Վանօ Սիրադեղեան

Վանօ Սիրադեղեան;
Ծնած է	13 Նոյեմբեր 1946
Ծննդավայր	Կոթի, Նոյեմբերյանի շրջան, Հայաստանի Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն, Խորհրդային Միութիւն
Մահացած է	15 Հոկտեմբեր 2021 (74 տարեկանին)
Քաղաքացիութիւն	Խորհրդային Միութիւն և Հայաստան
Կրօնք	Հայ Առաքելական Եկեղեցի
Ուսումնավայր	Երեւանի Պետական Համալսարան
Մասնագիտութիւն	քաղաքական գործիչ, գրագէտ և լրագրող
Վարած պաշտօններ	Երեւանի քաղաքապետ և Հայաստանի ներքին գործերի նախարար?
Կուսակցութիւն	Հայոց Համազգային Շարժում

Վանօ Սիրադեղեան (13 Նոյեմբեր 1946(1946-11-13), Կոթի, Նոյեմբերյանի շրջան, Հայաստանի Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն, Խորհրդային Միութիւն - 15 Հոկտեմբեր 2021(2021-10-15)^[1]), հայ մտաւորական, գրող, պետական, քաղաքական գործիչ եւ հրապարակագիր։ Հայաստանի ներկայ անկախութեան ձեռքբերման յառաջատար դէմքերէն մին։

Կենսագրական գխծեր եւ գործունէութիւն

Ծնած է Հայաստանի Նոյեմբերեանի շրջանի Կոթի (Շաւարշաւան) գիւղին մէջ։ 1974 թուականին աւարտած էր Երեւանի Պետական համալսարանը՝ իբրեւ բանասէր, լրագրող, արձակագիր։

1982 թուականին «Տրուժպա Նարոտով» ամսագրին կողմէ արժանացած է մրցանակի մը։ 1966-69 թուականներուն ծառայած էր Խորհրդային բանակին համար։

Վանօ Սիրադեղեան ամուսնացած է Երեւանի «Խնկօ Ապոր մանկական գրադարան»ի տնօրէնի՝ Ռուզաննա Տոնոյեան^[2], հետ, ունին 5 զաւակ, թոռներ։

Քաղաքական գործունէութիւն

Աշխատակցած էր շարք մը պարբերականներու։ Իր քաղաքական գործունէութեան ամբողջին մէջ անկիւնադարձ մը հանդիսացած էր «Ղարաբաղ» կոմիտէին անդամակցութիւնը։

1988 թուականի Դեկտեմբերէն մինչեւ 1989 թուականի Մայիսը բանտարկուած է կոմիտէի միւս անդամներուն հետ։

1990-1991 թուականներուն աշխատած է՝ իբրեւ Հայաստանի Անտառատնտեսութեան վարչութեան պետ։

1991-1992 թուականներուն Հայաստանի Հանրապետութեան նախագահի ներքին քաղաքականութեան եւ ընկերային հարցերու գծով խորհրդականի պաշտօնը վարած էր։

1992-1997 թուականներուն եղած էր Ներքին գործոց նախարար։

1997-1998 թուականներուն Վանօ Սիրադեղեան եղած է Երեւանի քաղաքապետ։ 1998 թուականի տարեմուտին, երբ առաջին նախագահ Լեւոն Տէր Պետրոսեան հրաժարած է իր պաշտօնէն, Վանօ Սիրադեղեանի երկրի ղեկավարութենէն ներս զբաղեցուցած պաշտօններն ալ հասած էին իրենց աւարտին։

1990-1992 թուականներուն Վանօ Սիրադեղեան եղած է Հայաստանի Գերագոյն խորհուրդի պատգամաւոր, Հայոց համազգային շարժում (ՀՀՇ) խմբակցութեան անդամ։

1997 թուականի ընտրութիւններուն դարձեալ ընտրուած է երեսփոխան եւ մինչեւ 1999 թուականը զբաղեցուցած է այդ պաշտօնը, խորհրդարանէն ներս մաս կազմելով «Հանրապետութիւն» խմբակցութեան։

1999 թուականի մայիսի 30-ին, առաջին նախագահ Լեւոն Տէր Պետրոսեանի հրաժարականին յաջորդած միջավայրին մէջ տեղի ունեցած խորհրդարանական ընտրութիւններուն դարձեալ յաջողած էր ընտրուիլ ու մուտք գործած է Ազգային ժողով։ Անդամակցած էր խորհրդարանի պետական-իրաւական հարցերու մշտական յանձնաժողովին։ Խմբակցութիւններու եւ պատգամաւորական խումբերու մէջ ընդգրկուած չէր։

Եղած է ՀՀՇ-ի վարչութեան անդամ, նաեւ ընտրուած է վարչութեան նախագահ։

Իշխանափոխութենէն վերջ Վանօ Սիրադեղեան, որոշ չափով թիրախ կամ քաւութեան նոխազ դարձած է եւ այդ պայմաններուն ներքեւ աւելի քան 20 տարիէ միջազգային հետախուզման մէջ գտնուած է։ Ան հեռացած է Հայաստանէն, ատեն-ատեն երկրի ընդդիմադիր լրատուամիջոցներուն մէջ կ՚երեւէին իր տեսակէտները։

2000 թուականին Վանօ Սիրադեղեան հեռացած էր Հայաստանէն եւ ընդհանրապէս հանրային կարծիքը տեղեակ չէր իր գտնուած վայրին մասին։ Այդ շրջանէն ի վեր միջազգային հետախուզման մէջ կը գտնուէր^[3]։

Գրական գործունէութիւն

Սիրադեղեան զբաղած է նաեւ գրական գործունեութէամբ, եղած է է Հայաստանի գրողներու միութեան անդամ, հեղինակ է շարք մը գիրքերու, ինչպէս՝

«Կիրակի» (պատմուածքներ), Երեւան, 1983, 105 էջ^[4],
«Ծանր լոյս» (պատմուածքներ), Երեւան, 1987, 224 էջ^[5],
«Շատ չհամարուի», Երեւան, 1993, 64 էջ^[6]^[7],
«Ձեռքդ ետ տար ցաւի վրայից», Երեւան, 2000, 308 էջ^[8]^[9]^[10],
«Գիադաների Ժամանակը», Երեւան, 2005, 224 էջ^[11],
«Երկիր։Ցպահանջ», Երեւան, 2011, 224 էջ^[12]։

Երկրէն հեռու մնացած շրջանին Վանօ Սիրադեղեան հեղինակած է նաեւ Հայաստանի մատնուած կացութեան վերաբերեալ գիրք մը, որ կը կոչուէր «Կեատաներու ժամանակը» եւ ստեղծած էր լայն արձագանգ^[3]։

Ծանօթագրութիւններ

1 2 Մահացել է Վանո Սիրադեղյանը
↑ «Խնկօ Ապոր մանկական գրադարանի աշխատակազմը։»։ արխիւացուած է բնօրինակէն-էն՝ 2016 թ․ մարտի 4-ին։ արտագրուած է՝ 2015 թ․ հուլիսի 5
1 2 «ՈՉ ԵՒՍ Է ՎԱՆՕ ՍԻՐԱԴԵՂԵԱ»։ www.jamanak.com։ արտագրուած է՝ 2022-03-04
↑ ‎Կիրակի, Sunday (en-US)
↑ «Ծանր լոյս Quotes by Vano Siradeghyan»։ www.goodreads.com։ արտագրուած է՝ 2021 թ․ հոկտեմբերի 17
↑ Վան Սիրադեղեանի Շատ չհամարուի գիրքը:
↑ ‎Շատ չհամարվի, A Fair Blessing (en-US)
↑ admina (2018-11-13)։ «Վանո Սիրադեղյան. «Ձեռքդ ետ տար ցավի վրայից»»։ Aniarc (en-US)։ արտագրուած է՝ 2021 թ․ հոկտեմբերի 17
↑ «Ձեռքդ ետ տար ցավի վրայից»։ www.goodreads.com։ արտագրուած է՝ 2021 թ․ հոկտեմբերի 17
↑ «ՎԱՆՕ ՍԻՐԱԴԵՂԵԱՆ. ՁԵՌՔԴ ԵՏ ՏԱՐ ՑԱՒԻ ՎՐԱՅԻՑ (տեսանիւթ)»։ mediaroom.am։ արխիւացուած է բնօրինակէն-էն՝ 2022-06-28-ին։ արտագրուած է՝ 2021 թ․ հոկտեմբերի 17
↑ «Վանօ Սիրադեղեան |Գիադաների ժամանակը (հատուած)․ Հակառակ մեր կամքին՝ Մեղրին մնաց ՀՀ կազմում | Գրանիշ» (en-US)։ արտագրուած է՝ 2021 թ․ հոկտեմբերի 17
↑ «ՎԱՆՕ ՍԻՐԱԴԵՂԵԱՆ. «ԵՐԿԻՐ։ Ց´ՊԱՀԱՆՋ…»»։ Hovikcharkhchyan's Blog։ 2012-12-12։ արտագրուած է՝ 2021 թ․ հոկտեմբերի 17

[[https://armlur.am/1141897/_Մահացել_է_Վանո_Սիրադեղյանը]<span_class="wef_low_priority_links"></span><div_style="display:none"></div>-1] 1 2 Մահացել է Վանո Սիրադեղյանը

[2] «Խնկօ Ապոր մանկական գրադարանի աշխատակազմը։»։ արխիւացուած է բնօրինակէն-էն՝ 2016 թ․ մարտի 4-ին։ արտագրուած է՝ 2015 թ․ հուլիսի 5

[:0-3] 1 2 «ՈՉ ԵՒՍ Է ՎԱՆՕ ՍԻՐԱԴԵՂԵԱ»։ www.jamanak.com։ արտագրուած է՝ 2022-03-04

[4] ‎Կիրակի, Sunday (en-US)

[5] «Ծանր լոյս Quotes by Vano Siradeghyan»։ www.goodreads.com։ արտագրուած է՝ 2021 թ․ հոկտեմբերի 17

[6] Վան Սիրադեղեանի Շատ չհամարուի գիրքը:

[7] ‎Շատ չհամարվի, A Fair Blessing (en-US)

[8] (2018-11-13)։ «Վանո Սիրադեղյան. «Ձեռքդ ետ տար ցավի վրայից»»։ Aniarc (en-US)։ արտագրուած է՝ 2021 թ․ հոկտեմբերի 17

[9] «Ձեռքդ ետ տար ցավի վրայից»։ www.goodreads.com։ արտագրուած է՝ 2021 թ․ հոկտեմբերի 17

[10] «ՎԱՆՕ ՍԻՐԱԴԵՂԵԱՆ. ՁԵՌՔԴ ԵՏ ՏԱՐ ՑԱՒԻ ՎՐԱՅԻՑ (տեսանիւթ)»։ mediaroom.am։ արխիւացուած է բնօրինակէն-էն՝ 2022-06-28-ին։ արտագրուած է՝ 2021 թ․ հոկտեմբերի 17

[11] «Վանօ Սիրադեղեան |Գիադաների ժամանակը (հատուած)․ Հակառակ մեր կամքին՝ Մեղրին մնաց ՀՀ կազմում | Գրանիշ» (en-US)։ արտագրուած է՝ 2021 թ․ հոկտեմբերի 17

[12] «ՎԱՆՕ ՍԻՐԱԴԵՂԵԱՆ. «ԵՐԿԻՐ։ Ց´ՊԱՀԱՆՋ…»»։ Hovikcharkhchyan's Blog։ 2012-12-12։ արտագրուած է՝ 2021 թ․ հոկտեմբերի 17

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]