Կիւսթաւ լը Պոն

Կիւսթաւ լը Պոն; ֆրանսերէն՝ Gustave Le Bon
Ծննդեան անուն	ֆրանսերէն՝ Charles Marie Gustave Le Bon
Ծնած է	7 Մայիս 1841[…]
Ծննդավայր	Nogent-le-Rotrou, Էր և Լուար
Մահացած է	13 Դեկտեմբեր 1931 (90 տարեկանին)
Մահուան վայր	Փարիզ
Քաղաքացիութիւն	Ֆրանսա
Ուսումնավայր	Փարիզի համալսարանի բժշկութեան բաժանմունք և Փարիզի Համալսարան
Ազդուած է	Bénédict Morel?
Երկեր/Գլխաւոր գործ	The Crowd: A Study of the Popular Mind?
Մասնագիտութիւն	բժիշկ, մարդաբան, հոգեբան, ընկերաբան և ֆիզիքոս
Վարած պաշտօններ	տնօրէն
Անդամութիւն	Society of Anthropology of Paris?

Կիւսթաւ լը Պոն (7 Մայիս 1841(1841-05-07)^[1]^[2]^[3]^[…], Nogent-le-Rotrou, Էր և Լուար^[4] - 13 Դեկտեմբեր 1931(1931-12-13)^[3], Փարիզ^[4]), Ֆրանսացի հոգեբան, ընկերաբան, մարդաբան եւ պատմաբան^[5]^[6]^[7]։

Կենսագրութիւն

Ծնած է Ֆրանսայի Նոժան լը Ռոթրու քաղաքը։

Սորված է բժշկութիւն, այնուհետեւ 1860-1880 թուականներուն ճամբորդած է Եւրոպա, Հիւսիսային Ափրիկէ եւ Ասիա։

Փիլիսոփայական գաղափարները

Կիւսթաւ լը Պոնի «Ամբոխներու հոգեբանութիւնը» գիրքը իր տեսակին մէջ առաջիններէն է, ուր հեղինակը փորձած է տեսականօրէն հիմնաւորել «ամբոխներու դարաշրջանի» յարձակումը ու անոր հետ կապել մշակոյթի ընդհանուր անկումը։

Այն ամբոխները, որոնք դիւրութեամբ կրնան շահարկուիլ, գործել պարզունակ ու նախնական բնազդներով եւ հակած են զայրոյթով վարուելու, վտանգ կը սպառնան ժամանակակից աշխարհին։ Ամբոխի մէջ կորսուած անհատներ կը կորսնցնեն իրենց դատողութիւնը, կը մղուին գրեթէ «բարբարոսական» զգացումներու եւ այդ կործանարար ուժի վերահսկողութիւնը կը կազմէ երկիրներու հիմքը^[8]։

Լը Պոն կը խօսի նաեւ ամբոխի մը համար առաջնորդի եւ անոր ունենալիք յատկութիւններու կարեւորութեան մասին։ Ըստ իրեն, առաջնորդ մը, որ կը գիտակցի զանգուածներու ոգիին, շատ պարզօրէն կրնայ զանոնք «քաշել» իր ուզած ուղղութեան։ Այս պատճառով է, որ հրատարակութենէն մինչեւ այսօր, տարբեր ժամանակաշրջաններու, եղած է բազում քաղաքական գործիչներու ամէնասիրած գիրքերէն մէկը։ Արդարեւ, «Ամբոխներու հոգեբանութիւնը» հասկնալը թերեւս աւելի կարեւոր է ներկայիս, երբ ժողովրդական շարժումները վերելք կ՚ապրին։ Ամերիկացի ընկերաբան Նիըլ Սմելզըր գրած է, որ հակառակ քննադատութիւններու՝ Լը Պոնի մտքերը հետաքրքրական են։

Յետագայ կեանքը եւ մահը^[9]

Լը Պոն շարունակեց իր գրական գործունէութիւնը Առաջին Համաշխարհային Պատերազմի ամբողջ ընթացքին՝ հրատարակելով Enseignements Psychologiques de la Guerre Européenne (1915), Premières conséquences de la guerre: transformation mentale des peuples (1916) եւ Hier et demain. Pensées brèves (1918) գործերը։

Այնուհետեւ, ան հրապարակեց Psychologie des Temps Nouveaux (1920) հատորը, որմէ ետք հրաժարեցաւ Փարիզի համալսարանի հոգեբանութեան եւ յարակից գիտութիւններու դասախօսի իր պաշտօնէն ու առանձնացաւ իր տունը։

1923, 1924 եւ 1927 թուականներուն յաջորդաբար լոյս ընծայեց Le Déséquilibre du Monde, Les Incertitudes de l'heure présente եւ L'évolution actuelle du monde, illusions et réalités գործերը, որոնց մէջ ներկայացուց իր տեսակէտները համաշխարհային իրավիճակի մասին՝ միջպատերազմեան տագնապալի շրջանին։

1929-ին ան արժանացաւ Պատուոյ Լեգէոնի «Մեծ Խաչ» (Grand-Croix) շքանշանին։ 1931-ին հրատարակեց իր վերջին աշխատութիւնը՝ Bases scientifiques d'une philosophie de l'histoire խորագրով, եւ նոյն տարուան Դեկտեմբեր 13-ին, Իլ-տը-Ֆրանսի Մարն-լա-Քոքեթ (Marnes-la-Coquette) շրջանին մէջ կնքեց իր մահկանացուն՝ իննսուն տարեկան հասակին։

«Վերջ դնելով Կիւսթաւ Լը Պոնի երկարատեւ, բազմազան ու արդիւնաւէտ գործունէութեան՝ մահը մեր մշակոյթը զրկեց իսկապէս արտասովոր մարդէ մը։ Ան բացառիկ բանականութեան տէր անհատ մըն էր. այդ բանականութիւնը ամբողջութեամբ կը բխէր իր ներաշխարհէն։ Ան ինքն իր տէրն էր ու սեփական ուղիին ջահակիրը... Գիտութիւնն ու փիլիսոփայութիւնը դաժան կորուստ կրեցին»։

Ծանօթագրութիւններ

1 2 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr: open data platform — 2011.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563'></a>
1 2 Base Léonore — ministère de la Culture.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2886420'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q384602'></a>
1 2 3 4 Encyclopædia Britannica
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
1 2 3 4 Deutsche Nationalbibliothek Record #116850094 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>
↑ Saler Michael (2015)։ The Fin-de-Siècle World (անգլերէն)։ Routledge։ էջ 450։ ISBN 9780415674133
↑ Piette Bernard (2014)։ The Universe of Maxwell (անգլերէն)։ Lulu Press Inc։ էջ 67։ ISBN 9781291960082
↑ Beck Matthias (2013)։ Risk : A Study of Its Origins, History and Politics (անգլերէն)։ World Scientific Publishing Company։ էջ 111։ ISBN 978-9814383202
↑ «ԱՄԲՈԽՆԵՐՈՒ ՀՈԳԵԲԱՆՈՒԹԻՒՆԸ»։ www.jamanak.com։ արտագրուած է՝ 2022-03-14
↑ (անգլերեն) Gustave Le Bon, 2025-09-13, https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Gustave_Le_Bon&oldid=1311168844, վերցված է 2025-12-17

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q36524_citetype_Q7094076_citetype_Q27031827_citetype_Q595971"_data-entity-id="Q19938912"><i_class="wef_low_priority_links">[[:fr:Bibliothèque_nationale_de_France|Bibliothèque_nationale_de_France]]</i>_data.bnf.fr:_open_data_platform<span_class="wef_low_priority_links">_—_2011.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a></div>-1] 1 2 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr: open data platform — 2011.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563'></a>

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q8513"_data-entity-id="Q2886420">Base_Léonore<span_class="wef_low_priority_links">_—_[[:fr:Ministère_de_la_Culture_(France)|ministère_de_la_Culture]].</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2886420"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q384602"></a></div>-2] 1 2 Base Léonore — ministère de la Culture.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2886420'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q384602'></a>

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q615699"_data-entity-id="Q5375741">[http://global.britannica.com/biography/Gustave-Le-Bon_Encyclopædia_Britannica]<span_class="wef_low_priority_links"></span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741"></a></div>-3] 1 2 3 4 Encyclopædia Britannica
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q36524"_data-entity-id="Q36578"><i_class="wef_low_priority_links">[[:Գերմանիոյ_Ազգային_Գրադարան|Deutsche_Nationalbibliothek]]</i>_[http://d-nb.info/gnd/116850094/_Record_#116850094]_//_[[:de:Gemeinsame_Normdatei|Gemeinsame_Normdatei]]<span_class="wef_low_priority_links">_—_2012—2016.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a></div>-4] 1 2 3 4 Deutsche Nationalbibliothek Record #116850094 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>

[5] Saler Michael (2015)։ The Fin-de-Siècle World (անգլերէն)։ Routledge։ էջ 450։ ISBN 9780415674133

[6] Piette Bernard (2014)։ The Universe of Maxwell (անգլերէն)։ Lulu Press Inc։ էջ 67։ ISBN 9781291960082

[7] Beck Matthias (2013)։ Risk : A Study of Its Origins, History and Politics (անգլերէն)։ World Scientific Publishing Company։ էջ 111։ ISBN 978-9814383202

[8] «ԱՄԲՈԽՆԵՐՈՒ ՀՈԳԵԲԱՆՈՒԹԻՒՆԸ»։ www.jamanak.com։ արտագրուած է՝ 2022-03-14

[9] (անգլերեն) Gustave Le Bon, 2025-09-13, https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Gustave_Le_Bon&oldid=1311168844, վերցված է 2025-12-17

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

Կենսագրութիւն

Փիլիսոփայական գաղափարները

Յետագայ կեանքը եւ մահը[9]

Ծանօթագրութիւններ

Յետագայ կեանքը եւ մահը^[9]