Վարդենիս

Jump to navigation Jump to search
Բնակավայր
Վարդենիս
Vardenis 012.jpg
Երկիր Flag of Armenia.svg Հայաստան
Մայրաքաղաքն է՝ Բասարգեչարի շրջան
Հիմնադրուած է՝ 1830 թ.
Տարածութիւն 8,52 քմ²
ԲԾՄ 1943±1 մեթր
Պաշտօնական լեզու հայերէն
Բնակչութիւն 12 363 մարդ
Ժամային գօտի UTC+04:00

Վարդենիս, Վասակաշեն, Ոսկեշեն, Բասարգեչար, քաղաք Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզին մէջ, Սեւանայ Լիճին մօտ 7 քմ հարաւ-արեւելք, Երեւանէն՝ 170 քմ, իսկ մարզկեդրոն գաւառէն՝ 75 քմ՝ Մեծ Հայքի Սիւնիք նահանգի Սոդք գաւառին մէջ։ Բնակչութիւնը 12,753 մարդ (2001 թ. մարդահամարի տեղեկութեամբ)։ Կը գտնուի ծովու մակարդակէն 2,003 մ բարձրութեան վրայ։ Ըստ աւանդութեան՝ բնակավայրը հիմնած է Հայկ նահապետի թոռ Գեղամը եւ կոչած է Գեղամաբակ։ Այդ մասին անուղղակի կրնան վկայել բնակավայրի տարածքին վրայ պահպանուած մ.թ.ա III-I հազարամեակներու դամբարանները։

Պատմական ակնարկ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Նախկին Անուանումները[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

IX դարուն Սիւնաց Գապուռն Վասակ իշխանը նորոգած է գիւղը եւ վերանուանած է Վասակաշէն։ Սիւնաց իշխանի կառուցած եկեղեցւոյ տեղ XX դարու սկզբին կառուցուած է նոր եկեղեցի՝ Սուրբ Աստուածածին։ XVI - XVIII դարերուն մէջ բնակավայրն անուանած են Ոսկեշէն։ XIX դարու սկզբին բնակչութիւնը գաղթած է Վրաստան։ 1829-1830 թուականներուն բնակավայրին մէջ բնակչութիւն հաստատած են Արեւմտեան Հայաստանի Տիատին (հին անուն՝ Տատեոն) գիւղաքաղաքէն գաղթած հայեր։ Բնակավայրը մինչեւ 1969 թ. կոչուած է Բասարգեչար, այնուհետեւ՝ Վարդենիս։

Բնակչութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Տարի 1831 1897 1926 1959 1979 1989 2001 2004
Բնակիչ 178 2193 3468 6322 11549 13905 12753 12700

Տնտեսութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Քաղաքի տնտեսութեան մեջ կարեւոր տեղ կը գրաւէ արդիւնաբերութիւնը։ Քաղաքի զարգացած արդիւնաբերական ձեռնարկութիւններէն մնացած եւ կը գործեն միայն սնունդի (կաթնամթերք, հացամթերք) ձեռնարկութիւնները։ Վարդենիսի գիւղացիական տնտեսութիւնները կը զբաղին անասնապահութեամբ, ինչպէս նաեւ հացահատիկի, կերային մշակաբոյսերու եւ ծխախոտի մշակութեամբ։

Կլիման[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Յուլիս եւ Օգոստոս ամիսներուն օդի ջերմաստիճանը կը տատանուի 16 °C-20 °C, առավելագոյն ջերմաստիճանը 31 °C է։ Ձմեռները խստաշունչ են, Յունուարի միջին ջերմաստիճանը՝ -6 °C, ձմռան տեւողութիւնը 6 ամիս է։ Չնայած խիստ ձմռան՝ քաղաքն օղակող ձիւնառատ լեռները դահուկային մարզանքով զբաղելու լաւ հնարաւորութիւն կ'ընձեռնեն։[1]

Պատմամշակութային Կառոյց[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Հայաստանի հնագոյն բնակավայրներէն է։ Հոս կը յայտնաբերուին պրոնզե դարէն քանի մը տասնեակ դամբարաններ։ Սբ. Աստուածածին եկեղեցին կառուցուած է 1902-1910 թթ., որու բակին մէջ կան գերեզմաններ, գեղազարդ խաչքարեր ու տապանաքարներ (15-18դդ.)։ Սուրբ Աստուածածին վանքին մէջ ստեղծագործած է Հովհաննէս Ծարեցին։

Յայտնի Վարդենիսցիներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. Գեղարքունիքի մարզի ուղեցույց, 2012 թ․

Արտաքին յղումներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]