Jump to content

Վացլաւ Հաւել

Վացլաւ Հաւել
չեխ․՝ Václav Havel
Ծնած է 5 Հոկտեմբեր 1936(1936-10-05)[1][2][3][…]
Ծննդավայր Փրակա, Չեխոսլովաքիա[1][4][5][…]
Մահացած է 18 Դեկտեմբեր 2011(2011-12-18)[6][2][7][…] (75 տարեկանին)
Մահուան վայր Hrádeček, Vlčice[1]
Քաղաքացիութիւն  Չեխոսլովաքիա և  Չեխիա
Մայրենի լեզու Չեխերէն
Կրօնք Կաթոլիկ (դաւանանքին չհետեւող)
Ուսումնավայր Չեխիոյ Արհեստագիտական Համալսարան[8], Faculty of Theatre, Academy of Performing Arts in Prague? և Ակադեմիկական ավագ դպրոց Չտեպանսկա?[8]
Երկեր/Գլխաւոր գործ Antikódy?, The Garden Party?, Leaving?, The Power of the Powerless?, The Memorandum?, Audience?, Temptation? և Largo desolato?
Մասնագիտութիւն գրագէտ, թատերագիր, քաղաքական գործիչ, բեմադրիչ, բանաստեղծ, ժապաւէնի բեմադրիչ, իրաւապաշտպան, այլախոհ, ակնարկագիր, փիլիսոփայ, հրապարակախօս և Քաղաքական բանտարկյալ
Աշխատավայր Divadlo Na zábradlí?[8], Městská divadla pražská?, Brewery Krakonoš?[9], Vysoká škola chemicko-technologická v Praze?[8], Osvobozené divadlo?, Divadlo U Nováků?, Divadlo ABC?, Divadlo satiry?, Divadlo státního filmu? և Divadlo V + W?
Վարած պաշտօններ Չեխոսլովաքիայի նախագահ, Չեխիոյ նախագահ և spokesperson of Charter 77?
Անդամութիւն Քաղաքացիական ֆորում?, Czech Helsinki Comitee?, Committee for the Defense of the Unjustly Prosecuted?, Լեզուի եւ Բանաստեղծութեան Գերմանիոյ կաճառ, Թագաւորական գրական ընկերութիւն, Արուեստներու եւ գիտութիւններու ամերիկեան կաճառ, Բավարիայի գեղարվեստի ակադեմիա?, Հռոմեական ակումբ?, Junák? և Charter 77?[10]
Կուսակցութիւն Քաղաքացիական ֆորում?
Ամուսին Olga Havlová?[11] և Dagmar Havlová?[12][13]
Ծնողներ հայր՝ Վագլավ Մարիա Հավել?[14], մայր՝ Բոժենա Վարեչկովա?[14]
Կայքէջ vaclavhavel.cz​(չեխ.)​(անգլերէն)
Ստորագրութիւն

Վացլաւ Հաւել (5 Հոկտեմբեր 1936(1936-10-05)[1][2][3][…], Փրակա, Չեխոսլովաքիա[1][4][5][…] - 18 Դեկտեմբեր 2011(2011-12-18)[6][2][7][…], Hrádeček, Vlčice[1][15]), չեխ թատերագիր, ակնարկագիր, բանաստեղծ, այլախոհ եւ քաղաքական գործիչ։ Եղած է Չեխոսլովաքիոյ վերջին (1989 - 1992) եւ Չեխիոյ առաջին (1993 -2003) նախագահը եղած է։

Կենսագրութիւն

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Հաւելը ծնած է Փրակի մէջ [16] եւ մեծցած է ճանչուած, հարուստ, գործարար, մտաւորական ընտանիքին մէջ, որ 1920-ականներէն մինչեւ 1940-ականները Չեխոսլովաքիոյ մշակութային եւ քաղաքական իրադարձութիւններուն հետ սերտ կապեր ունեցած էր:
Անոր հայրը, Վացլաւ Մարիա Հաւելը ականաւոր շարժանկարներ արտադրող եւ Փրակի Պարանտով ծայրամասի սեփականատերն էր։ Հաւելի մայրը, Božena Vavrečková,[17] նոյնպէս ազդեցիկ ընտանիքէն սերած էր, անոր հայրը յայտնի լրագրող եւ Չեխոսլովաքիոյ դեսպանը եղած էր 1950-ականներու սկիզբը:

Գրական Գործունէութեան Սկիզբ[18]

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

1955 թ.՝ Ան առաջին անգամ հանդէս եկաւ որպէս գրաքննադատ եւ շուտով բաւականին յայտնի դարձաւ գրական շրջանակներուն մէջ։ Այդ ժամանակ ալ ի յայտ եկան անոր առաջին փլէյները (պիեսները)։

1957–1959 թթ.՝ Զինք զօրակոչեցին զինուորական ծառայութեան։

1960 թ.՝ Ան սկսաւ աշխատիլ «Na zábradlí» թատրոնին մէջ, նախ՝ որպէս թեքնիքոս, իսկ յետոյ՝ որպէս դրամատուրգ (մինչեւ 1968 թ.)։

1963 թ.՝ Դեկտեմբերին նոյն թատրոնին մէջ բեմադրուեցաւ Հաւելի առաջին բեմադրութիւնը՝ «Այգիի Տօնը»։ Մէկ տարի ետք այդ ներկայացումը ցուցադրուեցաւ Արեւմտեան Պերլինի Շիլլերի Թատրոնին մէջ։

Կրթական Խոչընդոտներ

Բուրժուական ծագումի պատճառով Հաւելը երկար ժամանակ չէր կրնացած ցանկալի հումանիթար կրթութիւն ստանալ։ Անոր յաջողած էր աւարտել ուսումնարանը «քիմիքոս-լապորանտի» որակաւորումով եւ զուգահեռաբար աւարտել երեկոյեան գիմնազիան։

1966 թ.՝ Ան յաջողեցաւ նաեւ աւարտել Փրակայի Գեղարուեստի Ակադեմիայի թատերական ֆաքիւլթէթի երեկոյեան բաժինը։

1965 թ.՝ Ան դարձաւ «Տուարժ» (Դէմք) գրական եւ գեղարուեստական ամսագրի խմբագրական խորհուրդի անդամ։ Այդ ժամանակ ալ սկսան Չեխոսլովաքիոյ մէջ անոր ստեղծագործութիւններու գրաքննութեան առաջին արգելքները։ Նոյն ժամանակաշրջանին ան ճանաչում ստացաւ արտասահմանին մէջ։

Ծանօթագրութիւններ

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]
  1. 1 2 3 4 5 6 http://www.vaclavhavel-library.org/
  2. 1 2 3 4 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr: open data platform — 2011.
  3. 1 2 Brockhaus Enzyklopädie — F.A. Brockhaus, 1796.
  4. 1 2 Չեխիայի ազգային գրադարանի կատալոգ
  5. 1 2 Կերպարվեստի արխիվ
  6. 1 2 http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-16236393
  7. 1 2 Itaú Cultural Enciclopédia Itaú Cultural — São Paulo: Itaú Cultural, 2001. — ISBN 978-85-7979-060-7
  8. 1 2 3 4 http://www.vaclavhavel-library.org/cs/vaclav-havel/zivotopis/1936-1959
  9. ↑ http://www.vaclavhavel-library.org/cs/vaclav-havel/zivotopis/1969-1976
  10. ↑ COURAGE Registry
  11. ↑ https://archive.vaclavhavel-library.org/Archive/Event?eventYear=1964&page=2
  12. ↑ https://archive.vaclavhavel-library.org/Archive/Event?eventYear=1997&&&&page=10
  13. ↑ IHNed — Economia, 1997. — ISSN 1213-7693
  14. 1 2 https://archive.vaclavhavel-library.org/Archive/Event?&&&&eventYear=1936
  15. ↑ BBC Չեխիոյ Առաջնորդ Եւ Թատերագիր Վացլաւ Հաւելը Մահացած է 75 Տարեկանին(անգլերէն)
  16. ↑ Webb W. L. (18 December 2011)։ «Václav Havel obituary»։ The Guardian։ արտագրուած է՝ 18 December 2011
  17. ↑ «Havel, Vaclav, Contemporary Authors, New Revision Series»։ Encyclopedia.com։ արտագրուած է՝ 18 December 2011
  18. ↑ (հայերեն) Վացլավ Հավել, 2025-06-12, https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D5%8E%D5%A1%D6%81%D5%AC%D5%A1%D5%BE_%D5%80%D5%A1%D5%BE%D5%A5%D5%AC&oldid=10352000, վերցված է 2025-11-21

Արտաքին յղումներ

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]
Վերցուած է «https://hyw.wikipedia.org/w/index.php?title=Վացլաւ_Հաւել&oldid=245989» էջէն