Jump to content

Դանիէլ Դզունի

Դանիէլ Դզունի
Ծննդեան անուն հայ.՝ Դանիել Մարտինի Ուզունբաջաղյան[1][2]
Ծնած է 2 (14) Հոկտեմբեր 1895[1][2]
Ծննդավայր Պելոկորսք, Սիմֆերոպոլի շրջան, Տաւրիկեան նահանգ, Ռուսական Կայսրութիւն[1][2]
Մահացած է 30 Հոկտեմբեր 1967(1967-10-30)[1][2] (72 տարեկանին)
Մահուան վայր Երեւան, Հայաստանի Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն, Խորհրդային Միութիւն[1][2]
Քաղաքացիութիւն  Ռուսական Կայսրութիւն
 Խորհրդային Միութիւն
Ազգութիւն Հայ[1][2]
Ուսումնավայր Ներսիսեան դպրոց[1]
Խ. Աբովեանի Անուան Մանկավարժական Համալսարան[1]
Մասնագիտութիւն արուեստագէտ
Աշխատավայր Հայֆիլմ[1]
Վարած պաշտօններ տնօրէն[1]
Կուսակցութիւն Խորհրդային Միութեան համայնավարական Կուսակցութիւն[1]

Դանիէլ Դզունի (Դանիէլ Ուզունպաճախեան, 2 (14) Հոկտեմբեր 1895[1][2], Պելոկորսք, Սիմֆերոպոլի շրջան, Տաւրիկեան նահանգ, Ռուսական Կայսրութիւն[1][2] - 30 Հոկտեմբեր 1967(1967-10-30)[1][2], Երեւան, Հայաստանի Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն, Խորհրդային Միութիւն[1][2]), արուեստաբան, Խորհրդային Հայաստանի Արուեստի վաստակաւոր գործիչ։

Կեանք եւ գործունէութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ծնած է Պելոկորսք, Խրիմ։ Ուսումը ստացած է Թիֆլիսի Ներսիսեան վարժարանին մէջ, ուրկէ շրջանաւարտ եղած է 1917 թուականին։ Բարձրագոյն ուսումը ստացած է Երեւանի «Խաչատուր Աբովեան» մանկավարժական համալսարանէն ներս:

Դզունի եղած է հայկական ժապաւէնի հիմնադիրներէն մէկը. 1923-1937 թուականներուն եղած է «Հայկինօ»ի տնօրէն։

Ժապաւէններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Իր նախաձեռնութեամբ նկարահանուած է հայկական աշխարհի առաջին երեք ժապաւէնները[3]:

Նկարահանած է Շիրվանզատէի «Նամուս» ժապաւէնը, որուն համար 1938 թուականին դատուած է ազգայնական տարրեր ունենալու մեղադրանքով եւ հինգ տարի՝ 1938-1943 թուականներուն բանտարկուած է Խորհրդային Միութեան բանտերուն մէջ:

Թատերախօսութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ժապաւէնի նկարահանումներու կողքին գրած է թատերախօսութիւններ. ինչպէս՝

  • «Հայկինոյի զարգացման ուղիները» (1927),
  • «Հայկինոն 10 տարում» (1933),
  • «Ժողովրդական արտիստուհի Նինա Մանուչարեան» (1960)։

ԻԱն գրած է նաեւ բազմաթիւ այլ ուսումնասիրութիւններ եւ աշխատութիւններ:

Շքանշաններ եւ կոչումներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Շնորհիւ իր վաստակին Դանիէլ Դզունի արժանացած է․

  • «Աշխատանքային Կարմիր Դրօշ 2» շքանշանին,
  • Խորհրդային Հայաստանի Արուեստի վաստակաւոր գործիչ կոչումին[4]:

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Այս յօդուածի նախնական տարբերակը կամ անկէ մաս մը վերցուած է Հայկական Սովետական Հանրագիտարանէն, որուն նիւթերը հրատարակուած են` Քրիէյթիվ Քամմընզ Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թոյլատրագրի ներքոյ։