Լոձ

Ուիքիփետիաէն
Jump to navigation Jump to search


Lodz Collage 2017 (by EL-042).png

Լոձ[1] (לאדזש, Lodzh;[2]) Լեհաստանի երրորդ մեծ քաղաքը։ Այն կը գտնուի երկրի կեդրոնական մասին մէջ եւ ըստ 2009-ի Դեկտեմբերին կատարուած մարդահամարի տուեալներուն՝ ունի 742,387 բնակչութիւն։ Լոձը՝ Լոձի վոյվոտութեան մայրաքաղաքն է, կը գտնուի Վարշաւայէն մօտ 135 ք.մ. հարաւ արեւմուտք։ Քաղաքի զինանշանը նաւակի տեսքով թեք զէնք է, ի նշան քաղաքին անուան, որ բառացիօրէն կը թարգմանուի «նաւակ»։

Պատմութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Լոձը գրառումներուն մէջ առաջին անգամ կը յիշատակուի 1332 թուականին՝ փաստաթուղթին մէջ, ինչով Լոձիա գիւղը կը յանձնուի եպիսկոպոս Վլոցլավեկին։ 1423 թուականին Վլադիսլաւ Եակովլեւ թագաւորը Լոձ գիւղին կը շնորհէ քաղաքի կարգավիճակ։ Մինչեւ 18-րդ դարուն քաղաքը փոքրիկ բնակավայր էր Մազովիոյ եւ Սիլեսիոյ միջեւ ընկած առեւտրական ճամբուն վրայ, 16-րդ դարուն Լոձն ունէր 800 բնակիչ, որ հիմնականին մէջ կը զբաղուէր մօտակայ հացահատիկային տնտեսութիւններով։

1793-ին Լեհաստանի երկրորդ բաժանումով Լոձը դարձաւ Պրուսիայի թագաւորութեան մաս, Հարաւային Պրուսիոյ մարզ եւ գերմաներէն կը կոչուէր «Լոտճ»։ 1798 թուականին Պրուսիան ազգայնացրեց քաղաքը, ինչով եւ այն կորսնցուց Կույավիա արքեպիսկոպոսի քաղաք կարգավիճակը։ 1806 թուականին Լոձը միաւորուեցաւ Նապոլեոնի դքսութեան հետ Վարշաւայի մէջ եւ 1810 թուականին ունէր 190 բնակիչ։ 1815 թուականին Վիեննայի կոնգրէսի պայմանագիրով այն դարձաւ Լեհաստանի կոնգրէսի մաս, որ Ռուսաստանի Կայսրութեան կ՛ենթարկուէր։

Մասնատման դար[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ըստ 1815 թուականի պայմանագիրին կը նախատեսուէր վերակառուցել կիսաքանդ քաղաքը եւ ըստ 1816 թուականի ցարի հրովարտակին շարք մը գերմանացի ներգաղթեալներ՝ տարածքի ձեռքբերման փաստաթուղթ ստացան, որպէսզի հողը մաքրեն եւ գործարաններ ու տուներ շինեն։

Քաղաքի տեսարաններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. Հովհաննես Բարսեղյան (2006)։ «Աշխարհագրական անունների հայերեն տառադարձության մասին որոշում»։ Տերմինաբանական և ուղղագրական տեղեկատու։ Երեւան: 9-րդ հրաշալիք։ էջ 51։ ISBN 99941-56-03-9 
  2. http://www.merriam-webster.com/dictionary/lodz Merriam-Webster online.
Կեդրոն