Jump to content

Այբուբեն

Այբուբեն, տվեալ լեզուն սպասարկող տառերու (գիրերու) կայուն յաջորդական կարգ։ Աբուբենի տառերը կ'արտասանուէն իրենց անուններով:

Հայերէնի այբուբենի անուանումը կազմուած է մեր այբուբենի առաջին երկու տառերուն՝ ա-ի՝ այբ եւ բ-ի՝ բեն անուններէն։ Լեզուի ուսուցումը կը սկսուէ այբուբենէ, որուն ուսուցումը կը կատարուի այբբենարանի միջոցով:

Հայերէնի Այբուբեն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Հայերէնի այբուբենն ունի 38 տառ, որոնցմէ 36-ը ստեղծած է Մեսրոպ Մաշտոցը 405 թուականին, իսկ Օ եւ Ֆ տառերը այբուբենին մէջ մտցուած են 12-13-րդ դարերուն:

Աա այբ Բբ բեն Գգ գիմ Դդ դա Եե եչ Զզ զա Էէ է Ըը ըթ Թթ թօ
Ժժ ժէ Իի ինի Լլ լիւն Խխ խէ Ծծ ծա Կկ կեն Հհ հօ Ձձ ձա Ղղ ղատ
Ճճ ճէ Մմ մեն Յյ յի Նն նու Շշ շա Ոո վօ Չչ չա Պպ պէ Ջջ ջէ
Ռռ ռա Սս սէ Վվ վեւ Տտ տիւն Րր րէ Ցց ցօ Ււ հիւն Փփ փիւր Քք քէ
Օօ օ Ֆֆ ֆէ

Այլ Լեզուներու Այբուբեններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Եւրոպական լեզուներու մեծ մասի այբուբենները հիմնուած են լատինական գիրերուն վրայ: Լատինական գիրերով ստեղծուած տարբեր լեզուներու այբուբեններու մէջ յաճախ նոյն լատինական տառերը կը կրէն տարբեր անուններ: Այսպէս, այբուբենի առաջին A, B, C, D... տառերը անգլերէնի այբուբենի մէջ կը հնչէն՝ էյ, պի, սի, տի..., իսկ ֆրանսերէնի այբուբենի մէջ՝ ա, պէ, սէ, տէ...:
Լայնօրէն տարածուած են նաեւ կիւրեղեան գիրերը:

  • յունարէնի այբուբեն, յուն․՝
  • եբրայերէնի այբուբեն, եբր.՝
  • վրացերէնի այբուբեն
  • արաբական գիրերով ստեղծուած՝
  • քորէերէնի այբուբեն` հանկըլ, քորէայերէն՝
  • կիւրեղեան գիրերու հիմքով ստեղծուած՝
  • թիւրքական լեզուներ՝
    • ղազախերէնի այբուբեն
    • ղրղզերէնի այբուբեն
    • պաշքիրերէնի այբուբեն
    • այլ լեզուներ՝
      • չեչեներէնի այբուբեն
      • մոնկոլերէնի այբուբեն
  • լատինական գիրերու հիմքով՝
    • հնդեւրոպական լեզուներ՝
      • ռոմանական լեզուներու այբուբեններ
      • գերմանական լեզուներու այբուբեններ
      • սլավոնական լեզուներու այբուբեններ՝
        • չեխերէնի այբուբեն
        • լեհերէնի այբուբեն
        • սլովաքերէնի այբուբեն
        • սլովեներէնի այբուբեն
    • թուրքական լեզուներ
      • ազրպէյճաներէնի այբուբեն
      • թուրքերէնի այբուբեն
      • ուզպեքերէնի այբուբեն
    • ուկորա-ֆիննական լեզուներ՝
      • հունկարերէնի այբուբեն
      • ֆիններէնի այբուբեն
      • էսթոներէնի այբուբեն
        • այլ լեզուներ՝
          • վիեթնամերէնի այբուբեն
          • պասքերէնի այբուբեն

Արտաքին Յղումներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]