Ճոմոյ Քենեաթա

Jump to navigation Jump to search
Ճոմոյ Քենեաթա
Jomo Kenyatta
անգլերէն՝ Jomo Kenyatta
Jomo Kenyatta.jpg
Ծնած է 1897
Ծննդավայր Gatundu, Քենիա
Վախճանած է 22 Օգոստոս 1978
Վախճանի վայրը Մոմբասա, Mombasa County, Քենիա
Քաղաքացիութիւն Կաղապար:Դրոշավորում/Քենիա Թենիա
Կրօնք պրեսբիտերականներ
Կրթութիւն Լոնդոնի տնտեսության և քաղաքական գիտությունների դպրոց
Լոնդոնի համալսարանի քոլեջ
Ի․Վ․ Ստալինի անվան Արևելքի աշխատավորների կոմունիստական համալսարան
Մասնագիտութիւն քաղաքական գործիչ, գրագէտ, լրագրող
Զբաղեցրած պաշտոններ President of Kenya, Prime Minister of Kenya, Member of the Legislative Council of Kenya եւ Minister for Foreign Affairs
Պարգեւներ և
մրցանակներ
Order of the Golden Heart of Kenya
Կուսակցութիուն Kenya African National Union
Ամուսին Grace Wahu եւ Ngina Kenyatta
Երեխաներ Margaret Kenyatta եւ Ուհուրու Քենեաթա
Ճոմոյ Քենեաթայի նախագահական սթանտարտը

Ճոմոյ Քենեաթա (անգլերէն՝ Jomo Kenyatta, 189722 Օգոստոս 1978) քենիացի հակագաղութատիրական աշխուժակ եւ քաղաքական գործիչ մը եղած է:
Ճոմոյ Քենեաթան Քենիան ղեկավարած է որպէս վարչապետ 1963-էն մինչեւ 1964-ը եւ ապա՝ որպէս առաջին նախագահ 1964-էն մինչեւ 1978-ը: Ան եղած է երկրի առաջին սեւ գլխաւորը եւ նշանակալի դեր խաղցած է Քենիան Պրիթանական կայսրութեան գաղութէն անկախ հանրապետութիւն ստեղծելու ընթացքին: Գաղափարապէս ափրիկէացի ազգայնական եւ պահպանողական ըլլալով, ան Քենիայի ափրիկէական ազգային միությունը (ՔԱԱՄ) Kenya African National Union (KANU) 1961-էն մինչեւ իր մահը գլխաւորած է:

Կենսագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Քենեաթան ծնած է քիքուեու ցեղի գիւղացիներու ընտանիքին մէջ Պրիթանական արեւելեան Ափրիկէի Քիամպու բնակավայրին մէջ: Միսիոնական դպրոցէն ներս սորված է, զանազան աշխատանքներ կատարած է մինչեւ քաղաքականութեան մէւ մտնելը: 1929-ին դէպի Լոնտոն ճամբորդած է ցեղապատկան հողերու խնդիրները քննարկելու համար: 1930-ականներուն ան սորված է Մոսկուայի եւ Լոնտոնի տարբեր համալսարաններէն ներս:

Գործունէութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

1938-ին հրապարակած է քիքուեուներու կեանքի մարդաբանական ուսումնասիրութիւնը: ԵՀՊ-ին ընթացքին տարուած է հակագաղութատիրական եւ համայնափրիկէական գաղափարներով, կազմակերպելով Մանչեսթրին մէջ համայնափրիկէական համաժողովը: 1946-ին ան Քենիա վերադարձած եւ դպրոցի մը տնօրէն դարձած է: 1947-ին Քենիայի ափրիկէական միութեան նախագահ ընտրուած է, որուն միջոցաւ Պրիթանական գաղութատիրութենէն անակախանալու շարժումը յառաջ տարած է:
1964-ի Դեկտեմբերին, Քենիան պաշտօնապէս հանրապետութիւն հռչակուեցաւ, Քենեաթան դարձաւ անոր գործող նախագահ, միւորելով երկրի ղեկավարի եւ կառավարութեան գլխաւորի գործառոյթները: 1965-ին եւ 1966-ին կատարուած են սահմանադրական փոփոխութիւններ, որոնք նախագահին դիրքերը ուժեղցուցած են:
Քենեաթան կոչ ըրաւ ներել եւ մոռնալ անցեալը, ինչը ներկայ կառավարութեան անկիւնաքարը պիտի ըլլայ: Ան պահպանած է անցեալ գաղութատիրական կարգի տարրեր իր վարչարարութեան մէջ, մանսւորաբար, օրէնքի եւ կարգի հարցերուն մէջ: Ոստիկանութիւնը եւ զւնուած ոյժերը հիմնականին մնացին անձեռնմխելի: Ճերմակ քենիացիները մնացած են արդարադատութեան, քաղաքացիական ծառայութեան եւ խորհրդարանին մէջ ունեցած իրենց արտոնեալ դիրքերուն: Պրիւս ՄքՔենզին Bruce Mackenzie եւ Հըմփրի Սլէյտը Humphrey Slade կը գտնուէին Քենիաթայի բարձր պաշտօնեաներու դիրքերուն:

Գնահատում[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Քենեաթան մեղադրուած է Քենիայի արդարադատութեան եւ հաշտեցման յանձնաժողովի 2013 Մայիսին հրապարակած իր զեկոյցին մէջ օգտագործելու համար իր իշխանութւնը որպէս նախագահ` իր ընտանիքի համար մեծ հողատարածք յատկացնելու համար[1] Քենեաթայի ընտանիքը Քենիայի ամենախոշոր հողատերերու շարքին կը պատկանի:[2]
1990-ական թուականներուն տարբեր ցեղային խումբերը յատկապես՝ նանտի, նաքուրու, ուասին-կիշու եւ թրանս-նզոիա, մեծապէս հիասթափուած էին, որ Քենիայի իշխանութեան ատենը անոնք չեն վերականգնած եւրոպացիներու առած հողերը եւ հողն իրենց վաճառած են որպէս «օտարերկրացիներու»: Սա խումբերուն մէջ տարածուեցան հատուցումի կոչեր եւ 1991-ին եւ 1992-ին պատահեցան յարձակումներ հողերուն տիրացածներուն վրայ: Յուզումները պարբերաբար շարունակուեցան մինչեւ 1996 թուականը, ըստ գնահատումներու 1 500 սպաննուածներ եւ 300 000 տեղահանուածներ հետեւանքով: Քենեաթայի կառավարութիւնը նաեւ թոյլ տեղաշարժ գրանցած է կիներու իրաւունքներու հարցերուն, ուր կինը մնացած է որպէս երկրորդ կարգի էակ մը:

Տես նաեւ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. «Kenyatta Led Elite in Land Grabbing»։ Daily Nation։ 11 May 2013։ արտագրուած է՝ 12 December 2017 
  2. «Kenyatta Family Seeks Approval To For Its Dream City Outside Nairobi»։ Business Daily։ 20 January 2016։ արտագրուած է՝ 12 December 2016 

Կաղապար:Քենիայի Նախագահներ

Արտաքին Յղումներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]