Ռիչըրտ Ֆէյնմըն

Jump to navigation Jump to search
Ռիչըրտ Ֆիլիփս Ֆէյնմըն
անգլերէն՝ Richard Phillips Feynman
RichardFeynman-PaineMansionWoods1984 copyrightTamikoThiel bw.jpg
Նաեւ յայտնի է իբրեւ Ofey
Ծնած է 11 Մայիս 1918
Ծննդավայր Քուինս շրջան
Մահացած է Փետրուար 15, 1988 (69 տարեկանին)
Մահուան վայր Լոս Անճելըս, Քալիֆորնիա, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ[1]
Քաղաքացիութիւն Կաղապար:Country data ԱՄՆ ԱՄՆ
Ազգութիւն Կաղապար:Country data ԱՄՆ Ամերիկացի
Մայրենի լեզու անգլերէն
Կրօնք Աթէիզմ
Ուսումնավայր Փրինսթոնի համալսարան
եւ Մասաչուսեթսի Թեխնոլոկիական ինսթիտուտ
Ազդուած է Փոլ Տիրաք
Երկեր Surely You're Joking, Mr. Feynman!, The Feynman Lectures on Physics, Feynman diagram, Feynman–Kac formula, Hellmann–Feynman theorem եւ Cargo Cult Science
Մասնագիտութիւն Քուանտային Ելեկտրադինամիզմ,
տարրական մասնիկներու ֆիզիքս
եւ քուանտային մեխանիկայի
թուաբանական հիմունքներ
Աշխատավայր ֆիզիքոս, քուանտային ֆիզիքոս,
հեղինակ եւ ճարտարագէտ
Պարգեւներ եւ
մրցանակներ
ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ Էստրեդի մեդալ Նիլս Բորի միջազգային ոսկե մեդալ Ալբերտ Այնշտայնի պարգև Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամ Ազգային գիտական մեդալ Ամերիկայի ֆիզիկայի ակադեմիայի անդամ Էռնեստ Օռլանդո Լոուրենսի մրցանակ Putnam Fellow
Անդամութիւն Լոնդոնի թագավորական ընկերություն, Գիտության զարգացման աջակցության ամերիկյան ասոցացիա[2], Ամերիկյան ֆիզիկական ընկերություն[2] եւ ԱՄՆ-ի Գիտութիւններու ազգային ակադեմիա
Ամուսին
  • Արլին Կրինպօում (Ամ. 1941–45)(Մահաձած)
  • Մարի Լուիզ Պէլլ (Ամ. 1952–56)
  • Կուէնեթ Հօուարթ (Ամ. 1960–88)
    (Մինջեւ Ռիչըրտին մահը)
Երեխաներ
Կայքէջ Lua error in Մոդուլ:Wikidata at line 874: attempt to call field 'formatUrlSingle' (a nil value).
Ստորագրութիւն
Richard Feynman signature.svg

Ռիչըրտ Ֆիլիփս Ֆէյնմըն (անգլերէն՝ Richard Phillips Feynman, 11 Մայիս, 1918, Քուինս, Նիւ Եորք, ԱՄՆ - 15 Փետրուար, 1988, Լոս Անճելըս, Քալիֆորնիա, ԱՄՆ), Ամերիկացի ֆիզիքոս, արդի քուանտային ելեկտրատինամիզմի հիմնադիրներէն, ԱՄՆ-ի ազգային գիտութիւններու ակադեմիոյ անդամ 1954-էն մինչեւ 1969-ը երբ ինք հրաժարեցաւ իր անդամակցութենէն[3]։

Կենսագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Աւարտած է Մասաչուսէթսի թեքնոլոգիական ինստիտուտը (1939)։ Փիլիսոփայութեան տոքթորի աստիճանը ստացած է Փրինսթընի համալսարանին մէջ (1942), ապա աշխատած է Լոս Ալամոսի լապորաթորիի մէջ եւ Քոռնէլի համալսարանին մէջ։ 1950 թուականէն Քալիֆորնիոյ թեքնոլոգիական ինստիտուտի փրոֆեսոր։ Աշխատանքները կը վերաբերին քուանտային ելեկտրատինամիկային, քուանտային մեխանիկային եւ վիճակագրական ֆիզիկային։ Մշակած է թուաբանական այն տեսակի գործիք (Ֆէյնմընի տիակրամներ), որ կարեւոր նշանակութիւն ունեցած է դաշտի քուանտային տեսութեան զարգացումին համար։ Մարի Կէլ-Մանի հետ միասին 1958 թ. ստեղծած է թոյլ փոխազդեցութիւններու քանակական տեսութիւնը։ Վիճակագրական ֆիզիկայի մէջ զարգացուցած է փոլեարոնի տեսութիւնը միջանկեալ կապի դէպքին համար, բացատրած է մրրիկներուն յառաջսցումը գերհոսուն հելիումի մէջ (Ֆէյնմընի մրրիկներ)։ 1969 թ. Առաջարկած է նուկլոններու փարթոնային մոտէլը։ Քուանտային մեխանիկայի մէջ մշակած է ըստ հետագիծերու ինտեգրումի մեթոդը։ «Ֆիզիկայի ֆէյնմընեան դասախօսութիւններ» յայտնի դասընթացի հեղինակն է (Ռ․ Լէյթընի եւ Մ․ Սէնտսի հետ համատեղ)։ 1965 թ. Նոպէլեան մրցանակ ստացած է Եու. Շուինկէրի եւ Ս․ Թոմոնակայի հետ)։ Մահացած է քաղցկեղէն։

Արտաքին յղումներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]