Իւղաներկ

Jump to navigation Jump to search

Իւղաներկեր (անգլ.՝ oil pain), անօրգանական գունանիւթերու (ներկանիւթերու) եւ լցոններու կախոյթները օլիֆներուն մէջ։

Գեղարվեստական իւղաներկեր

Յաճախ օգտագործուող գունանիւթերն են՝ տիտանի (IV) օքսիդը, օքրան, երկաթի սուսրը, քրոմի (III) օքսիդը, կապարի քրոմաներկը եւ այլն։ Լցոնները (տալկ, կաոլին, փայլար) կ՚աւելացուին իւղաներկերուն որոշակի մածուցիկութիւն հաղորդելու եւ գունանիւթերուն ծախսը փոքրացնելու նպատակով։ Իւղաներկերուն կը խառնեն նաեւ մակերեւութային աշխոյժ նիւթեր, որոնք կը հեշտացնեն կախոյթի առաջացումը, եւ սիկատիւներ, որոնք իւղաներկերու չորացման արագացուցիչներ են (կոբալտի, մանգանի, կապարի օլիֆում լուծուող աղեր)։ Իւղաներկի չորացման արագութիւնը կախուած է անոր տեսակէն եւ չորացման պայմաններէն։ Սենեակային պայմաններուն մէջ չորացնելու ժամանակ իւղաներկի շերտը քիչ ջրակայուն է, 250-300 °C-ով չորացրածը կայուն է անգամ ալկալիներու նոսր լուծոյթներու նկատմամբ։

Կ՚արտադրուին հեղուկ եւ մածուկային իւղաներկեր։ Կը կիրառուին պատերը, տանիքները, փայտը եւ այլն ներկելու համար։

Գեղարուեստական իւղաներկեր[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Գեղարուեստական իւղաներկերը կը պատրաստեն գունանիւթերը կտաւատի ձէթի հետ տրորելով։ Երբեմն կ՚աւելացնեն նաեւ ընկոյզի եւ արեւածաղկի ձէթեր։ Այդպիսի իւղաներկերով կը նկարեն հիմնաներկով պատած կտաւի, փայտի, մետաղի (հաստոցային գեղանկարչութիւն), ծեփուած պատի (յիշատակի գեղանկարչութիւն) վրայ։ Յուղաներկով նկարելու ժամանակ, առաւելապէս քան գեղանկարչութեան որեւէ այլ տեխնիկայով, հնարաւոր է հարթ մակերեսի վրայ ստանալ ծաւալի եւ տարածութեան տեսողական պատրանք, գունային հարուստ էֆեկտներ, նկարին հաղորդել աւելի խոր արտայայտչականութիւն։

Իւղաներկերու ներկապնակ

Իւղաներկերու օգտագործման տեխնիկական եղանակները տարբեր են։ Գունաբծերը ւրնան ըլլալ ոչ թափանցիկ եւ հակառակը, կիպ քսուած եւ ռելիեֆ (ֆակտուրային), նուրբ եւ հարթ։ Մինչեւ 19-րդ դար իւղաներկերով նկարելու ժամանակ կիրառած են բազմաշերտ քսուածքը՝ լաքերու օգտագործումով, վերջը լաքապատելով նկարի մակերեսը։

19-րդ դարու սկիզբէն հիմնականին կը կիրառուի մաքուր աստառի կամ նուրբ նախաներկուած, տօնայնացուած հենքի վրայ ներկերը քսելու «ալլա պրիմա» (մէկ նիստով) եղանակը․ լաքեր կ՚օգտագործուին սակաւ։

Իւղաներկերու կիրառման մասին գրաւոր սուղ տեղեկութիւններ պահպանուած են անտիկ եւ միջնադարեան ձեռագրերուն մէջ։ Իւղաներկերով գեղանկարչութիւնը տարածուած է 15-րդ դարու 2-րդ կէսէն Յա․ Վան էյքի կատարելագործումէն ետք, 16-րդ դարէն դարձած է գեղանկարչութեան առաջատար տեխնիկայ։

Այս յօդուածի նախնական տարբերակը կամ նրա մասը վերցուած է Հայկական սովետական հանրագիտարանէն, որի նիւթերը թողարկուած են` Քրիեյթիւ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թոյլատրագրի ներքոյ։  CC-BY-SA-icon-80x15.png