Հենրիք Իպսեն

Jump to navigation Jump to search
Հենրիք Իպսեն
նորվ.՝ Henrik Johan Ibsen
Henrik Ibsen av Eilif Peterssen 1895.jpg
Ծննդեան անուն անգլերէն՝ Henrik Johan Ibsen
Նաեւ յայտնի է որպէս Brynjolf Bjarme
Ծնած է 20 Մարտ 1828(1828-03-20)[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10][11]
Ծննդավայր Շիեն, Էստլանն, Նորվեկիա[12]
Վախճանած է 23 Մայիս 1906(1906-05-23)[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10][11] (78 տարեկանում)
Վախճանի վայրը Օսլո, Նորվեկիա
Քաղաքացիութիւն Flag of Norway.svg Նորվեկիա[13]
Ազգութիւն Նորվեգացիներ
Մայրենի լեզու նորվեգերեն
Կրօնք Աթէիզմ
Ազդուած է Յուհան Ավգուստ Ստրինդբերգ, Բրանդես, Սյորեն Կիերկեգոր, Հենրիկ Վերգելան եւ Ենս Պետեր Յակոբսեն
Երկեր Պեր Գյունտ, Տիկնիկների տուն, Ուրվականներ, Ժողովրդի թշնամին, Վայրի բադը, Հեդդա Հաբլեր եւ Rosmersholm
Ժանրեր դրամա եւ պոեզիա
Մասնագիտութիւն թատերագիր, բանաստեղծ, հեղինակ, լիբրետիստ
Պարգեւներ եւ
մրցանակներ
Սուրբ Օլավի միաբանության մեծ խաչի ասպետ Դանեբրոգի շքանշանի Մեծ խաչի ասպետ Բևեռային աստղի շքանշանի Մեծ խաչի կոմանդոր
Ամուսին Սուզաննա Իմսեն
Ծնողներ հայր՝ Knud Ibsen, մայր՝ Marichen Altenburg
Երեխաներ Սիգուրդ Իբսեն եւ Հանս Յակոբ Հենրիկսեն
Կայքէջ ibsen.nb.no
Ստորագրութիւն
Henrik Ibsen's signature.png

Հենրիք Իպսեն (նորվ.՝ Henrik Johan Ibsen, 20 Մարտ 1828(1828-03-20)[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10][11], Շիեն, Էստլանն[12]23 Մայիս 1906(1906-05-23)[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10][11], Օսլո), XIX դարու նորվեկացի թատերագիր[14], եւրոպական «նոր տրամայի» հիմնադիր, բանաստեղծ եւ հրապարակագիր։

Կենսագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Իպսեն ծնած է հարուստ ընտանիքի մը մէջ: Շուտով անոր հայրը սնանկանայ ու ընտանիքին նիւթական վիճակը կը վատանայ: Տակաւին 15 տարին չբոլորած` Իբսեն կը ստիպուի աշխատիլ:

1844-1850 տարիներուն կը սկսի եւ բուռն թափով կը ծաւալէ գրական գործունէութիւնը:

Իպսենի առաջին շրջանի գրութիւնները եւ յատկապէս կանուխ տարիներու բանաստեղծութիւնները կ՛արտայայտեն հասարակական վերելքի այն տրամադրութիւնները, որոնք կը տիրէին ազգային զարթօնքի ընթացքի մէջ գտնուող Նորվեկիոյ մէջ, յատկապէս` այդ երկրի երիտասարդութեան:

Իպսենի պատանեկութեան տարիներուն Նորվեկիան արդէն կը դառնար դրամատիրական զարգացած երկիր, ուր քաղքենիական յարաբերութիւնները յաճախ սուր ընդհարումներու մէջ էին «ամէնէն հիւսիսային» այդ ժողովուրդի դարաւոր բարքերուն ու սովորութիւններուն հետ:

Այս բոլորը իրենց արտացոլացումը կը գտնեն նաեւ նորվեկեան գրականութեան մէջ:

Ստեղծագործական կեանքի առաջին շրջանի (1849-1863) թատերախաղերով Իբսեն կը յայտնուի իբրեւ ջերմ հայրենասէր։

Գործեր[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • «Պուպրիկի մը տունը»,
  • «Ուրուականներ»,
  • «Վայրի բադը»,
  • «Կինը ծովէն»:

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 data.bnf.fr: open data platform — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Henrik Ibsen — 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7, 978-0-19-989991-3
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Encyclopædia Britannica
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 RKDartists
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 SNAC — 2010.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 Internet Broadway Database — 2000.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 Itaú Cultural Enciclopédia Itaú CulturalSão Paulo: Itaú Cultural, 1987. — ISBN 978-85-7979-060-7
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 (unspecified title) — 2015.
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 Norsk biografisk leksikonKunnskapsforlaget.
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 Norsk kunstnerleksikon
  11. 11,0 11,1 11,2 11,3 BD Gest'
  12. 12,0 12,1 Ибсен Генрик // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  13. http://www.imdb.com/name/nm0406585/
  14. Henrik Ibsen Biography, Playwright(1828–1906)(անգլ.)