածքներու իր անտարակուսելի որակը, որ մեր գրականութեան փոխանցուած է այսօր, երկու առանձին հատորներով՝ «Գիւղը» (1924), «Անձրեւը» (1929), ինչպէս նաեւ «Քաջն Նազար եւ Տասներեք պատմուածքներ» (1955

1931-ին «Հայրենիք» ամսագրի մէջ կը սկսի հրատարակութեան «Սպիտակ Ձիաւորը» վէպին, որուն երկու երրորդը լոյս ընծայելէ ետք երեք տարուան ընթացքին՝ յանկարծ կը կասի։ 1952-ին միայն կ՝ աւարտէ եւ կը հրատարակէ երկու ստուար հատորներով, որոնք վիպական մեր գրականութեան մէջ Համաստեղը մօտիկ կը բերեն դիւցազնական խոյանքներէ թելադրուած գործի մը նուաճումին։ Պատմուածքներու երեք հատորներէ եւ «Սպիտակ Ձիաւորը» երկհատոր վէպէն անկախ՝ 1957-ին կու տայ «Աղօթարան» (արձակ բանաստեղծութիւն), «Այծետոմար» (1960, չափածոյ պատում) եւ «Առաջին Սէր» (1966, յետ մահու հրատարակուած) գործհրը, արձակ ու քերթուած։ Թերթերու եւ պարբերականներու մէջ ունի ցանուցիր էջեր։

Ան կը ճանչցուի, որպէս «Մեծ Գիւ­ղա­գի­ր»ը։ Համաստեղ ամէնէն տիրական դէմքն է պատմուածքին՝ 1920–1970 յիսնամեակի մեր գրականութեան մէջ։

Մահացած է Լոս Անճելըս։

Երկեր[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • Գիւղը, Պոսթըն, 1924, 156 էջ:
  • Անձրեւ, հատ. Ա, Պարիզ, 1929, 228 էջ:
  • Սպիտակ ձիաւորը, հատ. 1, Լոս Անճելըս, 1952, 596 էջ:
  • Սպիտակ ձիաւորը, հատ. 2, Լոս Անճելըս, 1952, 656 էջ:
  • Գիւղը, Պէյրութ, 1955, 178 էջ:
  • Քաջն Նազար եւ 13 պատմուածքներ, Գահիրէ, 1955, 376 էջ:
  • Աղօթարան, Պէյրութ, 1957, 88 էջ:
  • Այծետոմար եւ ուրիշ բանաստեղծութիւններ, Գահիրէ, 1960, 220 էջ:
  • Պատմուածքներ եւ հեքիաթներ, ա. տ., 1963, 360 էջ:
  • Երկեր, հատ. Ա, Պէյրութ, 1966, 404 էջ:
  • Առաջին սէրը, Պէյրութ, 1966, 140 էջ:
  • Սպիտակ ձիաւորը, հատ. 1, Թեհրան, 1982, 596 էջ:
  • Սպիտակ ձիաւորը, հատ. 2, Թեհրան, 1982, 656 էջ:
  • Հայաստանի լեռներու սրնգահարը, Երեւան, 1989, 704 էջ:
  • Անձրեւ, Հալէպ, 1995, 269 էջ:
  • Գիւղը, Հալէպ, 1995, 260 էջ:
  • Անձրեւը, Վենետիկ, 1996, 104 էջ:
  • Գիւղը, Վենետիկ, 1996, 104 էջ:
  • Նամականի, Երեւան, 2003, 504 էջ:
  • Մոռացուած էջեր, հատ. Ա, Երեւան, 2005, 320 էջ:
  • Մոռացուած էջեր, հատ. Բ, Երեւան, 2005, 320 էջ:
  • Մոռացուած էջեր, հատ. Գ, Երեւան, 2005, 320 էջ:
  • Մոռացուած էջեր, հատ. Դ, Երեւան, 2007, 352 էջ:
  • Ընտիր պատմուածքներ, Պէյրութ, 2007, 197 էջ:
  • Հատընտիր պատմուածքներ, Պէյրութ - Երեւան, 2008, 197 էջ:
  • Առաջին սէրը, Պէյրութ, 2012, 160 էջ:
  • Պատմուածքներ, Երեւան, 2015, 200 էջ:
  • Սպիտակ ձիավորը, Երեւան, 2017, 788 էջ:

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. Swartz A. (unspecified title) — 2007.
  2. Faceted Application of Subject Terminology

Աղբիւրներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • Հայ Կեանք եւ Գրականութիւն, Յարութիւն Քիւրքճեան, երկրորդական բաժին Ա. տարի, էջ 259:
  • Դար Մը Գրականութիւն, Մինաս Թէօլէօլեան, Բ. հատոր, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ 1977, էջ 167-171:
  • Ծաղկաքաղ Սփիւռքահայ Գրականութեան, Պէյրութ 2009, էջ 92։

Արտաքին յղումներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]