Մագաղաթ

Jump to navigation Jump to search

Մագաղաթը սկսած են գործածել մօտ 2100 տարի առաջ փոքր Ասիոյ Պերկամոն քաղաքին մէջ։ Այս պատճառով ալ ուրիշ լեզուներով մագաղաթը կը կոչուի պերկամենտ։

Մագաղաթ.jpg

Մագաղաթը կը պատրաստէին մատղաշ անասուններու՝ արջառի, երինջի, գառան, ուլի մորթէ՝ յատուկ ձեւով մշակելով ու յղկելով զայն։ Հայերէն բազմաթիւ ձեռագրերու մէջ պահպանուած են մագաղաթի պատրաստման միջոցներ։ Հայկական ամենամեծ մագաղաթէ ձեռագիրը «Մշոյ ճառընտիրն» է [5,3x70,5 սմ՝ 660 (այժմ՝ 620) թերթ]՝ պատրաստուած արջառի եւ երինջի մորթէ[1]։ Իսկ հայերէն ամենափոքր, ձեռագիր գրքի թերթերը պատրաստուած են նորածին ուլի մորթէ։

Մեր հին հեղինակները՝ Մեսրոպ Մաշտոցը, Սահակ Պարթեւը, Մովսէս Խորենացին, Գրիգոր Նարեկացին եւ միւսները, իրենց ստեղծագործութիւնները գրած են մագաղաթի վրայ։ «Գրիչ» կոչուող յատուկ մարդիկ այդ ստեղծագործութիւնները կ'ընդօրինակէին եւ կը բազմացնէին մագաղաթէ ուրիշ թերթերու վրայ (չէ՞ որ այն ժամանակ տպարան ու տպագրութիւն չկային)։ Նկարիչներն ալ, որ «ծաղկող» կը կոչուէին. անոնք կը պատկերազարդէին։ Յետոյ մագաղաթէ թերթը կը միացնէին, կը կազմէին, ու գիրքի կը վերածէին։

Այս ամէնը կը կատարուէր բազմաթիւ վանքերու մէջ գործող գրչութեան կեդրոններուն մէջ, որտեղ ալ կը պատրաստէին մագաղաթը։ Հայերէն հազարաւոր ձեռագիր գրքեր գրուած են մագաղաթի վրայ։ Անոնց մեծ մասը այժմ պահուած է Մատենադարանին մէջ։

Երբ մարդիկ գրելու համար սկսան օգտագործել թուղթը, մագաղաթը աստիճանաբար սկսաւ գործածութենէ դադրիլ։ Այժմ ոչ մէկը մագաղաթի վրայ չի գրեր։ Թուղթի վրայ կը գրեն ու կը տպագրեն, քանի որ ան շատ աւելի յարմար է ու աժան։

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. «Մագաղաթ | armeniaculture.am»։ www.armeniaculture.am։ արտագրուած է՝ 2018-08-31 

Աղբիւրներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ի՞նչ է Ո՞վ է, 3, Էջ 175: