Արմէն Տատուր

Jump to navigation Jump to search
Արմէն Տատուր
Ծնած է 1920
Վախճանած է 25 Նոյեմբեր 2008(2008-11-25)
Մահուան վայր Լոս Անճելըս, Քալիֆորնիա, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ
Ազգութիւն հայ
Ուսումնավայր Գահիրէի Ամերիկեան Համալսարան
Լոնտոնի Համալսարան
Մասնագիտութիւն գրագէտ, թարգմանիչ

Արմէն Տատուր (192025 Նոյեմբեր 2008(2008-11-25), Լոս Անճելըս, Քալիֆորնիա), Հայ գրող։

Կենսագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

ծնած է Սելեւկիա, Կիլիկիա: Կիլիկիոյ պարպումէն ետք 1922-ին իր ընտանիքին հետ ապաստան գտած է Լառնաքա, կիպրոս: Ապա անցած է Եգիպտոս: Յաճախած է Զակազիկ քաղաքի Օշական Ազգային մանկապարտէզ-նախակըրթարանը եւ Գահիրէի Պէրպէրեան նախակրթարանը գիշերօթիկ։ Աուարտած է Հելիոպոլիսի Նոր ճեմարանը եւ Գահիրէի Ամերիկեան Համալսարանի գոլէճը։ Թղթակցութեամբ Լոնտոնէն վկայուած է որպէս ճարտարապետ 1946–ին։

Իր գրական առաջին փորձերը եղած են՝ Պէրպէրեան վարժարանի աշակերտութեան շրջանին գրած նամակները, որոնց մասին սապէս կը պատմէ ան. «12 տարեկանիսաշակերտ էի, առաջին բաժանումս էր տունէն. կարօտալի նամակներ կը գրէի ծնողքիս շաբաթը անգամ մը։ Կը պատմէի դասերէս, ուսուցիչներէս, ընկերներէս, խաղերէս ... կու տայի զուարճալի մանրամասնութիւններ: կը փորձէի համոզել թէ րոլորը գոհ էին ինձմէ։ Յետոյ կու տայի ցանկը ապսպրանքիս, որուն մեծ մասը ուտելիք կ՚երթար ընկերներուս: Հազիւ թէ պատառիկ մը կը մնար ինծի ... : Տարիներ ետք երբ ձեռքս առի թուղթերս զորս մայրս պահեր էր քովը, շատ սիրեցի այդ պարզունակ, ծիծաղով համեմուած գիրերս, որոնք թարմաշունչ էին, կենսալի եւ սիրուն»։ Հրաչ Երուանդի խմբագրութեան օրով, այս նամակները լոյս տեսած են ««Պայքար» տարեգիրքին մէջ, 1955-ին։

իր առաջին պատմուածքը՝ «Թօփուզ» լոյս տեսած է Գահիրէի «Արեւ » օրաթերթին մէջ։ Վահան Թէթէեան ի առաջնորդութեամբ սկսած է մշակել հայ գրականութիւնը։ Եղած է անյագ ընթերցող մը եւ կարդացած՝ հայ եւ միջազգային վարպետներու գործերը։

Փորձած է գրական գրեթէ ամէն սեռ. նախընտրած է սակայն կարճ պատմըւածգն ու գրական փորձագրութիւնը, իրական կեանգէ քաղելով իր նիւթերը։

1948-ին լոյս կ՚ընծայէ պատմուածքներու անդրանիկ հատորը Կը Սիրեմ Աշխարհը 1963–ին՝ երկրորդդ հատորը Անապատին Խորերէն։

1969-ին բախտը կ՚ունենայ Սփիւռքահայութեան հետ Մշակութային կապի Կոմիտէի հրաւէրով Հայրենիք այցելելու եւ մասնակցելու Ամենայն Հայոց բանաստեղծ Յովհաննէս թումանեանի ծննդեան 100–ամեակի փառաւոր հանգիսութիւններուն։ Վերագարձին, ան իր տպաւորութիւնները տուած է «Արեւ»ին մէջ, երկար յօգուածաշարքով մը, որ ապա ամփոփուած է առանձին հատորի մը մէջ, Անկրնելի Ապրումներ վերնագրոփ 1971-ին։

1956-ին կազմած է Հայ Գեղարուեստասիրաց Միութեան 35 –ամեակի Յիշատակարան-Ալպոմը:

Անգլերէնէ հայերէնի թարգմանած է երեք թատրերգութիւններ, որոնցմէ երկուքը ներկայացուած են Գեղարուեստասիրաց Արիութեան թատերախումբին կողմէ, 1955 եւ 1965-ին:

Եգիպտահայութեան առաջին անգամ ներկայացուցած է Ուիլիըմ Սարոյեանը՝ հայերէնով:

Աշխատակցած է «Արեւ» եւ «Պայքար» օրաթերթերուն, «Պայքար» տարեգիրքին, «Նոր Գիր» եռամսեային, «Սովետական Հայաստան», «Ծիածան», «Շարժում» ամսագրերուն, «Նայիրի», «Աշխարհ», «Ջահակիր», «Արաքս», «Հայրենիքի Ձայն», «Սաւառնակ» շաբաթաթերթերուն, տալով պատմուածքներ, փորձագրութիւններ, երգիծական եւ հրապարագրական յօդուածներ, ակնարկներ ու թարգմանութիւններ։

Իր գրական անունն է Արմէն Տատուր։ Կը ստորագրէ նաեւ Հուր–Դիր եւ Այբ-Տիուն։

1980-էն սկսեալ հաստատուած է Գալիֆորնիա:

Արմէն Տատուրի գործերը տոգորուած են հայրենասիրական ու մարդասիրական զգացումնեբով։ Իր պատմուածքներուն հերոսները իրական կեանքէ առնուած համեստ, աշխատաւոր մարդիկ են։ Խոնարհ եւ անիրաւուած մարդոց երգիչն է ան։ Իր ոճը պարզ է, յստակ եւ պատկերալից։

Աղբիւրներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Սփիւռքահայ արդի գրականութիւն (խմբ. խմբագրող և համադրող՝ Սեդա Ծաղիկեան-Տէմիրճեան), Միշիկըն էջ 768։