Ճոմոյ Քենեաթա

Ուիքիփետիաէն
Jump to navigation Jump to search
Ճոմոյ Քենեաթա
Jomo Kenyatta
անգլերէն՝ Jomo Kenyatta
Jomo Kenyatta.jpg
Ծնած է 1897
Ծննդավայր Gatundu, Քենիա
Վախճանած է 22 Օգոստոս 1978
Վախճանի վայրը Մոմբասա, Mombasa County, Քենիա
Քաղաքացիութիւն Կաղապար:Դրոշավորում/Քենիա Թենիա
Կրօնք պրեսբիտերականներ
Կրթութիւն Լոնդոնի տնտեսության և քաղաքական գիտությունների դպրոց, Լոնդոնի համալսարանի քոլեջ և Ի․Վ․ Ստալինի անվան Արևելքի աշխատավորների կոմունիստական համալսարան
Մասնագիտութիւն քաղաքական գործիչ և գրագէտ
Ամուսին Grace Wahu և Ngina Kenyatta
Զբաղեցրած պաշտոններ President of Kenya, Prime Minister of Kenya, Member of the Legislative Council of Kenya և Minister for Foreign Affairs
Կուսակցութիուն Kenya African National Union
Պարգեւներ և
մրցանակներ
Order of the Golden Heart of Kenya
Երեխաներ Margaret Kenyatta և Ուհուրու Քենեաթա
Ճոմոյ Քենեաթայի նախագահական սթանտարտը

Ճոմոյ Քենեաթա (անգլերէն՝ Jomo Kenyatta, 189722 Օգոստոս 1978) քենիացի հակագաղութատիրական աշխուժակ եւ քաղաքական գործիչ մը եղած է:
Ճոմոյ Քենեաթան Քենիան ղեկավարած է որպէս վարչապետ 1963-էն մինչեւ 1964-ը եւ ապա՝ որպէս առաջին նախագահ 1964-էն մինչեւ 1978-ը: Ան եղած է երկրի առաջին սեւ գլխաւորը եւ նշանակալի դեր խաղցած է Քենիան Պրիթանական կայսրութեան գաղութէն անկախ հանրապետութիւն ստեղծելու ընթացքին: Գաղափարապէս ափրիկէացի ազգայնական եւ պահպանողական ըլլալով, ան Քենիայի ափրիկէական ազգային միությունը (ՔԱԱՄ) Kenya African National Union (KANU) 1961-էն մինչեւ իր մահը գլխաւորած է:

Կենսագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Քենեաթան ծնած է քիքուեու ցեղի գիւղացիներու ընտանիքին մէջ Պրիթանական արեւելեան Ափրիկէի Քիամպու բնակավայրին մէջ: Միսիոնական դպրոցէն ներս սորված է, զանազան աշխատանքներ կատարած է մինչեւ քաղաքականութեան մէւ մտնելը: 1929-ին դէպի Լոնտոն ճամբորդած է ցեղապատկան հողերու խնդիրները քննարկելու համար: 1930-ականներուն ան սորված է Մոսկուայի եւ Լոնտոնի տարբեր համալսարաններէն ներս:

Գործունէութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

1938-ին հրապարակած է քիքուեուներու կեանքի մարդաբանական ուսումնասիրութիւնը: ԵՀՊ-ին ընթացքին տարուած է հակագաղութատիրական եւ համայնափրիկէական գաղափարներով, կազմակերպելով Մանչեսթրին մէջ համայնափրիկէական համաժողովը: 1946-ին ան Քենիա վերադարձած եւ դպրոցի մը տնօրէն դարձած է: 1947-ին Քենիայի ափրիկէական միութեան նախագահ ընտրուած է, որուն միջոցաւ Պրիթանական գաղութատիրութենէն անակախանալու շարժումը յառաջ տարած է:
1964-ի Դեկտեմբերին, Քենիան պաշտօնապէս հանրապետութիւն հռչակուեցաւ, Քենեաթան դարձաւ անոր գործող նախագահ, միւորելով երկրի ղեկավարի եւ կառավարութեան գլխաւորի գործառոյթները: 1965-ին եւ 1966-ին կատարուած են սահմանադրական փոփոխութիւններ, որոնք նախագահին դիրքերը ուժեղցուցած են:
Քենեաթան կոչ ըրաւ ներել եւ մոռնալ անցեալը, ինչը ներկայ կառավարութեան անկիւնաքարը պիտի ըլլայ: Ան պահպանած է անցեալ գաղութատիրական կարգի տարրեր իր վարչարարութեան մէջ, մանսւորաբար, օրէնքի եւ կարգի հարցերուն մէջ: Ոստիկանութիւնը եւ զւնուած ոյժերը հիմնականին մնացին անձեռնմխելի: Ճերմակ քենիացիները մնացած են արդարադատութեան, քաղաքացիական ծառայութեան եւ խորհրդարանին մէջ ունեցած իրենց արտոնեալ դիրքերուն: Պրիւս ՄքՔենզին Bruce Mackenzie եւ Հըմփրի Սլէյտը Humphrey Slade կը գտնուէին Քենիաթայի բարձր պաշտօնեաներու դիրքերուն:

Գնահատում[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Քենեաթան մեղադրուած է Քենիայի արդարադատութեան եւ հաշտեցման յանձնաժողովի 2013 Մայիսին հրապարակած իր զեկոյցին մէջ օգտագործելու համար իր իշխանութւնը որպէս նախագահ` իր ընտանիքի համար մեծ հողատարածք յատկացնելու համար[1] Քենեաթայի ընտանիքը Քենիայի ամենախոշոր հողատերերու շարքին կը պատկանի:[2]
1990-ական թուականներուն տարբեր ցեղային խումբերը յատկապես՝ նանտի, նաքուրու, ուասին-կիշու եւ թրանս-նզոիա, մեծապէս հիասթափուած էին, որ Քենիայի իշխանութեան ատենը անոնք չեն վերականգնած եւրոպացիներու առած հողերը եւ հողն իրենց վաճառած են որպէս «օտարերկրացիներու»: Սա խումբերուն մէջ տարածուեցան հատուցումի կոչեր եւ 1991-ին եւ 1992-ին պատահեցան յարձակումներ հողերուն տիրացածներուն վրայ: Յուզումները պարբերաբար շարունակուեցան մինչեւ 1996 թուականը, ըստ գնահատումներու 1 500 սպաննուածներ եւ 300 000 տեղահանուածներ հետեւանքով: Քենեաթայի կառավարութիւնը նաեւ թոյլ տեղաշարժ գրանցած է կիներու իրաւունքներու հարցերուն, ուր կինը մնացած է որպէս երկրորդ կարգի էակ մը:

Տես նաեւ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. «Kenyatta Led Elite in Land Grabbing»։ Daily Nation։ 11 May 2013։ Վերցված է 12 December 2017 
  2. «Kenyatta Family Seeks Approval To For Its Dream City Outside Nairobi»։ Business Daily։ 20 January 2016։ Վերցված է 12 December 2016 

Կաղապար:Քենիայի Նախագահներ

Արտաքին Յղումներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]