Արամ Սաֆրաստեան

Jump to navigation Jump to search
Արամ Սաֆրաստեան
Aram Safrastyan.jpg
Ծնած է 14 Յուլիս 1888(1888-07-14)
Ծննդավայր Վան, Օսմանեան Կայսրութիւն
Մահացած է 12 Յունիս 1966(1966-06-12) (77 տարեկանին)
Մահուան վայր Երեւան, Հայաստանի Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն, Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւններու Միութիւն
Քաղաքացիութիւն Flag of the Ottoman Empire (1844–1922).svg Օսմանեան Կայսրութիւն
Flag of Armenia.svg Հայաստանի Առաջին Հանրապետութիւն
Flag of the Soviet Union.svg Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւններու Միութիւն
Ազգութիւն Հայ
Ուսումնավայր Պոլսոյ Համալսարան
Թիֆլիսի Պետական Համալսարան
Մասնագիտութիւն թարգմանիչ, պատմաբան, հրապարակախօս
Աշխատավայր Թիֆլիսի Պետական Համալսարան
Հայաստանի Գիտութիւններու Ազգային Ակադեմիա
Կալաթասարայի Վարժարան

Արամ Սաֆրաստեան (14 Յուլիս 1888(1888-07-14), Վան, Օսմանեան Կայսրութիւն - 12 Յունիս 1966(1966-06-12), Երեւան, Հայաստանի Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն, Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւններու Միութիւն), յայտնի հայ գիտնական-թրքագէտ, քաղաքական գործիչ, հրապարակախօս, ՀՅԴ կուսակցութեան անդամ:

Կենսագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ծնած է 1888-ին Վանի Այգեստան թաղամասը: Ուսանած է Այգեստանի միջնակարգ կեդրոնական դպրոցին մէջ, ուսումը աւարտելէ ետք ան մանկավարժական աշխատանք տարած է Վանի Հայ կոյսերու դպրոցին մէջ, իսկ այնուհետեւ` Աղթամարի վանքի, Պայազիտի եւ Շապին-Գարահիսարի դպրոցներուն մէջ։ 1911-ին ան կը մեկնի Կ. Պոլիս եւ կ'ընդունուի Կ. Պոլսոյ բարձրագոյն մանկավարժական հիմնարկի ընկերային գիտութիւններու բաժանմունքը, որ շուտով կը միանայ Կ. Պոլսոյ համալսարանի համանուն բաժանմունքի հետ: 1915-ին գերազանց վկայականով աւարտելով համալսարանը` Սաֆրաստեան կը ստանայ Թուրքիոյ միջնակարգ դպրոցներու մասնագէտ-ուսուցիչի կոչում եւ աշխատանքի կ'անցնի Բերա թաղամասի Կալաթասարայի ճեմարանը, ուր ան կը դասաւանդէ 1915-1917 թուականներուն: Երիտթրքական կառավարութիւնը պատերազմի առիթը օգտագործելով` 1915-1918 թուականներուն կ'իրականացնէ Հայոց ցեղասպանութիւնը, որուն պատճառով Արամ Սաֆրաստեան 1919 սեպտեմբերին ընտանիքով կը տեղափոխուի Հայաստան:

Արամ Սաֆրաստեանը կը մահանայ 1966-ին, Երեւան:

Գործունէութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Սաֆրաստեան երիտասարդ տարիներուն եղած է ՀՅԴ-ի անդամ, Ա. Աշխարհամարտէն ետք ղեկավարած է Կ. Պոլսի ՀՅԴ կազմակերպութիւնը: Աշխատակցած է պոլսահայ մամուլին, հրատարակած է մանկավարժութեան նուիրուած պարբերականներ: Իբրեւ արեւմտահայութեան ներկայացուցիչ 1919-ին ընտրուած է Հայաստանի Հանրապետութեան խորհրդարանի պատգամաւոր եւ ստանձնած է կրտսեր քարտուղարի պաշտօնը: Արամ այդ պաշտօնը վարած է 5 Օգոստոս 1919-էն  մինչեւ 2 Դեկտեմբեր 1920:

1921-ին հեռանալով քաղաքական գործունէութենէն` զբաղած է գիտական եւ դասախօսական աշխատանքով, Թիֆլիսի մէջ։ 1958-էն մինչեւ կեանքին վերջը եղած է Հայաստանի Հանրապետութեան Գիտութիւններու ազգային ակադեմիայի արեւելագիտութեան հիմնարկի աւագ գիտաշխատող` հիմք դնելով օսմանագիտական հետազօտութիւններուն` Հայաստանի մէջ:

1922-1923 թուականներուն, երբ կը սկսի արաբական տառերէ հրաժարելու շարժումը, ան այդ գործի առաջին շարքերուն մէջ եղած է: Ան աշխուժօրէն աշխատակցած է Թիֆլիսի մէջ նոր ազրպէյճաներէն տառերով լոյս տեսնող «Եէնի եոլ» թերթին եւ «Թան եըլտըզի» ամսագրին` իբրեւ վերջինիս պատասխանատու քարտուղար: Շուտով ան ընտրուած է Վրաստանի մէջ ազրպէյճանական նոր տառերու կոմիտէի անդամ-քարտուղար: 1926-ին Սաֆրաստեանը մասնակցած է Պաքուի մէջ գումարուած Համամիութենական թրքագիտական համագումարին` իբրեւ Վրաստանի պատգամաւոր: Խորհրդային իշխանութեան կողմէ ենթարկուած է հալածանքներու. 1937-1939 թուականներուն բանտարկուած է, իսկ 1949-1955-ին աքսորուած՝ Սիպիր: Աքսորէն վերադառնալէ ետք տեղափոխուած է Երեւան:

Աշխատութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • «Թուրքական աղբիւրները Հայաստանի եւ հայերի մասին» քառահատորեակը
  • «Օսմանեան օրէնքները Արեւմտեան Հայաստանում» փաստաթուղթերի ժողովածուն (համահեղինակ Մ. Զուլալեան)

Աղբիւրներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • Տեղեկագիր ՀԽՍՀ ԳԱ, թիւ 8, 1963, էջ 117-120: