Օսիպ Մանտելշթամ

Jump to navigation Jump to search
Օսիպ Մանտելշթամ
ռուս.՝ Осип Эмильевич Мандельштам
Osip Mandelstam Russian writer.jpg
Ծննդեան անուն ռուս.՝ Иосиф Эмильевич Мандельштам
Ծնած է 2 (14) Յունուար 1891[1]
Ծննդավայր Վարշաւա, Լեհական Թագաւորութիւն, Ռուսական Կայսրութիւն[2][3][4][…]
Մահացած է 27 Դեկտեմբեր 1938(1938-12-27)[2][3][5][…] (47 տարեկանին)
Մահուան վայր Q4113359?, Վլադիվոստոկ, ՌԽՖՍՀ, Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւններու Միութիւն[3]
Քաղաքացիութիւն Flag of Russia.svg Ռուսական Կայսրութիւն[6][7][8]
Flag of Russia.svg Ռուսական Հանրապետութիւն
Flag of the Russian Soviet Federative Socialist Republic (1918–1925).svg Խորհրդային Ռուսաստան
Flag of the Soviet Union (1924–1955).svg Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւններու Միութիւն
Ազգութիւն հրեայ
Ուսումնավայր Հայտելպըրկի Համալսարան
Սան ­Փե­թերս­պուր­կի Համալսարան
Ազդուած է Միխայիլ Լերմոնտով? եւ Ալեքսանդր Պուշկին?
Երկեր/Գլխաւոր գործ Stone? եւ The Noise of Time?
Մասնագիտութիւն բանաստեղծ, գրագէտ, թարգմանիչ, գրաքննադատ, ակնարկագիր
Ամուսին Նադեժդա Մանդելշտամ?
Ստորագրութիւն
Mandelstam signature.svg

Օսիպ Մանտելշթամ (2 (14) Յունուար 1891[1], Վարշաւա, Լեհական Թագաւորութիւն, Ռուսական Կայսրութիւն[2][3][4][…] - 27 Դեկտեմբեր 1938(1938-12-27)[2][3][5][…], Q4113359?, Վլադիվոստոկ, ՌԽՖՍՀ, Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւններու Միութիւն[3]), ռուս գրող, բանաստեղծ եւ թարգմանիչ։

Կենսագրական գիծեր[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Մանտելշթամ ծնած է Վարշաւա, հրեայ վաճառականի մը յարկին տակ։ Հայրը, որ կաշիի առեւտրական էր, իրենց բնակութեան վայրէն արտագաղթի յատուկ թոյլտուութիւն ստանալով, Օսիպի ծնունդէն ետք, գաղթած են Ս․ Փեթերսպուրկ[9]։

1900-ին, Մանտելշթամ ընդունուած է Թենիշեւսքիի դպրոցը, ուր վերապատրաստուած են կարեւոր գործիչներ: Անոր առաջին բանաստեղծութիւնները տպագրուած են դպրոցական տարիներուն (1907)։

1908-ի Ապրիլին որոշած է Ֆրանսա մեկնիլ եւ Սորպոն մտնել՝ գրականութիւն եւ փիլիսոփայութիւն սորվելու։ Սակայն յաջորդ տարի ան հեռացած է՝ ընդունուելու Հայտելպերկի համալսարան։

1911-ին ընդունուած է Փեթերսպուրկի համալսարան՝ մեթոտաբանութիւն սովորելու։ Մանտելշթամ իր առաջին բանաստեղծութիւնները հրատարակած է Ափոլոնի մէջ։

Ան գրած է բանաստեղծութիւններ եւ ուղեգրութիւններ՝ նուիրուած Հայաստանի եի հայութեան։

«Ուղեւորութիւն` գոյներու երկիր» գիրքը[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Գործը ռուսերէնէ թրքերէնի թարգմանած է Լուտմիլա Տենիսենքոն: Հեղինակը 1930 թուականին իր կողակցին հետ այցելած է Հայաստան եւ գիրքին ամփոփած է իր տպաւորութիւնները[10]: Այս գործին հրատարակութիւնը խրախուսուած է Ռուսիոյ Գրական թարգմանութիւններու կաճառին կողմէ: Գիրքին կողքի ձեւաւորումը կատարուած է Արետ Կըճըրի կողմէ[11][12]:

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. 1,0 1,1 https://szukajwarchiwach.pl/72/200/0/-/153/skan/full/4tU7herNt3Ia-i1Xoweoug
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Ал. Морозов Мандельштам // Краткая литературная энциклопедияМ.: Советская энциклопедия, 1962. — Т. 4. — С. 568–570.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 3,8 Encyclopædia Britannica
  4. 4,0 4,1 4,2 http://www.poemhunter.com/poem/i-am-cold-transparent-spring-dresses/
  5. 5,0 5,1 5,2 Мандельштам Осип Эмильевич // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  6. http://www.nytimes.com/books/99/12/26/nnp/buzzi-flies.html
  7. http://www.nytimes.com/2002/02/24/magazine/lives-the-real-life-of-anna-v.html
  8. http://www.nndb.com/lists/505/000063316/
  9. Foundation Poetry (2022-01-26)։ «Osip Mandelstam»։ Poetry Foundation (անգլերէն)։ արտագրուած է՝ 2022-01-27 
  10. «Վկաները վկաներ կը փնտռեն բռնագրաւուած հայկական տարածքներուն վրայ»։ Azat Or։ 2019-01-03։ արտագրուած է՝ 2022-01-27 
  11. «Գաղութէ Գաղութ»։ Aztag Daily - Ազդակ Օրաթերթ (Armenian Daily Newspaper based in Lebanon) (en-US)։ 2018-07-26։ արտագրուած է՝ 2022-01-27 
  12. «Արասէն Նոր Գիրքեր - Հայերէն»։ www.bolsohays.com։ արտագրուած է՝ 2022-01-27