Ալֆրետ Նոպէլ

Jump to navigation Jump to search
Ալֆրետ Նոպէլ
Lua–ի սխալ՝ expandTemplate: template "lang-und" does not exist։
AlfredNobel adjusted.jpg
Ծննդեան անուն անգլերէն՝ Alfred Bernhard Nobel
Ծնած է Lua error in Մոդուլ:Sources at line 232: bad argument #1 to 'format' (string expected, got nil).
Ծննդավայր Jakob and Johanne parish, Շուէտ[2]
Մահացած է Lua error in Մոդուլ:Sources at line 232: bad argument #1 to 'format' (string expected, got nil).
Մահուան վայր Սան Ռեմո, Իտալիա[1][10]
Քաղաքացիութիւն Flag of Sweden.svg Շուէտ
Մայրենի լեզու շուէտներէն
Կրօնք Աթէիզմ
Մասնագիտութիւն քիմիկոս, գործարանատեր, բարեգործ, լուսանկարիչ, weapons manufacturer, ճարտարագէտ
Պարգեւներ եւ
մրցանակներ
Ազգային գյուտարարների փառքի սրահ Պատուոյ Լեգէոն Շքանշան Բևեռային աստղի շքանշան
Անդամութիւն Շվեդիայի թագավորական գիտությունների ակադեմիա
Ծնողներ հայր՝ Իմանուէլ Նոպէլ[2], մայր՝ Կարոլինա Անդրիետա Ալսել[2]
Ստորագրութիւն
Alfred Nobel Signature.svg

Ալֆրէտ Պեռնարտ Նոպէլ (Lua error in Մոդուլ:Sources at line 232: bad argument #1 to 'format' (string expected, got nil)., Jakob and Johanne parish, Շուէտ[2] - Lua error in Մոդուլ:Sources at line 232: bad argument #1 to 'format' (string expected, got nil)., Սան Ռեմո, Իտալիա[1][10]) շուէտացի քիմիագէտ[11][12], ճարտարագէտ եւ գիտնական մըն է որ ստեղծած է ուժանակը (պայթուցիկի նիւթը):

Երբ թերթերուն մէջ հրատարակուեցաւ թէ Նոպելին ստեղծած պայթուցիկներուն նիւթերը սկսան գործածուիլ բանակներուն կողմէ պատերազմներուն ընթացքին, Ալֆրետ որոշեց իր հարստութիւնը գործածել ժողովուրդին օգուտին ու բարիքին համար եւ այսպիսով ստեղծեց Նոպէլեան Մրցանակի կազմակերպութիւնը, 1895 թուականին։

Կենսագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ալֆրետ Նոպելը ծնած է Սթոքհոլմ, Շուէտի մէջ։ Երրորդ զաւակն էր Իմանուէլ Նոպէլի (1801–1872), որ գիտնական էր, եւ Քարոլինա Անտրիէթի (1805–1889): Անոր հայրն ու մայրը ամուսնացած են 1827 թուականին եւ ունեցած են 8 զաւակներ: Ընտանիքը, աղքատ ըլլալով, կը կորսնցնէ իրենց 3 զաւակները եւ ողջ կը մնան միայն Ալֆրէտը եւ իր միւս 3 եղբայրները[13][14]:

Իր ընտանիքը «Նոպէլ» ազգանունը ժառանգած է անոնց մեծհօրմէ, որ 1775 թուականին «Նոպէլիուս» ազգանունը կրճատեց «Նոպէլ»ի[15]։

Ալֆրետը նաեւ գրած է մեծ թիւով վէպեր եւ բանաստեղծութիւններ, որոնցմէ միայն մէկ ստեղծագործութիւնը հրատարակուեցաւ։ Սակայն ժամանակ մը ետք, Նոպէլ կ'որոշէ իր բոլոր միտքերը եւ կարողութիւնները ուղղել քիմիագիտութեան գործընթացքին։

Մահը[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

1891 թուականին, Ալֆրետ Փարիզէն կը փոխադրուի Իտալիա: 10 Դեկտեմբեր, 1896 թուականին ան սիրտի արկած մը ունենալով, կը մահանայ: Ալֆրետ Նոպել գրեթէ իր ամբողջ հարստութիւնը կը ժառանգէ իր «Նոպլեան Մրցանակ»ի կազմակերպութեան: Անոր մարմինը թաղուած է իր ծննդավայրին մէջ՝ Սթոքհոլմ, Շուէտ, Նորրա պեկրավնինկսփլաթսէն գերեզմանատանը:

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Lundström R. Alfred B Nobel — է. 97.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 2,8 2,9 Jakob och Johannes kyrkoarkiv, Födelse- och dopböcker, SE/SSA/0008/C I a/21 (1828-1844), bildid: C0054707_00124 — է. 174.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Encyclopædia Britannica
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Բրոքհաուզի հանրագիտարան
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr: open data platform — 2011.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 Gran Enciclopèdia CatalanaGrup Enciclopèdia Catalana, 1968.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 (unspecified title)
  8. 8,0 8,1 8,2 Alfred B Nobel — 1917.
  9. 9,0 9,1 9,2 Alfred Nobel 1833-1896Established the Nobel Prizes "for the Greatest Benefit to Mankind"
  10. 10,0 10,1 10,2 Alfred Nobel Timeline
  11. Britannica: Alfred Bernhard Nobel
  12. Alfred Nobel — His Life and Work
  13. Encyclopedia of Modern Europe: Europe 1789–1914: Encyclopedia of the Age of Industry and Empire, "Alfred Nobel", 2006 Thomson Gale.
  14. Schück, Henrik, Ragnar Sohlman, Anders Österling, Carl Gustaf Bernhard, the Nobel Foundation and Wilhelm Odelberg, eds. Nobel: The Man and His Prizes. 1950. 3rd ed. Coordinating Ed., Wilhelm Odelberg. New York: American Elsevier Publishing Company, Inc., 1972, p. 14. ISBN 0-444-00117-4, ISBN 978-0-444-00117-7. (Originally published in Swedish as Nobelprisen 50 år: forskare, diktare, fredskämpar.)
  15. 41 выпуск журнала 100 человек, которые изменили ход истории, De Agostini

Արտաքին յղումներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]