Հրանդ Տինք

Jump to navigation Jump to search
Հրանդ Տինք
Hrant Dink Barış Anıtı.JPG
Ծնած է 15 Սեպտեմբեր 1954(1954-09-15)[1]
Ծննդավայր Մալաթիա, Թուրքիա
Վախճանած է 19 Յունուար 2007(2007-01-19)[2][1][3] (52 տարեկանում)
Մահուան վայր Իսթանպուլ, Թուրքիա
Քաղաքացիութիւն Flag of Turkey.svg Թուրքիա
Ազգութիւն հայ
Կրօնք Հայ Առաքելական Եկեղեցի
Ուսումնավայր Ստամբուլի համալսարան
Մասնագիտութիւն սյունակագիր, ֆուտբոլիստ, լրագրող, իրավապաշտպան, գրագէտ, հրապարակախօս, Խմբագիր
Վարած պաշտօններ գլխաւոր խմբագիր
Պարգեւներ եւ
մրցանակներ
Հենրի Նանեն մրցանակ Հերման Քեստեն մրցանակ Բյորնսոնի մրցանակ Oxfam Novib/PEN Award Մամուլի միջազգային ինստուտի մամուլի համաշխարհային ազատության հերոս
Ամուսին Rakel Dink[4]
Երեխաներ Արաթ Դինք

Հրանդ Տինք (թրք.՝ Hrant Dink, 15 Սեպտեմբեր 1954, Մալաթիա - 19 Յունուար 2007, Իսթանպուլ ), պոլսահայ լրագրող, Թուրքիոյ մէջ հայերէն եւ թրքերէն լեզուներով տպագրուող միակ շաբաթաթերթի՝ «Ակօս»ի գլխաւոր խմբագիրը, Թուրքիոյ մտաւորականերէն մէկը, որ յայտնի էր իր անվախ ելոյթներով, քաղաքական խառնակ խնդիրները մեկնաբանող համարձակ յօդուածներով։

Կենսագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Հրանդ Տինքը 7 տարեկանին ծնողներուն հետ Մալաթիայէն Իսթանպուլ տեղափոխուած է[5]. ուսումն ստացած է Պեզճեան վարժարանէն ներս, այնուհետեւ՝ Սուրբ Խաչ դպրեվանքէն ներս։ Աւարտած է Իսթանպուլ ի պետական համալսարանի կենսաբանութեան (1978) եւ փիլիսոփայութեան (1987) ճիւղը։ Զինուորական ծառայութիւնէ ետք աշխատած է որպէս լրագրող։ 1996 թուականին Իսթանպուլ ի մէջ հիմնադրած է «Ակօս» երկլեզու (հայերէն եւ թուրքերէն) թերթը՝ նպատակ ունենալով ներկայացնել թրքահայութեան ծայրահեղ մեկուսացուածութիւնը, դառնալ անոր խօսափողն ու իրաւունքներու պաշտպանը, հաշտարար օղակ ըլլալ հայ եւ թուրք ժողովուրդներու միջեւ։

Ունի երեք զաւակ՝ որդին՝ Արատ, դուստրերը՝ Տելալ եւ Սերա:

Հայկական Հարց[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Հրանդ Տինք Թուրքիոյ մէջ ապրող հայ մտաւորականներէն մէկն էր, հակառակ որ ան իր ամբողջ կեանքի ընթացքին սպառնալիքներ կը ստանար՝ Թուրքիոյ մէջ գործող ազգայնական խմբաւորումներէն, սակայն կը մնար հանգիստ։ Ան իր մտահոգութիւններնը միշտ կը յայտնէր թուրքերու եւ հայերու միջեւ լարուած յարաբերութիւններու վերաբերեալ[6]։ Ելոյթ ունենալով շարք մը ժողովրդավարական հարթակներու վրայ եւ հասարակական կազմակերպութիւններու մէջ, Տինքը միշտ կ'ընդգծէր Թուրքիոյ ժողովրդավարացման, ինչպէս նաեւ Թուրքիոյ մէջ խօսքի ազատութեան, փոքրամասնութիւններու իրաւունքներու, եւ ընդհանուր առմամբ մարդու իրաւունքներու, եւ յատկապէս Թուրքիոյ մէջ ապրող հայ համայնքի իրաւունքներու հարցը։ Ան թուրքերու եւ հայերու միջեւ խաղաղութիւն հաստատելու շատ կարեւոր խթան էր։

Հայոց ցեղասպանութեան հարցի կապակցութեամբ հակադրուելով Թուրքիոյ մէջ պաշտօնական տեսակէտին, ըստ որու՝ տեղի ունեցածը պատերազմական ժամանակներու բախումներու հետեւանք էր, եւ ո՛չ թէ նպատակային կոտորած. Տինքը բազմիցս հալածուած է. 2005-ին դատապարտուած է 6-ամսեայ պայմանական բանտարկութեան։

Aquote1.png Կան թուրքեր, որոնք չեն ընդունիր, որ իրենց նախնիները ցեղասպանութիւն գործած են։ Սակայն, եթէ նայինք, կը հասկնանք, որ այդ մարդիկ ուղղակի բարի/հաճելի մարդկանց տպաւորութիւն կը ձգեն... Բայց ամէն պարագային ինչո՞ւ անոնք չեն կրնար ընդունիլ [ցեղասպանութիւնը]։ Որովհետեւ անոնք կը կարծեն, որ ցեղասպանութիւնը վատ բան է, որ անոնք երբեք չէին ցանկար ընել այդ, եւ այդ իսկ պատճառով անոնք չեն կրնար հաւատալ, որ իրենց նախնիները կրնային կատարել նման բան։
- [7]
Aquote2.png
Հրանդ Տինք կը հաւատար, որ Հայկական Սփիւռքը հնարաւորութիւն կ'ունենայ ազատ ապրելու՝ չենթարկուելով ճնշումներու, առաջնահերթ հաշուի առնելով ապրողներու մեծամասնութեան կարծիքը[8]։ Հասկանալով, որ կարեկցանքը չի փոխեր Ցեղասպանութեան հարցը, Տինք կոչ կ՛ընէ երկխօսութեան.
Aquote1.png Հայ-թրքական յարաբերութիւններն անհրաժեշտ է դուրս բերել 1915 մեթր խորութիւն ունեցող ջրհորէն։
- [8]
Aquote2.png


Հռետորական խնդիրներու տեսանկիւնէն, որ կը խանգարէ հայ–թրքական երկխօսութիւնը, ան կը հաւատար, որ այս խոչընդոտները կարելի էր յաղթահարել օգուտ թրքահայերուն։ Ֆրանսայի մէջ ընդունուած օրէնքէն ետք, որ յանցագործութիւն կը համարուէր հայերու դէմ իրականացուած ցեղասպանութեան ժխտումը, Տինքը դէմ արտայայտուեցաւ այդ որոշման եւ անգամ, Milliyet թերթի պնդմամբ, գնաց Ֆրանսա՝ ի նշան բողոքի[9]։

Տինքի գործունէութիւնը կրճատուած է, ինչպէս «չորրորդ ճանապարհի հայելին»։ Ան հաւասարապէս կը ցաւէր ինչպէս հայերու, այնպէս ալ Թուրքիոյ ժողովուրդին ու թրքահայերու համար[8]։

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Արտաքին յղումներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Տեսանիւթեր

Տե՛ս նաեւ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Իսթանպուլի Հրանդ Տինքի Անուան Հայ Երեխաներու Դպրոց