Ռիչըրտ Ֆէյնմըն

Jump to navigation Jump to search
Ռիչըրտ Ֆիլիփս Ֆէյնմըն
անգլերէն՝ Richard Phillips Feynman
RichardFeynman-PaineMansionWoods1984 copyrightTamikoThiel bw.jpg
Ծնած է 11 Մայիս 1918
Ծննդավայր Քուինս շրջան
Վախճանած է Փետրուար 15, 1988 (69 տարեկանին)
Վախճանի վայրը Լոս Անճելըս
Քաղաքացիութիւն Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ ԱՄՆ
Ազգութիւն Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Ամերիկացի
Մայրենի լեզու անգլերէն
Կրօնք Աթէիզմ
Ուսումնավայր Փրինսթոնի համալսարան
եւ Մասաչուսեթսի Թեխնոլոկիական ինսթիտուտ
Ազդուած է Պոլ Դիրակ
Երկեր Surely You're Joking, Mr. Feynman!, The Feynman Lectures on Physics, Feynman diagram, Feynman–Kac formula եւ Hellmann–Feynman theorem
Մասնագիտութիւն Քուանտային Ելեկտրադինամիզմ,
տարրական մասնիկներու ֆիզիքս
եւ քուանտային մեխանիկայի
թուաբանական հիմունքներ
Աշխատավայր ֆիզիքոս, քուանտային ֆիզիքոս,
հեղինակ եւ ճարտարագէտ
Պարգեւներ եւ
մրցանակներ
ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ Էստրեդի մեդալ Նիլս Բորի միջազգային ոսկե մեդալ Ալբերտ Այնշտայնի պարգև Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամ Ազգային գիտական մեդալ Ամերիկայի ֆիզիկայի ակադեմիայի անդամ Ernest Orlando Lawrence Award
Անդամութիւն Լոնդոնի թագավորական ընկերություն, Գիտության զարգացման աջակցության ամերիկյան ասոցացիա[1] եւ Ամերիկյան ֆիզիկական ընկերություն[1]
Ամուսին
  • Արլին Կրինպօում (Ամ. 1941–45)(Մահաձած)
  • Մարի Լուիզ Պէլլ (Ամ. 1952–56)
  • Կուէնեթ Հօուարթ (Ամ. 1960–88)
    (Մինջեւ Ռիչըրտին մահը)
Երեխաներ
Կայքէջ richardfeynman.com
Ստորագրութիւն
Richard Feynman signature.svg

Ռիչըրտ Ֆիլիփս Ֆէյնմըն (անգլերէն՝ Richard Phillips Feynman, 11 Մայիս, 1918, Քուինս, Նոր-Եորք, ԱՄՆ - 15 Փետրուար, 1988, Լոս Անճելըս, Քալիֆորնիա, ԱՄՆ), Ամերիկացի ֆիզիքոս, արդի քուանտային ելեկտրատինամիզմի հիմնադիրներէն, ԱՄՆ-ի ազգային գիտութիւններու ակադեմիոյ անդամ 1954-էն մինչեւ 1969-ը երբ ինք հրաժարեցաւ իր անդամակցութենէն[2]։

Կենսագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Աւարտած է Մասաչուսէթսի թեքնոլոգիական ինստիտուտը (1939)։ Փիլիսոփայութեան տոքթորի աստիճանը ստացած է Փրինսթընի համալսարանին մէջ (1942), ապա աշխատած է Լոս Ալամոսի լապորաթորիի մէջ եւ Քոռնէլի համալսարանին մէջ։ 1950 թուականէն Քալիֆորնիոյ թեքնոլոգիական ինստիտուտի փրոֆեսոր։ Աշխատանքները կը վերաբերին քուանտային ելեկտրատինամիկային, քուանտային մեխանիկային եւ վիճակագրական ֆիզիկային։ Մշակած է թուաբանական այն տեսակի գործիք (Ֆէյնմընի տիակրամներ), որ կարեւոր նշանակութիւն ունեցած է դաշտի քուանտային տեսութեան զարգացումին համար։ Մարի Կէլ-Մանի հետ միասին 1958 թ. ստեղծած է թոյլ փոխազդեցութիւններու քանակական տեսութիւնը։ Վիճակագրական ֆիզիկայի մէջ զարգացուցած է փոլեարոնի տեսութիւնը միջանկեալ կապի դէպքին համար, բացատրած է մրրիկներուն յառաջսցումը գերհոսուն հելիումի մէջ (Ֆէյնմընի մրրիկներ)։ 1969 թ. Առաջարկած է նուկլոններու փարթոնային մոտէլը։ Քուանտային մեխանիկայի մէջ մշակած է ըստ հետագիծերու ինտեգրումի մեթոդը։ «Ֆիզիկայի ֆէյնմընեան դասախօսութիւններ» յայտնի դասընթացի հեղինակն է (Ռ․ Լէյթընի եւ Մ․ Սէնտսի հետ համատեղ)։ 1965 թ. Նոպէլեան մրցանակ ստացած է Եու. Շուինկէրի եւ Ս․ Թոմոնակայի հետ)։ Մահացած է քաղցկեղէն։

Արտաքին յղումներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]