Հենրիք Իպսեն

Ուիքիփետիաէն
Jump to navigation Jump to search
Հենրիք Իպսեն
նորվ.՝ Henrik Johan Ibsen
Henrik Ibsen av Eilif Peterssen 1895.jpg
Ծնած է 20 Մարտ 1828(1828-03-20)[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10][11]
Ծննդավայր Շիեն, Էստլանն, Նորվեկիա[12]
Վախճանած է 23 Մայիս 1906(1906-05-23)[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10][11] (78 տարեկանում)
Վախճանի վայրը Օսլո, Նորվեկիա
Քաղաքացիութիւն Flag of Norway.svg Նորվեկիա[13]
Ազգութիւն Նորվեգացիներ
Մայրենի լեզու նորվեգերեն
Կրօնք աթեիզմ
Ազդուած է Յուհան Ավգուստ Ստրինդբերգ, Բրանդես, Սյորեն Կիերկեգոր, Հենրիկ Վերգելան և Ենս Պետեր Յակոբսեն
Երկեր Պեր Գյունտ, Տիկնիկների տուն, Ուրվականներ, Ժողովրդի թշնամին, Վայրի բադը, Հեդդա Հաբլեր և Rosmersholm
Մասնագիտութիւն դրամատուրգ, բանաստեղծ, հեղինակ և լիբրետիստ
Ամուսին Սուզաննա Իմսեն
Ծնողներ հայր՝ Knud Ibsen, մայր՝ Marichen Altenburg
Պարգեւներ և
մրցանակներ
Սուրբ Օլավի միաբանության մեծ խաչի ասպետ, Grand Cross of the Order of the Dannebrog և Order of the Polar Star - Commander's Grand Cross
Երեխաներ Սիգուրդ Իբսեն և Հանս Յակոբ Հենրիկսեն
Կայքէջ ibsen.nb.no
Ստորագրութիւն
Henrik Ibsen's signature.png

Հենրիք Իպսեն (նորվ.՝ Henrik Johan Ibsen, 20 Մարտ 1828(1828-03-20)[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10][11], Շիեն, Էստլանն[12]23 Մայիս 1906(1906-05-23)[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10][11], Օսլո), XIX դարու նորվեկացի թատերագիր[14], եւրոպական «նոր տրամայի» հիմնադիր, բանաստեղծ եւ հրապարակագիր։

Կենսագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Իպսեն ծնած է հարուստ ընտանիքի մը մէջ: Շուտով անոր հայրը սնանկանայ ու ընտանիքին նիւթական վիճակը կը վատանայ: Տակաւին 15 տարին չբոլորած` Իբսեն կը ստիպուի աշխատիլ:

1844-1850 տարիներուն կը սկսի եւ բուռն թափով կը ծաւալէ գրական գործունէութիւնը:

Իպսենի առաջին շրջանի գրութիւնները եւ յատկապէս կանուխ տարիներու բանաստեղծութիւնները կ՛արտայայտեն հասարակական վերելքի այն տրամադրութիւնները, որոնք կը տիրէին ազգային զարթօնքի ընթացքի մէջ գտնուող Նորվեկիոյ մէջ, յատկապէս` այդ երկրի երիտասարդութեան:

Իպսենի պատանեկութեան տարիներուն Նորվեկիան արդէն կը դառնար դրամատիրական զարգացած երկիր, ուր քաղքենիական յարաբերութիւնները յաճախ սուր ընդհարումներու մէջ էին «ամէնէն հիւսիսային» այդ ժողովուրդի դարաւոր բարքերուն ու սովորութիւններուն հետ:

Այս բոլորը իրենց արտացոլացումը կը գտնեն նաեւ նորվեկեան գրականութեան մէջ:

Ստեղծագործական կեանքի առաջին շրջանի (1849-1863) թատերախաղերով Իբսեն կը յայտնուի իբրեւ ջերմ հայրենասէր։

Գործեր[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • «Պուպրիկի մը տունը»,
  • «Ուրուականներ»,
  • «Վայրի բադը»,
  • «Կինը ծովէն»:

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 data.bnf.fr: open data platform — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Henrik Ibsen — 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7, 978-0-19-989991-3
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Encyclopædia Britannica
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 RKDartists
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 SNAC — 2010.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 Internet Broadway Database — 2000.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 Itaú Cultural Enciclopédia Itaú CulturalSão Paulo: Itaú Cultural, 1987. — ISBN 978-85-7979-060-7
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 (unspecified title) — 2015.
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 Norsk biografisk leksikonKunnskapsforlaget.
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 Norsk kunstnerleksikon
  11. 11,0 11,1 11,2 11,3 BD Gest'
  12. 12,0 12,1 Ибсен Генрик // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  13. http://www.imdb.com/name/nm0406585/
  14. Henrik Ibsen Biography, Playwright(1828–1906)(անգլերէն)