Էդուարդ Ջրբաշեան

Jump to navigation Jump to search
Էդուարդ Ջրբաշեան
EdvardJrbashyan2.jpg
Ծնած է 24 Սեպտեմբեր 1923(1923-09-24)
Ծննդավայր Երեւան, Հայաստանի Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետութիւն, ԱԽՖՍՀ, Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետութիւններու ՄիութիւնԿատեգորիա:Երեւան ծնածներ
Վախճանած է 10 Օգոստոս 1999(1999-08-10) (75 տարեկանում)
Վախճանի վայրը Երեւան, ՀայաստանԿատեգորիա:Երեւան մահացածներ
Քաղաքացիութիւն Flag of the Soviet Union.svg Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետութիւններու Միութիւն
Flag of Armenia.svg Հայաստան
Ազգութիւն հայ
Ուսումնավայր Շոթա Ռուսթավելու անվան թիվ 23 դպրոց
Երեւանի Պետական Համալսարան
Մասնագիտութիւն գրականագէտ
Պարգեւներ եւ
մրցանակներ
Հայկական ԽՍՀ գիտութեան վաստակաւոր գործիչ Աշխատանքային Կարմիր դրոշի շքանշան Կարմիր Աստղի շքանշան
Անդամութիւն Խորհրդային Հայաստանի Գրողներու Միութիւն
Կուսակցութիւն Խորհրդային Միութեան Կոմունիստական Կուսակցութիւն

Էդուարդ Ջրբաշեան, 24 Սեպտեմբեր 1923(1923-09-24), ԵրեւանԿատեգորիա:Երեւան ծնածներ10 Օգոստոս 1999(1999-08-10), ԵրեւանԿատեգորիա:Երեւան մահացածներ:

1941-ին միջնակարգ դպրոցը աւարտելէ ետք, զօրակոչուած է եւ իբրեւ սպայ մասնակցած Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմին: 1944-ին ծանրօրէն կը վիրաւորուի ու կը զօրացրուի, արժանանալով «Կարմիր աստղ» շքանշանին:

1945-1950-ին կ'ուսանի Երեւանի Պետական Համալսարանի Բանասիրական Ֆակուլտէտի հայկական բաժինը: Աւարտելէ անմիջապէս ետք, կը սկսի դասաւանդել նոյն համալսարանին մէջ:

1954-ին պաշտպանած է թեկնածուական՝ «Պոէմի ժանրը սովետահայ գրականութեան մէջ» նիւթով, իսկ 1965-ին՝ դոկտորական ատենախօսութիւն՝ «Թումանեանի պոէմները» նիւթով, իսկ 1967-ին կը ստանայ պրոֆեսորի կոչում: Համալսարանի դասախօսական աշխատանքին զուգընթաց, Ջրբաշեան խմբագրած է «Գրական թերթ» (1953-1954, խմբագրի տեղակալ), «Սովետական գրականութիւն» (1961-1962, գլխաւոր խմբագիր) եւ «Բանբեր Երեւանի Համալսարանի» (1967-1977, գլխաւոր խմբագիր) գրական եւ գիտական պարբերականները:

Իր վաստակը մեծ է խորհրդահայ գրականագիտութեան եւ գրականութեան տեսութեան մտքի զարգացման կալուածներուն մէջ. 1966-ին հիմնած է ԳԱ Մանուկ Աբեղեանի անուան Գրականութեան ինստիտուտի գրականութեան տեսութեան բաժինը եւ զայն գլխաւորած մինչեւ 1970: 1972-ին հիմնած է համալսարաբի գրականութեան տեսութեան եւ գեղագիտութեան ամբիոնը եւ զայն գլխաւորած մինչեւ 1978:

Ջրբաշեան 1977-ին կը նշանակուի ՀԽՍՀ ԳԱ Մանուկ Աբեղեանի անուան Գրականութեան ինստիտուտի տնօրէն եւ պաշտօնը ձեռնհասօրէն կը վարէ մինչեւ իր կեանքի վերջը:

1970-ին, կ'արժանանայ Հայաստանի վաստակաւոր գործիչի կոչումին, իսկ 1974-ին կ'ընտրուի ՀԽՍՀ Գիտութիւնների Ակադեմիայի թղթակից անդամ: 1974-ին Ջրբաշեան կը դառնայ ՀԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիր իր «Գրականութիւն տեսութիւն» համալսարանական դասագիրքին չորրորդ վերամշակուած եւ լրացուած հրատարակութեան, իսկ 1980-ին՝ Գրականութեան ինստիտուտի հրատարակած «Հայ նոր գրականութեան պատմութիւն» հինգհատորեակի առթիւ:

Իր գրական ուսումնասիրութիւնները կը ծաւալին գրականութեան տեսութեան, մասնաւորաբար տաղաչաբութեան շուրջ. իր հեղինակած Գրականութեան տեսութիւն հատորը տասնամեակներ մնաց Երեւանի Համալսարանի գրականութեան լաւագոյն դասագիրքերուն շարքին: Էդուարդ Ջրբաշեանի գրիչին կը պատկանին «Պոէմի ժանրը սովետահայ գրականութեան մէջ» (Երեւան, 1955), «Միսաք Մեծարենց» (Երեւան, 1958, Բ.՝ վերամշակուած հրատարակութիւնը՝ 1977), «Գրականութեան տեսութիւն» (Երեւան, 1961, 1962, 1967, 1972, 1980), «Թումանեանի պոէմները» (Երեւան, 1964), «Ռուբէն Սեւակ» (Երեւան, 1965), Աշխարհայեացք եւ վարպետութիւն (Երեւան, 1967), «Թումանեանի բալլադները» (Երեւան, 1969), «Թումանեանի պոեզիան» (Մոսկուա, 1969, ռուսերէն), «Գրականագիտական բառարան» (հեղինակակից՝ Հենրիկ Մախչանեան, Երեւան, 1972, Բ. հրատարակութիւն՝ 1980), «Գրական ժանրեր» (երեւան, 1973), «Պոետիկայի հարցեր» (Երեւան, 1976), «Գեղագիտութիւն եւ գրականութիւն» (Երեւան, 1983), Միքայէլ Նալբանդեանը եւ արդիականութիւնը (երեւան, 1984):

Էդուարդ Ջրբաշեան մահացաւ Երեւան, 10 Օգոստոս 1999-ին:

Աղբիւրներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Հայկազեան Հայագիտական Հանդէս, Հատոր Ժթ., Պէյրութ, 1999, էջ 451