Օֆէլիա Համբարձումեան

Օֆէլիա Կարապետի Համբարձումեան (9 Յունուար 1925(1925-01-09)^[1]^[2], Երեւան, Անդրկովկասի ԽՖՍՀ, Խորհրդային Միութիւն^[1]^[2] - 13 Յունիս 2016(2016-06-13)^[3], Երեւան, Հայաստան^[4]), հայ երգչուհի։ ՀԽՍՀ ժողովրդական արդիստուհի (1959)։

Կենսագրութիւն

Շատ փոքր տարիքէն մասնակցած է պիոներ-դպրոցականներու քաղաքային պալատի ժողովրդական նուագարաններու անսամպլի աշխատանքներուն, իր զրնգուն ձայնով գերելով ունկնդիրները։ Ականաոր երգչուհի Արաքսիա Գիւլզադեանը կը պատմէր, որ առաջին անձերէն մէկը ինքն է որ լսած է շնորհալի դպրոցականին եւ մօտեցած՝ ու գովասանքի խօսքեր ըսած է անոր, իսկ յետոյ յորդորած է անոր, որ ստանայ երաժշտական կրթութիւն եւ ոտք դնէ երգի արհեստավարժ բնագաւառ։ Ապագայ երգչուհին ուսանած եւ աւարտած է Ռոմանոս Մելիքեանի անուան երաժշտական ուսումնարանն ու հրաւիրուած է ռատիոյի ժողովրդական նուագարաններու անսամպլը, ուր ամբողջ կեանքը ապրելով այստեղ, նուիրուած է Արամ Մերանգուլեանի գլխաւորած անսամպլին, որ միշտ հաւատարիմ մնացած է հայ աշուղական, ժողովրդական երգարուեստին, նպաստած՝ կոմպոզիտորական երգի ստեղծումին եւ տարածումին։ 1944 թուականէն՝ հեռուստատեսութեան եւ ռատիոյի ժողովրդական գործիքներու անսամպլի մեներգչուհին էր։

Երգեցողութիւնը առանձնացուցած է խոր արտայայտութեամբ, ազգային վառ երանգաւորումով։ Երգացանկը ընդգրկած է հիմնական հայ ժողովրդական, գուսանական եւ աշուղական, ինչպես նաեւ՝ կոմպոզիտորական երգեր։ Երգչուհիի ստեղծագործութեան մեջ առաջնային տեղ գրաւած են գրաւոգա Սայեաթ-Նովայի ստեղծագործութիւնները` «Ես կանչում եմ լալային», «Չկայ քիզի նման» եւ այլն։ Երգած է Ֆարհատի, Միսկին Բուրջիի, Ջիւանու, Շերամի երգերը։ Անոր ստեղծագործական թռիչքներուն կապակցուած էր աշուղներ Հաւասիի, Աշոտի եւ Շահէնի ստեղծագործութիւնները, որոնցմէ շատերու առաջին կատարողը ինքը եղաւ` իր կատարումները ուղեցոյց դարձնելով բոլոր երգիչ-երգչուհիներուն համար։ Աշուղ Աշոտը խոստովանած է, որ «Օջախում», «Դու ծաղկավար Զանգեզուրի» եւ շարք մը ուրիշ երգեր յօրինած է յատկապէս Օֆելիա Համբարձումեանի համար։ Շահէնն ալ իր «Էլինար» պոեմը գրած է Օֆէլիա Համբարձումեանի համար` ամէն ինչ կառուցելով երգչուհիին ձայնական իւրայատկութիւններուն վրայ։ Շատ երգչուհիներ եւ անգամ երգիչներ կատարեցին «Օջախում» երգը, սակայն Համբարձումեանի կատարումը մնաց անգերազանցելի։ Անգերազանցելի մնացին նաեւ Աւետիք Իսահակեանի բանաստեղծութիւններու հիման վրայ գրուած շարք մը երգերու կատարումները, որոնց մէջ ակնառու դարձաւ բանաստեղծական սիւժէի ներքին ողբերգականութիւնը։

Համերգներով հանդէս եկած է ԱՊՀ քաղաքներու եւ արտասահմանեան հայաբնակ վայրերու մէջ (Լիբանան, Սուրիա, Եգիպտոս, Ֆրանսա, ԱՄՆ)։ 21-րդ դարուն բեմի վրայ այլեւս հանդէս չէ եկած։

Մահացած է 2016 թուականի Յունիս 13-ին, 91 տարեկան հասակին^[4]։

Պարգեւներ

ՀԽՍՀ ժողովրդական արդիստ, 1959
2011 թ. հայ երգարվեստին մէջ ունեցած մեծագոյն ծառայութիւններուն համար արժանացած է Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշանին^[5]։

Ծանոթագրութիւններ

1 2 Հայկական սովետական հանրագիտարան / խմբ. Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 2000.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q164396'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q124405912'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q6429958'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2657718'></a>
1 2 Ով ով է. հայեր / խմբ. Հ. Այվազյան — Երևան: Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 2005. — հատոր 1. — է. 611.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13053761'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q124405912'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1953'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q28722393'></a>
↑ Կյանքից հեռացել է երգչուհի Օֆելյա Համբարձումյանը
1 2 «Մահացել է Օֆելյա Համբարձումյանը»։ արտագրուած է՝ հունիսի 13, 2016
↑ Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշանով պարգեւատրելու մասին^{[permanent dead link]}

Այս յօդուածի նախնական տարբերակը կամ անկէ մասը վերցուած է Հայկական համառօտ հանրագիտարանէն, որու նիւթերը թողարկուած են` Քրիեյթիւ Քոմմընզ Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թոյլատրագրի մէջ։

Կաղապար:Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշան

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q1525071_citetype_Q1239328"_data-entity-id="Q2657718">[[:hy:s:Հայկական_սովետական_հանրագիտարան|Հայկական_սովետական_հանրագիտարան]]<span_class="wef_low_priority_links">_/_խմբ._[[:Վիքտոր_Համբարձումեան|Վ.&nbsp;Համբարձումյան]],_[[:Կոստանդին_Խուդաւերդեան|Կ.&nbsp;Խուդավերդյան]]_—_[[:d:Q124405912|Հայկական_հանրագիտարան_հրատարակչություն]],_2000.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q164396"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q124405912"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q6429958"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2657718"></a></div>-1] 1 2 Հայկական սովետական հանրագիտարան / խմբ. Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 2000.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q164396'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q124405912'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q6429958'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2657718'></a>

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q1787111"_data-entity-id="Q28722393">[[:d:Q28722393|Ով_ով_է._հայեր]]<span_class="wef_low_priority_links">_/_խմբ._[[:hy:Հովհաննես_Այվազյան|Հ.&nbsp;Այվազյան]]_—_[[:Երեւան|Երևան]]:_[[:d:Q124405912|Հայկական_հանրագիտարան_հրատարակչություն]],_2005._—_հատոր&nbsp;1._—_է.&nbsp;611.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q13053761"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q124405912"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1953"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q28722393"></a></div>-2] 1 2 Ով ով է. հայեր / խմբ. Հ. Այվազյան — Երևան: Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 2005. — հատոր 1. — է. 611.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13053761'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q124405912'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1953'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q28722393'></a>

[[https://armlur.am/541372/_Կյանքից_հեռացել_է_երգչուհի_Օֆելյա_Համբարձումյանը]<span_class="wef_low_priority_links"></span><div_style="display:none"></div>-3] Կյանքից հեռացել է երգչուհի Օֆելյա Համբարձումյանը

[newsam-4] 1 2 «Մահացել է Օֆելյա Համբարձումյանը»։ արտագրուած է՝ հունիսի 13, 2016

[5] Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշանով պարգեւատրելու մասին^{[permanent dead link]}

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]