Ժագ Յակոբեան

Jump to navigation Jump to search
Jaque S. Hakobyan.JPG

Ժագ Ստեփան Յակոբեան (1 Օգոստոս 1917, Երուսաղէմ[1]), hայ մեծանուն բանաստեղծ:

Կենսագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ժագ ծնած է Երուսաղէմ, Ստեփան Յակոբեան (ատափազարցի) եւ Սրբուհի (երուսաղէմցի) ամոլէն: Երկու տարեկանին ծնողքին հետ կը տեղափուխուի Գահիրէ, Եգիպտոս: Ուսումն ու կրթութիւնը կը ստանայ յաջորդաբար հետեւեալ դպրոցներուն մէջ.

  • Բիւզանդ-Ալիս Վարժապետեան (մանկապարտէզ, 1922-24),
  • Գալուստեան Ազգային Վարժարան (1924-29),
  • Պէրպէրեան Գոլէժ (1929-34),
  • «Collège Des Frères» (Khoronfish, Baccalaurèat – sèrie mathèmatiques, 1935-37),
  • Համալսարանական ուսումը կը ստանայ Պէյրութի Faculté Française de Médecine – École de Pharmacie-ի մէջ (1937-39)։

1939-ին կը ծագի Համաշխարհային Երկրորդ պատերազմը, որուն պատճառաւ կը ստիպուի իր դեղագործական ուսումը շարունակել Գահիրէի պետական համալսարանի «School of Pharmacy»-ին մէջ (1939-42), ուր կ’աւարտէ իր դեղագործական ուսումը 1942-ին:

Եգիպտական օրէնքի մը համաձայն, ան պարտաւորութիւնը կ’ունենայ անցընելու արաբերէն Պաքալորիայի համազօր երկու քննութիւններ՝ արաբերէն լեզու եւ արաբական գրականութիւն, զորս ինքնաշխատութեամբ յաջողութեամբ կ’անցընէ եւ ձեռք կը ձգէ դեղագործական վկայականը 1944-ին:

Արաբերէնի քննութեանց պատրաստութեան շրջանին, ան միաժամանակ կը գործէ ֆրանսական «Lebon Gas»ի ընկերութեան մէջ:

Այնուհետեւ, իր պարտադիր զինուորական ծառայութիւնը կը կատարէ Վերին Եգիպտոսի մէջ (1944-46):

1947-ին կ’ամուսնանայ Ազատուհի Սեւյօնքեանին հետ, որ թոռնուհին էր Վռամշապուհ Արք. Քիպարեանի (առաջնորդ Ֆրանսայի եւ Պելճիքայի՝ Զօրավար Անդրանիկը պսակողը եւ Արփիար Արփիարեանի «Կարմիր Ժամուց»ին «ղարիպ տէրտէր»ը):

Երկու տարի ետք, նորապսակ զոյգը կը գաղթէ Աւստրալիա (Մելպըռն): Տարի մը ետք կը վերադառնայ Գահիրէ, ուր կ’աշխատի որպէս դեղագործ զանազան դեղարաններու մէջ: 1956-ին տիկնոջ եւ երեք անչափահաս զաւակներուն հետ գաղթել Պէյրութ, Լիբանան, ուր կայք կը հաստատէ, եւ ուր կը ծնի իր չորրորդ զաւակը:

1957-էն 1965 կը պաշտօնավարէ Կենաց Երկրորդական Վարժարանին մէջ (Տպպայա), որպէս ուսուցիչ հայ լեզուի, հայ գրականութեան եւ ազգային պատմութեան:

1965-ին երկրորդ անգամ կը գաղթէ Աւստրալիա (Մելպըռն):

1967-ին կը գաղթէ Ամերիկա վերջնականապէս, ուր բնակութիւն կը հաստատէ Գալիֆորնիոյ Փասատինա քաղաքին մէջ, ուր ամբողջ 21 տարիներ (1967-88), աշխատած է որպէս քիմիագէտ դեղորայքի գործարանի մէջ՝ «Life Laboratories» (Sun Valley).

Իր դեղագործական ասպարէզին կողքին, իր ուսուցչական գործունէութիւնը կ’ընդգրկէ նաեւ Սահակ-Մեսրոպ Հայ Քրիստոնեայ Վարժարանը (1988-2000):

Կարճ ժամանակ մը, ան եղած է նաեւ հայ գրականութեան դասատու Սրբոց Նահատակաց Ֆերահեան Երկրորդական Վարժարանին մէջ:

Իր ասպարէզին կողքին, կը պաշտօնավարէ նաեւ որպէս ուսուցիչ կիրակնօրեայ դպրոցներու մէջ Հայաստանեայց Առաքելական Եկեղեցւոյ հովանիին տակ՝ Գահիրէ-Հելիոպոլիս (1951-1953) եւ Էնսինօ, Գալիֆորնիա (2003-2009):

1974-ին կը սկսի Աստուածաշունչի սերտողութեան ժողովներու՝ նախ հաւատացեալներու բնակարաններու մէջ, սկսեալ Հոլիվուտէն, ապա Հոլիվուտի մէկ Baptist Church-ի սրահին մէջ, հուսկ ապա Կլենտէյլի Սուրբ Աստուածածին Եկեղեցիին գմբէթին տակ, հովանաւորութեամբը Հայաստանեայց Առաքելական Եկեղեցւոյն:

1975-ին կը ձեռնարկէ նաեւ անձնական աւետարանչական գործունէութեան մը, որ կը տեւէ տասը տարի, մինչեւ 1985: Կը հաստատէ 15 վայրկեաննոց շաբաթական աւետարանչական ռատիօժամ մը՝ «Աշխարհի Լոյսը, Հայաստանեայց Աւետարանասփռումի ժամ», սուրբ գրային եւ ազգային բովանդակութեամբ:

Գիրքերու կողքին, ան հրապարակ հանած է նաեւ հոգեշունչ եւ հայաշունչ ձայներիզներ («Յիսուսաբոյր», «Հոգին հայկական» եւ այլն):

Երկու տարբեր առիթներով, ան կը պարգեւատրուի Կաթողիկոսական շքանշաններով՝ ձեռամբ Գարեգին Բ.-ի եւ Արամ Ա.-ի:

Ան արժանացած է «Համազգային»ի մշակութային բարձրագոյն շքանշանին, հետեւեալ գնահատականով. «Այսու կը հաստատենք, թէ Ժագ Յակոբեան գրական իր վաստակով կարեւոր ներդրում ունեցած է հայ գրականութեան մէջ եւ իր տեւական ծառայութեամբ նպաստած է հայ մշակոյթի հարստացման»:

100 ամեակ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ժագ Յակոբեան 2017-ի Օգոստոսին դարձաւ 100 տարեկան։ Այս առթիւ ան գրած է հետեւեալ տողերը.

Սրտի խօսք

Aquote1.png Ես` Ժագ Ս. Յակոբեանս, ծնած պատմափայլ Երուսաղէմի մէջ` 1 օգոստոս 1917-ին, այսօր` 1 օգոստոս 2017-ին, Աստուծոյ կամքով, Աստուծոյ շնորհով, Աստուծոյ ողորմութեամբ ողջ-առողջ կ’ողջունեմ իմ գոյութեանս 100-րդ տարին:

Այս գերերջանիկ դէպքին համար, իմ Տէր ու Փրկիչ Յիսուս Քրիստոսի անունով, ծնկաչոք ու բազկատարած` փառք կու տամ Տէր Աստուծոյ եւ բազմապատիկ շնորհակալութիւն կը յայտնեմ սրտագինս Իրեն, ինծի` անարժանիս, Իր պարգեւած ու շռայլած ամէն տեսակի օրհնութիւններուն, շնորհներուն ու բարիքներուն համար, զորս վայելեր եմ, եւ որոնց շնորհիւ հարիւրամեակիս հասեր եմ:

Աղօթքս է, որ Իր` ինծի պարգեւած այս հարիւր տարիները, Ի՛ր փառքին ծառայած ըլլան իմ սիրելի եւ փայլուն ազգիս կեանքին ու ծառայութեան մէջ[1]:

Aquote2.png

Գործերը[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ժագ Յակոբեան ունեցած է բեղուն գրական աշխատանք։ Բանաստեղծութիւններ գրած է կանուխ տարիքէն։ 1938-ին, «Գաղտնի ճամբան» անդրանիկ իր հատորով՝ գրաքննադատ Նիկոլ Աղբալեանի գրական «գիւտ»ը կը դառնայ: Հետեւող տասնամեակին, փոխնիփոխ անոր կը յաջորդեն երեք ուրիշ գործեր՝ քնարերգական և հայրենասիրական։ 1950 թուականէն ետք հոգեկան վերիվայրումներու ենթակայ, կ'արտադրէ աւելի կրօնաշունչ գործեր, որոնց կողքին պարբերաբար՝ հայրենասիրական էջեր։

Հեղինակն է 50-ից աւելի գիրքերու եւ գրքոյկներու, բանաստեղծութիւն եւ արձակ: Իր գործերէն ոմանք արժանացած են Առաջին Մրցանակի:

Գեղեցիկ հայերէնով մը արտայայտուած իր ազգայնաշունչ հոգին եւ վառ հաւատքը կը հիւսեն թէ՛ իր ներաշխարհը եւ թէ՛ իր գրաշխարհը: Իր գործածած գրական-գեղարուեստական լեզուն արեւմտահայերէնն է՝ շքեղ եւ ճոխ բառապաշարով:

Ժագ Յակոբեան հեղինակած է նաեւ «Կռունկը կը կանչէ» թատերախաղը, որ արժանացած է հարիւրէ աւելի ներկայացումներու Սփիւռքի զանազան քաղաքներու մէջ, նախաձեռնութեամբ առաւելաբար Համազգայինի «Գասպար Իփէկեան» թատերախումբին, առաջնորդութեամբ բեմադրիչ Ժորժ Սարգիսեանի:

Հայերէնի կողքին, ան գրած է նաեւ ֆրանսերէն քերթուածներ, որոնցմով ան մասնակցած է ֆրանսական գրական մրցումներու (Jeux Floraux du Languedoc, 1936, Toulouse):

Ստորեւ կը ներկայացւի իր հրատարակած գիրքերը.

  • Գաղտնի ճամբան 1938 Գահիրէ
  • Մեղրալուսին 1943 Գահիրէ
  • Մեսրոպաշունչ 1946 Գահիրէ
  • Մարդ մը մեռաւ… 1947 Գահիրէ (նուիրուած Նիկոլ Աղբալեանին)
  • Վերածնունդ 1949 Գահիրէ
  • Յիսուս, Կիրակի, Հայց. Եկեղեցի (արձակ գեղօններ) 1959 Պէյրութ
  • Մասիսածին 1963 Պէյրութ
  • Ջահերթ 1964 Պէյրութ
  • Յիսուսաբոյր 1965 Պէյրութ, 1994 ԱՄՆ
  • «Մասիսածին» 1968
  • Ժագափունջ (չափածոյ եւ արձակ) 1969 Պէյրութ
  • Հայատրոփ* 1970 Պէյրութ
  • Հրաշադար* 1978 ԱՄՆ
  • Ուլունքաշար* 1983 ԱՄՆ
  • Կռունկը կը կանչէ… (թատերախաղ) 1986 ԱՄՆ
  • Հողաշնչում* 1991 ԱՄՆ
  • Հայագոյն* 1991 ԱՄՆ
  • Տէր-Զօր դեղին* 1991 ԱՄՆ
  • Եօթնօրեայ մահ (չափածոյ վիպակ) 1995 ԱՄՆ
  • Հարսնագնաց երամ 1996 ԱՄՆ
  • Յիսուսահար 2001 ԱՄՆ
  • Ինչո՞ւ փուշեր ու բոցեր… 2003 ԱՄՆ
  • Մայրատօն 2004 ԱՄՆ
  • Անունը՝ Նարեկ 2004 ԱՄՆ
  • Դպրո՛ցն ահա հայկական… 2005 ԱՄն
  • Անմեղ մեղապարտը՝ Պատարա՛գ 2006 Պէյրութ
  • Աշխարհաշարժիչը 2006 Գանատա
  • Քրիստոս Յիսո՞ւս, թէ՞ Christian Dior 2007 ԱՄՆ
  • Մեսրոպավէպ 2007 ԱՄՆ
  • Թէքէեան Վահան՝ Աստուածախո՛յզը 2009 ԱՄՆ
  • Լիլոյշատոչոր 2010 Պէյրութ
  • Յաւերժօրէն քոյդ… 2011 Պէյրութ
  • Ողկոյզ 2012 ԱՄՆ
  • Գոյնզգոյն 2014 ԱՄՆ
  • Փախչիլ չկայ հա՜… 2015 ԱՄՆ
  • Ոսկեհոս ջրվէժ 2015 ԱՄՆ
  • Մշտափաց պատուհանները երկինք 2016
  • Փախչիլ չկայ քեզի, ո՛վ թուրք 2017

* Խաչանշուած երկերը՝ արժանացած Ա. մրցանակի

Աղբիւրներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • Ծաղկաքաղ Սփիւռքահայ Գրականութեան,Պէյրութ 2009,էջ (258)

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Արտաքին յղումներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]