Համաշխարհային Զբօսաշրջային Կազմակերպութիւն

Ուիքիփետիաէն
Jump to navigation Jump to search


Համաշխարհային զբոսաշրջային կազմակերպութիւն

Միացեալ ազգերու համաշխարհային զբօսաշրջութեան կազմակերպութիւն, Միացեալ ազգերու կազմակերպութեան գործակալութիւն: Անիկա զբօսաշրջութեան ոլորտին մէջ յառաջատար միջազգային կազմակերպութիւն է, որ կ'օժանդակէ զբօսաշրջութեան ինբրեւ տնտեսական աճ, կը զարգանայ եւ շրջակայ միջավայրի կայունութիւնը ապահովող գործօն, եւ ամբողջ աշխարհին մէջ կ'աջակցի յառաջընթաց գիտութեան եւ զբօսաշրջային գործունէութեան: Կ'աջակցի նաեւ զբօսաշրջութեան բարոյագիտութեան համաշխարհային օրէնսգիրքի (Global Code of Ethics for Tourism) [1] ստեղծման, որպէսզի բարգաւաճէ զբօսաշրջութեան ներդրումը ընկերա-տնտեսական զարգացման մէջ՝ միաժամանակ նուազեցնելով անոր բացասական ազդեցութիւնը: ՀԶԿ-ն մտադիր է զբոսաշրջութիւնը առաջ տանիլ որպէս Միաւորուած ազգերու հազարամեակի զարգացման նպատակին հասնելու գործոն, որ կը նուազեցնէ աղքատութեան մակարդակը եւ կը նպաստէ կայուն զարգացման: ՀԶԿ-ն կ'օժանդակէ մրցունակ եւ կայուն զբոսաշրջութեան գործունէութեան, կը նպաստէ զբօսաշրջային կրթութեան եւ գործնական ուսուցման, եւ կ'աշխատի դարձնել զբոսաշրջութիւնը զարգացման կարեւոր գործօն՝ արհեստագիտական աջակցութիւն ցուցաբերելով աշխարհի շուրջ 100 երկիրներու մէջ: ՀԶԿ- ին այժմ կ'անդամակցին 157 երկիրներ, 6 տարածաշրջան եւ մասնաճիւղերու շուրջ 500 անդամներ, որոնք կը ներկայացնեն մասնաւոր բաժինը, կրթական հաստատութիւնները, զբօսաշրջային միութիւնները եւ տեղական զբօսաշրջային իշխանութիւնները: ՀԶԿ-ի կենդրոնական գրասենեակը կը գտնուի Մատրիտի մէջ:[2]

Կազմակերպութեան նպատակը[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

ՀԶԿ-ի նպատակն է՝ օժանդակել եւ զարգացնել կայուն զբոսաշրջութիւնը՝ նպաստելու համար տնտեսական զարգացմանը , միջազգային ըմբռնողութեանը, խաղաղութեանը, բարգավաճութեանը, մարդկային իրաւունքներու հանդէպ ընդհանուր յարգանքին՝ անկախ ծագումէն, կրօնէն եւ սեռէն: Հետապնդելով այս նպատակները՝ ՀԶԿ-ն յուրահատուկ ուշադրութիւն կը դարձնէ զբոսաշրջութեան ոլորտին մէջ զարգացող երկիրներու հետաքրքրութիւններուն:[3]

Պատմութիւնը[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

ՀԶԿ-ն հիմնադրուած է 1920-ին, երբ Հաագայի մէջ ձեւաւորեց Պաշտօնական զբոսաշրջային փոխադրամիջոցներու միութեան միջազգային համագումարը(International Congress of Official Tourist Traffic Associations (ICOTT)): Զբոսաշրջութեան հետազոտութիւններու տարեգիրքի հատորները որոշ հոդուածներ [4]կը պնդեն, որ ՀԶԿ- ն առաջացած է Պաշտօնական զբոսաշրջային հրապարակայնութեան կազմակերպութիւններու միջազգային միութիւնէն (International Union of Official Tourist Publicity Organizations (IUOTPO)), չնայած որ ՀԶԿ- ն կը հաւաստէ, որ Պաշտօնական զբոսաշրջային փոխադրամիջոցներու միութեն միջազգային համագումարը վերածուած է Պաշտօնական զբոսաշրջային հրապարակայնութեան կազմակերպութիւններու միջազգային միութեան միայն 1934 թուականին:

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմէն յետոյ՝ միջազգային ճանապարհորդութիւններու աճի պայմաններուն մէջ Պաշտօնական զբոսաշրջային հրապարակայնութեան կազմակերպութիւններու միջազգային միութիւնը վերածեց Պաշտօնական զբոսաշրջային կազմակերպութիւններու միջազգային միութեան (Union of Official Travel Organizations (IUOTO)): Ըլլալով ոչ կառավարական կազմակերպութիւն՝ Պաշտօնական զբոսաշրջային կազմակերպութիւններու միջազգային միութիւնը կազմուած էր ազգային զբոսաշրջային կազմակերպութիւններէն, արդիւնաբերական եւ սպառողական խումբերէն: Պաշտօնական զբոսաշրջային կազմակերպութիւններու միջազգային միութեան նպատակն էր ոչ միայն զարգացնել զբոսաշրջութիւնը, այլեւ անոնցմէ օգուտ քաղել՝ զարգացնելով տնտեսութիւնը:

1960-ականներու վերջին Պաշտօնական զբոսաշրջային կազմակերպութիններու միջազգային միութիւնը գիտակեց իր գործունէութիւնը միջազգային մակարդակի վրայ դնելու կարեւորութիւնը: 1967 թուականին Դոքիոյի մէջ տեղի ունեցած 20-րդ համաժողովին մէջ յայտարարուեցաւ կազմակերպութեան միջազգային մակարդակի անցնելու եւ միջազգային այլ գործակալութիւններու, մասնաւորապէս ՄԱԿ-ի հետ համագործակցելու կարեւորութեան մասին: Պաշտօնական զբոսաշրջային կազմակերպութիւններու միջազգային միութեան ամբողջ գործունէութեան ընթացքին մէջ կապեր կը հաստատեն ՄԱԿ-ի հետ, եւ նոյնիսկ առաջարկութիւն կար Պաշտօնական զբոսաշրջային կազմակերպութիւններու միջազգային միութեան՝ ՄԱԿ ի մաս դառնալու մասին: Սակայն հետագային որոշեց, որ ցանկացած միջազգային կառավարական կազմակերպութիւն պետք է սերտ կապուած ըլլայ ՄԱԿ-ի հետ, սակայն պահպանի իր ինքնավարութիւնը:[5]

Միջկառավարական զբոսաշրջային նոր կազմակերպութեան ձեւաւորումը պայմանաւորուած էր ՄԱԿ-ի հանձնարարականով:

1970 թուականին Պաշտօնական զբոսաշրջային կազմակերպութիւններու միջազգային միութեան վեհաժողովի ընթացքին ձայներու մեծամասնութեամբ որոշեց ստեղծել ՀԶԿ-ը: [6]Այն սկսաւ իր աշխատանքը Նոյեմբերի 1 1974-ին:

2003 թուականին տեղի ունեցած վեհաժողովին ՀԶԿ-ի ընդհանուր խորհուրդը եւ ՄԱԿ-ը համաձայնեցին ՀԶԿ-ն հաստատել որպէս ՄԱԿ-ի մասնագիտացած գործակալութիւն: Ըստ ՀԶԿ գերագոյն քարտուղար Ֆրանցիսքո Ֆրանկիալիի՝ այս համագործակցութիւնը կարեւոր է անով, որ զբոսաշրջութիւնը այսուհետ հասարակութեան գործունէութեան այլ ոլորտներու հետ հաւասար մակարդակի վրայ կը դիտուի:[7]

Անդամներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

UNWTO.png

2013-ին ՀԶԿ-ի անդամներու թիւին կը պատկանէին 156 պետութիւններ[8], 6 գործընկեր անդամներ (Բելգիայի ֆլամինկախօս համայնք (1997), Բուերդո Ռիգո (2002),Արուբա (1987), Հոնկ Գոնկ (1999), Մակաո (1981), Մադեիրա (1995))[9], եւ 2 դիտորդներ (Մայր Աթոռը (1979),Պաղեստին (1999)). 17 պետութիւններ տարբեր ժամանակներուն մէջ դուրս եկած են կազմակերպութիւնէն: Անոնք են Ավստրալիան, Պահամեան կղզիները, Պահրէյնը, Բելգիան, Գանատան, Գոսդա Ռիքան, Սալվադորը, Կրենատան, Հոնդուրասը, Քուէյթը, Մալազիան, Մեանմարը, Բանաման, Ֆիլիբինները, Քաթարը, Թաիլանտը եւ Բուերդո Ռիքոն:Անոնցմէ շատերը հետագային նորէն միացած են: Նախկին անդամներն են Պելկիան (մինչեւ 1997թ.), Գանատան (մինչեւ2012թ) [10],Կրենատան(մինչեւ1997թ.) և Լատուիան (2005-2012թթ.)[11]: Կան նաեւ 400 մասնաճիւղերու անդամներ:

Գերագոյն քարտուղարներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

ՀԶԿ անդամները՝ ըստ տարածաշրջաններու
Անուն Պաշտօնի զբաղեցման տարիները
Ռոպերդ Լոնատի 1975–1985թթ.
Վիլիբալդ Պահր 1986–1989թթ.
Անդոնիո Էնրիգէ Սավիգնակ 1990–1996թթ.
Ֆրանցիսգո Ֆրանգիալի 1997–2009թթ.
Թալէպ Ռիֆայ 2010թ.-էն մինչ այսօր

Կառուցուածք[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Վեհաժողով[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Վեհաժողովը ՀԶԿ-ի գլխավոր հավաքն է: Այն տեղի է ունենում երկու տարին մեկ՝ հաստատելու բյուջեն և աշխատանքի ծրագիրը և քննարկելու զբոսաշրջության ոլորտին վերեբերող կարևոր հարցեր: չորս տարին մեկ ընտրվում է գերագույն քարտուղար: Վեհաժողովը կազմված է Մշտական և ոչ մշտական անդամներից: Լրացուցիչ անդամները և միջազգային այլ կազմակերպությունների անդամները մասնակցում են որպես դիտորդ: Զբոսաշրջային բարոյագիտության համաշխարհային կոմիտեն Ընդհանուր վեհաժողովի օժանդակ մարմին է:[12]

Գործադիր խորհուրդ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Գործադիր խորհուրդը ՀԶԿ- ի կառավարական խորհուրդն է: Այն պատասխանատու է կազմակերպութեան գործունէութեան համար: Խորհուրդը կը հանդիպի երկու տարին մէկ եւ բաղկացած է անդամներէն, որոնք կ'ընտրուին Վեհաժողովի կողմէն:[13]

Կոմիտէներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

ՀԶԿ անդամներու մասնագիտացած կոմիտէները խորհուրդ կ'ուտան կառաւարման եւ ծրագիրերու բովանդակութեան մասին: Անոնք կը ներառեն ծրագիրերու, բիւջէի եւ ֆինանսներու , վիճակագրական տուեալներու եւ զբոսաշրջութեան արբանեակային հաշուի կոմիտէները, շուկայի եւ մրցունակութեան կոմիտէն, զբոսաշրջութեան կայուն զարգացման , զբոսաշրջութեան բարոյագիտութեան համաշխարհային կոմիտէները, աղքատութեան նուազեցման համաշխարհային կոմիտէն եւ լրացուցիչ անդամակցութեան դիմումներու վերանայման կոմիտէն:[14]

Քարտուղարական կազմ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Քարտուղարական կազմը կը ղեկավարէ գերագոյն քարտուղար Թալեպ Ռիֆայը, որ կը հսկէ լրիւ դրոյքով աշխատող մօտ 110 անհատներէ բաղկացած աշխատակազմը: Այս պաշտօնեաները կ'իրագործեն ՀԶԿ-ի աշխատանքային ծրագիրը: Մատրիտի գլխաւոր գրասենեակին մէջ լրացուցիչ անդամներուն կ'աջակցէ լրիւ դրոյքով աշխատող գործադիր տնօրէնը: Քարտուղարական կազմը նաեւ կը ներառէ Ասիայի եւ Խաղաաղօվկիանոսեան տարածաշրջանի կրօնական աջակցութեան գրասենեակը, որ կը գտնուի Ճաբոնիայի Օսակա քաղաքին մէջ: ՀԶԿ-ի պաշտօնական լեզուներն են Արաբերէնը, Անգլերէնը, Ֆրանսերէնը, Ռուսերէնը եւ Իսպաներէնը:[15]

Հրատարակութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Վիճակագրական տուեալներ

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. «Global Code of Ethics for Tourism»։ http://ethics.unwto.org/։ World Tourism Organization։ Վերցված է 17 December 2014 
  2. «Where we are»։ Վերցված է 20 January 2016 
  3. Statutes of UNWTO
  4. Jafari, Creation of the intergovernmental world tourism oration
  5. Jafari, Creation of the intergovernmental world tourism organization, 241
  6. «The Postal History of ICAO»։ http://www.icao.int/։ Վերցված է 17 December 2014 
  7. World Tourism Organization, WTO news, 2003, 3
  8. «Member States»։ Վերցված է 20 January 2016 
  9. territories or groups of territories not responsible for their external relations but whose membership is approved by the state assuming responsibility for their external relations.
  10. Lizzy Davies։ «Canada quits UN tourism body over Mugabe appointment»։ the Guardian։ Վերցված է 20 January 2016 
  11. The Baltic Course - Балтийский курс։ «Saeima approves of Latvia's withdrawal from World Tourism Organization»։ The Baltic Course - Baltic States news & analytics։ Վերցված է 20 January 2016 
  12. «General Assembly»։ Վերցված է 20 January 2016 
  13. «Executive Council»։ Վերցված է 20 January 2016 
  14. «Committees»։ Վերցված է 20 January 2016 
  15. «Chinese to become official language of World Tourism Organization»։ Minsk: Belarusian Telegraph Agency։ 2012-12-12։ Վերցված է 2012-12-19