Խաչապուրի

Խաչապուրի
ხაჭაპური
Хачапурі.JPG
Վրաստան
Ենթատեսակ կարկանդակ? եւ Սննդամթերք
Առաջացման երկիր Flag of Georgia.svg Վրաստան
Բաղադրամասեր
Հիմնական պանիր, խմոր

Խաչապուրի (վրացերէն՝ ხაჭაპური խաճապուրի), վրացական խոհանոցի կերակուր է, ազգային հացաբուլկեղէնի տեսակ[1][2], որ կը ներկայացնէ պանիրով բլիթ։

Անուանումը առաջացած է «թթուասեր» (ხაჭო — «խաճոյ») եւ «հաց» (პური ` կ՚արտասանուի «պուրի»։ Սակայն երբեմն թխուածքը կ՚ըլլայ միսով եւ ձուկի միսով, բայցեւայնպէս կրկին կ՚անուանեն խաչապուրի, որ սխալ է։

Պատմութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Աջարական խաչապուրի

Բացի խաչապուրիէն Վրաստանի մէջ գոյութիւն ունի լոբիանի (լոբիով տափակ կարկանդակ), կուբդարի (համանման կարկանդակ միսով)։ Խաչապուրիի մօտիկ ազգականն է բալկարոկարաչեւեան խիչին (պանրագետնախնձորային լոշիկներ կամ մսային լցոնով) եւ օսեթական թխուածքի որոշ տեսակներ։

2010-ին Վրաստանի սեփականութեան ազգային ինտելեկտուալ կեդրոնը ընդունեց օրիանագիծ «խաչապուրիի» անուանման վերաբերեալ։ 2011-ի Սեպտեմբերին Վրաստանի կառավարութիւնը արտօնագրեց խաչապուրին եւ շարք մը այլ ազգային կերակուրներ[3]։

Պատրաստումը[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Խաչապուրիի պատրաստման շատ տեսակներ կան՝ մեգրելական, իմերեթական եւ այլն։ Կան նաեւ տեսքով շատ տարբեր. իմերեթական խաչապուրին կլոր է, մեգրելականը նոյնպէս, բայց վերէն պատուած են սուլուգունի պանիրի շերտով, աջարական խաչապուրին նաւակաձեւ է ու ձուով լեցուած, ռաչինականը՝ կլոր, լոբիի լցոնով, եփուած ռաչինական բեկոնով։

Լցոնի դասական տարբերակը իմերեթական պանիրն է (չկինտի-քուելի)։ Չնայած ընդունուած կարծրատիպին՝ խաչապուրիի լցոնի մէջ սուլուգունի չի մտներ։

Խմորի աւանդական տեսակներէն կարելի է համարել անթթխմորը, «ամոքահունց խմոր». խմորիչի բացակայութիւնը որոշ չափով կը լրացնեն մածունի մէջ եղած կաթնաթթուային օրգանիզմներու հաշուով։ Բացի մածունով աւանդական խմորէն կան նաեւ կրօնական ծիսական տարատեսակներ՝ խմորիչով եւ աղի (ասոնք վերջին շրջանին նորամուծութիւններ են)։

Թխուածքը կը պատրաստուի թաւայի վրայ, եթէ պատրաստուած է մածունով ու կը թխուի ջեռոցի մէջ, եթէ խմորիչով է կամ աղի։

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. Խաչապուրի, Խոհանոցային բառարան Վ.Վ. Պոխլեբկինա, 2002
  2. Խաչապուրի, Խոհանոցային բառարան Զդանովիչ Լ. Ի.2001
  3. Խաչապուրին, ճաճան եւ սուլուգունին որպէս Վրաստանի արտօնագրուած բրենդներ

Արտաքին յղումներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]