Հաֆէզ Ասատ

Հաֆէզ Ասատ; արաբերէն՝ حافظ الأسد‎
Ծնած է	6 Հոկտեմբեր 1930[…]
Ծննդավայր	Ալ-Կարդահա, Ալավիների պետություն, Սուրիոյ եւ Լիբանանի ֆրանսական մանտադ
Մահացած է	10 Յունիս 2000[…] (69 տարեկանին)
Մահուան վայր	Դամասկոս
Քաղաքացիութիւն	Սիրիայի երրորդ հանրապետություն
Կրօնք	Ալավիներ?
Ուսումնավայր	Հոմսի ռազմական ակադեմիա? և ՌԴ ԶՈւ Գլխավոր շտաբի զինվորական ակադեմիա?
Մասնագիտութիւն	կործանիչ օդաչու և քաղաքական գործիչ
Վարած պաշտօններ	Սիրիայի նախագահ? և Սիրիայի վարչապետ?
Կուսակցութիւն	Պաաս Կուսակցութիւն (Սուրիա)
Ամուսին	Անիսա Մախլուֆ?
Ծնողներ	հայր՝ Ali al-Assad?, մայր՝ Na'isa Shalish?
Երեխաներ	Ասադ Բասիլ?, Պաշշար Ասատ, Բուշրա ալ-Ասադ?, Մահեր ալ-Ասադ? և Մաջդ ալ-Ասադ?
	Ստորագրութիւն;

Հաֆէզ Ալ-Ասատ (արաբերէն՝ حافظ الأسد‎‎, 6 Հոկտեմբեր 1930(1930-10-06)^[1]^[2]^[3]^[…], Ալ-Կարդահա, Ալավիների պետություն, Սուրիոյ եւ Լիբանանի ֆրանսական մանտադ - 10 Յունիս 2000(2000-06-10)^[1]^[2]^[3]^[…], Դամասկոս), Սուրիացի՝ ռազմական, պետական եւ քաղաքական գործիչ, Սուրիոյ Զինուած ուժերու հրամանատար, պաշտպանութեան նախարար (1966 —1972), Սուրիոյ վարչապետ (1970 —1971), Սուրիոյ 15-րդ նախագահը (1971 —2000)։

Կենսագրութիւն

Հաֆէզ Ալ-Ասատ ծնած է Լաթաքիա քաղաքին մօտ գտնուող փոքր Քըրտահա գիւղի ու բազմազաւակ գիւղական ընտանիքի մը մէջ։ Ի ծնէ ազգանունը եղած է Ալ-Վահշ։^[4]^[5]^[6]

1946 թուականին կ'անդամակցի «Պաաս» կուսակցութեան։

1955 թուականին կ'աւարտէ Հալէպի ռազմական օդուժի ուսումնարանը, այնուհետեւ փորձառութիւնը կ'ամբողջացնէ ԽՍՀՄի մէջ (Ղրղզստանի Քանտ քաղաքին մէջ)։ Միացեալ Արաբական Հանրապետութեան կազմաւորումէն ետք կը գործուղուի Գահիրէ, ուր կը ծառայէ։ Հանդէս կու գայ Եգիպտոսի հետ միութեան դէմ եւ այդ պատճառով կը հեռացուի բանակէն։

1963 թուականին կը մասնակցի ռազմական յեղաշրջման՝ միութեան դէմ, որուն շնորհիւ կը տապալէ սուրիական նախկին կառավարութիւնը։

1964-1970 թուականներուն եղած է ռազմա-օդային եւ հակա-օդային զօրքերու հրամանատար։ 1966 թուականէն նաեւ կը ստանձնէ Սուրիոյ պաշտպանութեան նախարարութեան պաշտօնը։

16 Նոյեմբեր 1970–ին, յեղաշրջման հետեւանքով կը հեռանայ նախագահ Սալահ Ճտիտը եւ 12 Մարտ 1971–ին՝ Հաֆէզ Ալ-Ասատը կը դառնայ Սուրիոյ նախագահ։

Հաֆէզ Ալ-Ասատի իշխանութիւնը փաստացի բռնապետութիւն կը հանդիսանայ, սակայն ան սկիզբէն կը հաստատէ քաղաքական կայուն համակարգ՝ շարք մը յեղաշրջումներէ ետք, որոնք տեղի կ'ունենային Սուրիոյ մէջ, մինչեւ իր իշխանութեան գլուխ գալը։ Կը գլխաւորէ Պաաս կուսակցութեան սուրիական բաժանմունքը։ Իր իշխանութեան տարիներուն Սուրիան կը ձգտի սահմանափակել Իսրայէլի ազդեցութիւնը տարածաշրջանին մէջ։

Հաֆէզ Ալ-Ասատը կը մահանայ 6 Յունիս 2000–ին, Դամասկոսի մէջ։ Իրեն կը յաջորդէ իր որդին՝ Պաշշար Ալ–Ասատը։

1970ի Յեղաշրջումը^[7]

Հաֆէզ Ասատը 1970ի Վերանորոգման Շարժումի ընթացքին ստանձնեց Կուսակցութեան եւ պետութեան ղեկավարութիւնը։

Անոր եւ Սալահ Ճետիտի միջեւ տարաձայնութիւնները սկսան յայտնուիլ 1967ի պատերազմի պարտութենէն ետք, երբ Սալահ Ճետիտը քննադատեց Պաշտպանութեան Նախարարութեան գործելակերպը պատերազմի ընթացքին, մանաւանդ Զօրքերը ետ քաշելու եւ Քունեյթրան Իսրայէլի ձեռքը ինկած հռչակելու որոշումը։ Այս բոլորին կ'աւելնար Սուրիոյ Արաբական Օդային Ուժերուն անհասկնալի ուշացումը՝ իրենց յորդանանցի զուգընկերներուն զօրակցելու համար, որուն պատճառով անոր վրայ բեռնուեցաւ պարտութեան պատասխանատուութիւնը։

Այս տարաձայնութիւնները խորացան Սալահ Ճետիտի՝ Իսրայէլի հետ երկարատեւ պատերազմի մէջ մտնելու միտումին հետ, մինչ Ասատը կը հակադրուէր այդ որոշման, քանի որ կը գիտակցէր, թէ զինեալ ուժերը պատրաստ չէին այդպիսի պատերազմի, մանաւանդ 1963ի Մարտ 8ի Յեղաշրջումէն ետք տեղի ունեցած արձակումներու ալիքէն յետոյ, որոնք վնասեցին ոչ-պաասիստ զինուորականներու։

Անոնց միջեւ եղած տարաձայնութիւնները իրենց գագաթնակէտին հասան 1970ի Սեպտեմբերեան Սեւ Դէպքերուն ընթացքին, երբ Սալահ Ճետիտը ուղարկեց Սուրիոյ Արաբական Բանակը՝ Պաղեստինցիներուն զօրակցելու համար, սակայն Պաշտպանութեան նախարար, Օդային Ուժերու Գնդապետ Հաֆէզ Ասատը ձեռնպահ մնաց ցամաքային ուժերուն օդային ծածկոյթ տրամադրելէ, որուն պատճառով առաքելութիւնը ձախողեցաւ։

Այս դէպքին հետեւանքով Սալահ Ճետիտը ժողով մը գումարեց Պաաս Կուսակցութեան Տարածաշրջանային Ղեկավարութեան համար, որը միաձայնութեամբ որոշեց զայն պաշտօնազրկել Գլխաւոր Շտապի Պատուիրակ, Գնդապետ Մուսթաֆա Թլասի հետ։ Ասատը չենթարկուեցաւ որոշման եւ 1970ի Նոյեմբեր 16ին, օգնութեամբ թիւով մը աւագ պաասիստ զինուորականներու եւ Սուրիոյ Արաբական Զինեալ Ուժերու իրեն հաւատարիմ գունդերու, յաջողեցաւ յեղաշրջել Սալահ Ճետիտին եւ Հանրապետութեան Նախագահ Նուր ալ-Տին ալ-Աթասին ու զանոնք բանտարկել Պաասի բազմաթիւ այլ ղեկավարներու հետ, այն ինչ որ անոնք անուանեցին Վերանորոգման Շարժում Պաաս Կուսակցութեան Մէջ։

1970ին իշխող Պաաս Կուսակցութեան ղեկավարութիւնը ստանձնելէ ետք, Ասատը հիմնեց շարք մը գաղտնի գործակալութիւններ (Զինուորական Գաղտնի Ծառայութիւն, Օդային Գաղտնի Ծառայութիւն, Պետական Անվտանգութիւն եւ Քաղաքական Անվտանգութիւն), որոնք կապուած էին Պաաս Կուսակցութեան Ազգային Անվտանգութեան Գրասենեակին հետ։ Այս մէկը ստեղծեց ուժեղ համակարգ, որ ներքնապէս կ'ապաւինէր անվտանգութեան խիստ վերահսկողութեան, իսկ արտաքնապէս՝ Խորհրդային Միութեան, Չինաստանի եւ Հիւսիսային Քորէայի հետ դաշինքներու շարքի, որոնք կ'ապահովէին երկրի կարողութիւնը՝ դիմակայելու թշնամի Իսրայէլէն եկող որեւէ սպառնալիք։

Ասատի կողմէ հրատարակուած 1973ի Սահմանադրութիւնը լայն լիազօրութիւններ շնորհեց իրեն եւ Պաաս Կուսակցութեան։ Անոր ութերորդ յօդուածը կը նախատեսէր, թէ Պաաս Կուսակցութիւնը «Պետութեան եւ Հասարակութեան Առաջնորդ Կուսակցութիւնն» է, որ անոր դաւանանքներն ու գաղափարները վերածեց Սուրիոյ պետական հաստատութիւններու եւ ուսումնական ծրագիրներու մասի։ Այս կերպով Կուսակցութիւնը մենաշնորհեց բարձր պաշտօնները, իսկ անոր աւագ անդամները ստացան շարք մը այլ արտօնութիւններ՝ ի տարբերութիւն միւս սուրիացիներուն. քաղաքական եւ տնտեսական ազատութիւններու, ինչպէս նաեւ քաղաքացիական հասարակութեան կազմակերպութիւններու գրեթէ բացակայութեան պայմաններուն մէջ։

Ծանօթագրութիւններ

1 2 3 4 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr: open data platform — 2011.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563'></a>
1 2 3 4 Person Profile // Internet Movie Database — 1990.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312'></a>
1 2 3 4 Encyclopædia Britannica
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
↑ Bengio Offra (ed.) (1998)։ Minorities and the State in the Arab World։ էջ 135։ ISBN 978-1555876470
↑ Jessup John E. (1998)։ An Encyclopedic Dictionary of Conflict and Conflict Resolution, 1945-1996։ Westport, CT: Greenwood Press։ էջ 41։ արխիւացուած է բնօրինակէն-էն՝ 2019-05-26-ին։ արտագրուած է՝ 2014-08-21
↑ Великие правители XX века. Авторы-составители Островцов А. А., Островцова М. А. — М.: Мартин, 2002 — 28 с.
↑ (արաբերեն) حافظ الأسد, 2025-06-13, https://ar.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B3%D8%AF&oldid=71077598, վերցված է 2025-11-22

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q36524_citetype_Q7094076_citetype_Q27031827_citetype_Q595971"_data-entity-id="Q19938912"><i_class="wef_low_priority_links">[[:fr:Bibliothèque_nationale_de_France|Bibliothèque_nationale_de_France]]</i>_data.bnf.fr:_open_data_platform<span_class="wef_low_priority_links">_—_2011.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a></div>-1] 1 2 3 4 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr: open data platform — 2011.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563'></a>

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q3491832_citetype_Q55341040_citetype_Q847959_citetype_Q84863712_citetype_Q24579448_citetype_Q130735522_citetype_Q783794"_data-entity-id="Q37312">[http://www.imdb.com/name/nm0015684/_Person_Profile]_//_Internet_Movie_Database<span_class="wef_low_priority_links">_—_1990.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312"></a></div>-2] 1 2 3 4 Person Profile // Internet Movie Database — 1990.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37312'></a>

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q615699"_data-entity-id="Q5375741">[http://global.britannica.com/biography/Hafiz-al-Assad_Encyclopædia_Britannica]<span_class="wef_low_priority_links"></span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741"></a></div>-3] 1 2 3 4 Encyclopædia Britannica
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>

[Offra-4] Bengio Offra (ed.) (1998)։ Minorities and the State in the Arab World։ էջ 135։ ISBN 978-1555876470

[5] Jessup John E. (1998)։ An Encyclopedic Dictionary of Conflict and Conflict Resolution, 1945-1996։ Westport, CT: Greenwood Press։ էջ 41։ արխիւացուած է բնօրինակէն-էն՝ 2019-05-26-ին։ արտագրուած է՝ 2014-08-21

[Происхождение-6] Великие правители XX века. Авторы-составители Островцов А. А., Островцова М. А. — М.: Мартин, 2002 — 28 с.

[7] (արաբերեն) حافظ الأسد, 2025-06-13, https://ar.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B3%D8%AF&oldid=71077598, վերցված է 2025-11-22

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

Կենսագրութիւն

1970ի Յեղաշրջումը[7]

Ծանօթագրութիւններ

1970ի Յեղաշրջումը^[7]