Աւետ Տէրտէրեան

Աւետ Տէրտէրեան;
Ծնած է	29 Յուլիս 1929
Ծննդավայր	Պաքու, Անդրկովկասի ԽՖՍՀ, Խորհրդային Միութիւն
Մահացած է	11 Դեկտեմբեր 1994 (65 տարեկանին)
Մահուան վայր	Եկատերինբուրգ, Ռուսիա
Քաղաքացիութիւն	Խորհրդային Միութիւն և Ռուսիա
Ազգութիւն	Հայ
Ուսումնավայր	Բաքվի երաժշտական քոլեջ? և Երեւանի Կոմիտասի անուան պետական երաժշտանոց
Տեսակ	համանուագ, օփերա և դասական երաժշտութիւն
Մասնագիտութիւն	երգահան, ժապաւէններու երաժշտութիւններու հեղինակ, երաժշտութեան ուսուցիչ և դաշնակահար
Աշխատավայր	Երեւանի Կոմիտասի անուան պետական երաժշտանոց, Խորհրդային Միութեան երաժշտահաններու Միութիւն և Urals Mussorgsky State Conservatoire?
Անդամութիւն	Խորհրդային Միութեան երաժշտահաններու Միութիւն
Կուսակցութիւն	Խորհրդային Միութեան համայնավարական Կուսակցութիւն
Ամուսին	Իրինա Տիգրանեան
Երեխաներ	Ռուբէն Տէրտէրեան
Կայքէջ	www.terterian.org

Աւետ Տէրտէրեան (բուն անունով՝ Ալֆրետ, 29 Յուլիս 1929(1929-07-29)^[1]^[2], Պաքու, Անդրկովկասի ԽՖՍՀ, Խորհրդային Միութիւն^[2] - 11 Դեկտեմբեր 1994(1994-12-11)^[3], Եկատերինբուրգ, Ռուսիա^[3]), խորհրդահայ երաժիշտ, անոր համանուագները անկիւնադարձային պահ մը ստեղծած են մեր երաժշտութեան մէջ։

Որդին՝ Ռուբէն Տէրտէրեան (1959-2020), նոյնպէս երաժշտագէտ եղած է^[5]։

Կենսագրական գիծեր

Ծնած է Պաքու։ Ծնողները արհեստավարժ երաժիշտներ չեն եղած, բայց հայրը օփերա երգած է, իսկ մայրը մասնակցած է համերգներու։ Եղբայրը՝ Հերման, ծանօթ օփերայի նուագավար եղած է։

Ուսում

Ուսանած է Պաքուի երաժշտական ուսումնարանին մէջ (1948-1951)։ Տարի մը Երեւանի Ռոմանոս Մելիքեանի անուան երաժշտական ուսումնարանը ուսանելէ ետք, յօրինումի դասերու հետեւած է Կոմիտասի անուան երաժշտանոցին մէջ։ Ուսանողական տարիներուն, ձայնային եւ գործիքային գործեր յօրինած է՝ մեծաւ մասամբ։

Վարած պաշտօններ

Աւետ Տէրտէրեան Հայաստանի Երգահաններու Միութեան քարտուղար (1960-1963) եւ փոխնախագահ (1963-1965) եղած է։

Աւելի ուշ, մշակոյթի նախարարութեան երաժշտութեան բաժինը վարած է (1970-1974) եւ 1985-ին սկսած է դասաւանդել Կոմիտասի անուան երաժշտանոցին մէջ։

Յօրինումներ

Ա. Տէրտէրեան յօրինած է ութ համանուագներ՝ 1969-1989 ժամանակաշրջանին։ 9-րդ համանուագը (1994) անաւարտ մնացած է։

Գլխաւորաբար ծանօթ է իր համանուագներով, որոնց նորարարութիւնը եւ հայ եկեղեցական երաժշտութեան ինքնատիպ գործածութիւնը ո՛չ միայն հայկական, այլ նաեւ խորհրդային եւ համաշխարհային երաժշտութեան մէջ նոր էջ մը բացած է։

Կարգ մը համանուագներու մէջ, Տէրտէրեան նոյնիսկ օգտագործած է հայ աւանդական նուագարաններ (տուտուկ, զուռնա, թառ եւ այլն)։

Հեղինակած է նաեւ երկու օփերաներ («Կրակէ օղակում», 1967 եւ «Երկրաշարժ», 1984), «Ռիչըրտ Գ.ի մենախօսութիւններ» բեմապարը (1984), սենեկային գործեր, երգի ու երաժշտական գործիքներու համար գործեր, եւ այլն։

Գրած է Ֆրունզէ Դովլաթեանի «Երեւանեան օրերի խրոնիկա» շարժանկարի (1973) երաժշտութիւնը, իսկ երաժշտական բազմաթիւ գործեր օգտագործուած են զանազան ռուսական եւ հայկական ժապաւէններու մէջ՝ կեանքի վերջին տարիներուն եւ յետմահու^[6]^[7]։

Մահ

Մահացած է 11 Դեկտեմբեր, 1994-ին, Եկատերինպուրկի մէջ (Ռուսաստան), ուր գացած էր մասնակցելու տարեկան փառատօնին, որ իր անունը կը կրէ։

Թաղուած է Երեւանի մէջ, ուր երաժշտական դպրոց մը իր անունով կոչուած է։

Ծանօթագրութիւններ

1 2 Brockhaus Enzyklopädie — F.A. Brockhaus, 1796.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19446818'></a>
1 2 3 4 5 6 7 8 9 Հայկական սովետական հանրագիտարան — Երևան: 1985. — հատոր 11. — է. 687.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1953'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2657718'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q124355862'></a>
1 2 3 4 Deutsche Nationalbibliothek Record #123354064 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>
↑ https://www.musik-sammler.de/artist/awet-terterjan
↑ ԿԳՄՍՆ ՀՀ։ «Ռուբէն Տէրտէրեան»։ ՀՀ ԿԳՄՍՆ։ արտագրուած է՝ 2022-11-02
↑ armprelacy (2022-07-28)։ «ԱՒԵՏ ՏԷՐՏԷՐԵԱՆ (ծնունդ՝ 29 Յուլիս, 1929)»։ Armenian Prelacy (en-US)։ արտագրուած է՝ 2022-11-02
↑ «Armenian National Music»։ anmmedia.am (հայերէն)։ արտագրուած է՝ 2022-11-02

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q13136"_data-entity-id="Q237227">[[:de:s:Brockhaus_Enzyklopädie|Brockhaus_Enzyklopädie]]<span_class="wef_low_priority_links">_—_[[:d:Q19446818|F.A._Brockhaus]],_1796.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19446818"></a></div>-1] 1 2 Brockhaus Enzyklopädie — F.A. Brockhaus, 1796.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19446818'></a>

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q1238720"_data-entity-id="Q124355862">[[:hy:s:Ինդեքս:Հայկական_Սովետական_Հանրագիտարան_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_11.djvu|Հայկական_սովետական_հանրագիտարան]]<span_class="wef_low_priority_links">_—_[[:Երեւան|Երևան]]:_1985._—_հատոր&nbsp;11._—_է.&nbsp;687.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1953"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2657718"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q124355862"></a></div>-2] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Հայկական սովետական հանրագիտարան — Երևան: 1985. — հատոր 11. — է. 687.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1953'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2657718'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q124355862'></a>

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q36524"_data-entity-id="Q36578"><i_class="wef_low_priority_links">[[:Գերմանիոյ_Ազգային_Գրադարան|Deutsche_Nationalbibliothek]]</i>_[http://d-nb.info/gnd/123354064/_Record_#123354064]_//_[[:de:Gemeinsame_Normdatei|Gemeinsame_Normdatei]]<span_class="wef_low_priority_links">_—_2012—2016.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a></div>-3] 1 2 3 4 Deutsche Nationalbibliothek Record #123354064 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578'></a>

[[https://www.musik-sammler.de/artist/awet-terterjan_https://www.musik-sammler.de/artist/awet-terterjan]<span_class="wef_low_priority_links"></span><div_style="display:none"></div>-4] ttps://www.musik-sammler.de/artist/awet-terterjan

[5] ԿԳՄՍՆ ՀՀ։ «Ռուբէն Տէրտէրեան»։ ՀՀ ԿԳՄՍՆ։ արտագրուած է՝ 2022-11-02

[6] rmprelacy (2022-07-28)։ «ԱՒԵՏ ՏԷՐՏԷՐԵԱՆ (ծնունդ՝ 29 Յուլիս, 1929)»։ Armenian Prelacy (en-US)։ արտագրուած է՝ 2022-11-02

[7] «Armenian National Music»։ anmmedia.am (հայերէն)։ արտագրուած է՝ 2022-11-02

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]