Զաւէն Պարտաքճեան

Jump to navigation Jump to search
Զաւէն Պարտաքճեան
Zaven Bardakjian - Զաւէն Պարտաքճեան Գեղանկարիչ.jpg
Ծնած է 30 Մարտ 1948(1948-03-30) (71 տարեկան)
Ծննդավայր Հալէպ, Սուրիա
Մասնագիտութիւն նկարիչ, ճարտարագէտ, արուեստագէտ
Անդամութիւն Հա­յաս­տա­նի Նկա­րիչ­նե­րու Միու­թիւն
Երեխաներ 4 մանչ՝ Պօղոս, Յարութ, Գէորգ եւ Ռաֆֆի

Զաւէն Պարտաքճեան (ծն․՝ 30 Մարտ 1948, Հալէպ, Սուրիա), երկրաչափ՝ ճարտարագէտ, արուեստագէտ, գեղանկարիչ։

Կենսագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Պարտաքճեան ծնած է 30 Մարտ 1948-ին, Հալէպ, Սուրիա: Նախնական Ուսումը ստացած է Մխիթարեան վարժարանէն ներս: 1970-ին աւարտած է Քարէն Եփփէ Ազգային ճեմարանը:

1979-ին Աւարտած է Հալէպի Պետական Համալսարանի ճարտարագիտութեան կաճառը եւ միաժամանակ վարած է համալսարանի գեղանկարչական ցուցահանդէսներու րնղհանուր պատասխանատուի պաշտօնը 1974-1978։

1974-էն սկսեալ եղած է գծագրութեան ուսուցիչ Քարէն Եփփէ Ազգային ճեմարանին մէջ, ինչպէս նաեւ իր աշխոյժ մասնակցութիւնը բերած է Հալէպի Սարեան ակադեմիային մէջ: Հանդէս եկած է անհատական եւ հաւաքական բազմաթիւ ցուցահանդէսներով։

Պար­տաքճ­եան ան­դամ է Հա­յաս­տա­նի Նկա­րիչ­նե­րու Միու­թեան:

1974-ին Զաւէն Պարտաքճեանի ջանքերով հիմնուած է Համազգայինի անդրանիկ ակադեմիան, որ յետագային 1985-ին պիտի կոչուէր Արշիլ Կորքի Կերպարուեստի Ուսումնարան։

Զաւէն Պարտաքճեան Սուրիոյ Հայ համայնքի գեղանկարիչը[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Գեղանկարիչ Զաւէնը Սուրիոյ Հայ համայնքի իրականութեան գեղանկարային լեզուին մէջ արդիականութիւնը ներածողներէն մէկը եղաւ, գոյնին տուաւ ծաւալ եւ հնչողական ոյժ, իսկ արժէքին նոր ըմբռնում: Գեղանկարիչին բոլոր գործերը կարելի է միաւորել Մարդու Աշխարհը խորագրին տակ, ուր կան ժամանակակից մարդու տագնապները, մտահոգութիւնները, հոգեկան փլուզումներն ու բարդոյթները եւ կայ անոնցմէ ձերբազատուելու փորձը, յոյսը:

1969-էն սկսեալ կ՛ունենայ անհատական ապա հաւաքական ու խմբային ցուցահանդէսներ:

Զաւէն Պարտաքճեանի գեղանկարչութեան ոճը[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ան սիրահարն է մարդուն եւ արուեստին։ Ան իր վրձինի մոգական հարուածներով կր պնդէ մարդուն չյայտնաբերուած, բայց վստահաբար ապրուած ամենաթրրթոան բառերր եւ իր գոյներով կիսէ այն,ինչ որ պիտի չրսէր խօսքի վարպետը:

Aquote1.png «Գեղանկարչութիւնը կր սկսի հոն. ուր կր վերջանայ բառը, քանի որ ան կր պնդէ, կը վերծանէ այնպիսի հոգեկան ոլորտներ, որոնք բառերով դեռ չեն բնորոշուած»։
- Զաւէն Պարտաքճեան
Aquote2.png


Պար­տաքճ­եա­նի գե­ղան­կար­նե­րուն մէջ գե­րի­րա­պաշ­տու­թիւնն ու արդ­ի­ա­պաշ­տու­թիւնը տի­րա­կան են: Կտաւին իր երանգաշարերը կը ստեղծեն հանդարտ մթնոլորտ բայց յուզառատ հորիզոն: Զաւէն Պարտաքճեան ունի ինքնավստահ վրձին ու ներքին տեսողութիւն, կեանքը ըմբռնելու իւրայատուկ դատողութիւն, անոր համար իր կտաւները իր իսկ էութիւնն են:

Aquote1.png «Սուր­ի­ա­կան ար­ուես­տով հե­տաքրք­րուող­նե­րը լաւ կը ճանչ­նան Զա­ւէն Պար­տաքճ­եա­նը, որուն 30 եւ աւե­լի տա­րի­նե­րու ստեղ­ծա­գոր­ծա­կան կեան­քը իր կնի­քը դրոշ­մած է ոչ միայն սուր­ի­ա­կան այլ հա­մաշ­խար­հա­յին ար­ուես­տին վրայ, այն ար­ուես­տին որ սահ­ման­ներ չու­նի ու կը թե­ւա­ծէ հա­մայն մարդ­կու­թեան մէջ:

Ան կը շա­րու­նա­կէ ստեղ­ծա­գոր­ծել հա­կա­ռակ Հա­լէ­պի պա­տե­րազ­մա­կան դժ­ուար կա­ցու­թեան: Եւ կա­րե­լի է ըսել, որ գոյ­նե­րու եւ գի­ծե­րու սի­րա­հար ոե­ւէ անձ պէտք է կա­րե­նայ ար­դա­րօ­րէն գնա­հա­տել Զա­ւէ­նը` մաղ­թե­լով որ Աստ­ուած եր­կար կեանք տայ անոր, որ­պէս­զի շա­րու­նա­կէ ստեղ­ծա­գոր­ծել»:

[1]
- Կը վկա­յէ Կիպրոսի Առաջ­նորդ Տ. Խորէն Արք. Տողրամաճեան
Aquote2.png
Aquote1.png «Սուր­ի­ա­ցի եւ սուր­ի­ա­հայ ար­ուես­տա­սէր­ները լաւ կը ճանչ­նան Զա­ւէն Պար­տագճ­եա­նը, որ գե­ղան­կար­չու­թեան ար­դի դպ­րո­ցին մէջ իր երե­սուն տար­ուան վաս­տա­կին ինք­նատ­պու­թեամբ ար­դէն դա­սա­կա­նու­թիւն մըն է եւ վաս­տա­կա­շատ հե­ղի­նա­կու­թիւն մը իբ­րեւ ման­կա­վարժ եւ ար­ուես­տի գոր­ծիչ:

Ան­վե­րա­պահ կեր­պով կա­րե­լի է ըսել, որ Զա­ւէ­նին տե­սա­դաշ­տը մարդ­կա­յին հո­գին է, իսկ գե­ղան­կար­չու­թիւնը` այդ ան­սահ­մա­նու­թեան ան­դուլ խու­զար­կուն:»

[2]
- Բանասէր, պատմաբան, ազգագրագէտ, մատենագէտ Յակոբ Չոլաքեան
Aquote2.png


Պար­տաքճ­եան կը պայ­քա­րի իր ողջ էու­թեամբ, տա­րի­ներ շա­րու­նակ իր կող­քին ապ­րող ու երա­զա­յին Հա­լէ­պի խճան­կա­րը պահ­պա­նող իր քոյ­րե­րուն եւ եղ­բայր­նե­րուն հետ: Ան կը գծէ ու գծե­լով կ՛ար­տա­յայ­տէ Հա­լէ­պի նկատ­մամբ իր սէրն ու անոր կառ­չած մնա­լու փա­փա­քը:

Զաւէն Պարտաքճեանի արտայայտող արուեստը Հալէպի պատերազմական տարիները[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Zaven Bardakjian - Հալէպը իր արմատներով կը տոկայ.jpg
Aquote1.png Հա­լէ­պա­հա­յը մե­զի հա­մար դար­ձաւ ներշնչ­ման աղ­բիւր, ապ­րե­լու վա­ռե­լա­նիւթ ու այդ դրա­մագ­լու­խին կառ­չե­լով մենք խօ­սե­ցանք Սփիւռ­քի մէջ հայ մնա­լու հրա­մա­յա­կա­նին մա­սին…: [3]
- Երկրչ. Ճարտարագէտ,Գեղանկարիչ Զա­ւէն Պար­տագճ­եան
Aquote2.png


Aquote1.png Ու ահա ար­ուես­տա­գէտ Զ. Պար­տագճ­եա­նը իր գոյ­նե­րու երան­գա­ւորումով ու վր­ձի­նի իւ­րա­յա­տուկ հար­ուա­ծով ու ոճով կար­ծէք կ՛ու­զէ փո­խան­ցել ամ­բողջ Հա­լէ­պի տագ­նա­պը պաս­տա­ռին` պատ­մու­թեան: Գծագ­րա­կան ար­ուես­տը խոր է, ու ան իմաս­տա­ւո­րեց զայն` «ցամ­քած աղ­բիւ­րը կր­կին կը յոր­դի»:

Պրն. Զա­ւէն ար­ուես­տի նոր ոլորտ մը ստեղ­ծեց ճահ­ճա­ցած մեր առօր­եա­յին մէջ, ու մեզ իր հետ տա­րաւ ոլո­րապ­տոյ­տի մը մէջ, ուր­կէ անձ­նա­կան նա­խա­ձեռ­նու­թեամբ կա­րե­լի չէ դուրս գալ, կար­ծէք ար­ուես­տա­գէ­տի այս փոր­ձը հրա­ւէր մըն է հա­ւա­քա­կան ճի­գե­րը լա­րե­լու ու մի­աս­նա­բար այս տագ­նա­պը յաղ­թա­հա­րե­լու:

- Երկչփ. Ճարտարագէտ Պար­գեւ Աւագ­եան
Aquote2.png


Aquote1.png Գե­ղան­կա­րիչ Զա­ւէն Պար­տագճ­եա­նի նկար­նե­րը, ուր գոյ­նե­րու իւ­րա­յա­տուկ հա­մադ­րու­մով կ՛ար­տա­յայտ­ուին հա­լէ­պա­հա­յու­թեան ցա­ւե­րը, դժ­ուա­րու­թիւն­նե­րը, ապ­րած բարդ հո­գե­վի­ճակ­նե­րը. մի­ա­ժա­մա­նակ խա­ղա­ղու­թիւնը վե­րագտ­նե­լու յոյ­սը: Մեր խո­րին շնոր­հա­կա­լու­թիւնը կը յայտ­նենք վաս­տա­կա­ւոր գե­ղան­կա­րիչ Զա­ւէն Պար­տագճ­եա­նին, այն ար­ուես­տա­գէ­տին, որ ապ­րե­լով Հա­լէ­պի մէջ կը խօ­սի, կը պոռթ­կայ, կը մա­քա­ռի իր գե­ղան­կար­նե­րով, իր ինք­նու­րոյն ոճով ու տա­ղան­դով:
- Գանձասար Խմբագրական
Aquote2.png


Զաւէն Պարտաքճեանի արուեստի փիլիսոփայութիւնը[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Պար­տաքճ­եան ու­նի այն­պի­սի նե­րաշ­խարհ մը, որուն մէջ սուզ­ուե­լով միայն կա­րե­լի է ըմբռ­նել սուր­ի­ա­կան թէ հայ­կա­կան գե­ղար­ուես­տա­կան հար­թակ­նե­րու վրայ մերթ ընդ մերթ յայտ­նուող անոր ար­ուես­տը ու փոր­ձա­ռու­թիւնը:

Aquote1.png Գեղանկարը երաժշտական գործերու կը նմանի հոն ձայներով...հոս գիծերով... Ուրեմն երբ կը ճաշակենք երաժշտութիւն մը, չենք հարցներ իմաստը. Նոյնն է գեղանկարի պարագան, գեղեցիկ ու ճաշակաւոր կը տեսնենք ...կը հաւնինք եւ կամ ոչ:
- Արուեստագէտ, գեղանկարիչ Զաւէն Պարտաքճեան
Aquote2.png


Զաւէն Պարտաքճեանի 2017 թուականի ցուցահանդէսները[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • 25 Ապրիլ, 2017-ին Հալէպի Պետական համալսարանի, Բժշկական կաճառի «Ալ Րազի» սրահին մէջ, տեղի ունեցաւ Հալէպի հայ համայնքի արուեստագէտ Զաւէն Պարտագճեանի, 100+ Պահանջքի խորհրդանիշը «Հալածուած Ժողովուրդներու» 1915 - 2017 խորագրով նկարչական ցուցահանդէսը:
  • 9 Մայիս, 2017-ին, Հալէպի մէջ, երեքշաբթի, Ճամիլիէ շրջանի «Ալ-Ասատ» սրահին մէջ, տեղի ունեցաւ հալէպահայ արուեստագէտ Զաւէն Պարտագճեանի, «Միասին ահաբեկչութեան դէմ» խորագրով նկարչական ցուցահանդէսը:

Ցուցահանդէսը կազմակերպուած էր Պաըս կուսացութեան Հալէպի մասնաճիւղի քարտուղար ՖատըլՆաճճարի եւ Լրագրողներու Միութեան հովանաւորութեամբ, համագործակցութեամբ՝ Հալէպի գեղարուեստական նկարիչներու Միութեան:

Aquote1.png Զաւէնի նկարները մեզի միայն գեղագիտական հաճոյք չէ որ կը պատճառեն այսօր: Այս նկարները զէնք դարձած են այսօր մեր ձեռքին՝ ամենամարդկային եւ ամէնէն ազնիւ զէնքը՝ ամէնէն անմարդկային եւ ամէնէն անմարդկային շրջապատին մէջ:

Զաւէնը, քանդումի դէմ կառուցող, ատելութեան դէմ սէր ծնող այս զէնքը դարձուցած է բոլորիս սեփականութիւնը: Եկէ՛ք այս զէնքով կռուինք, այս զէնքը ծանօթացնենք մեր արաբ բարեկամներուն, անոնց ալ սորվեցնենք որ կռուելու այլ ձեւեր ալ կան՝ արուեստը՝ մարդկային քաղաքակարթութեան գերագոյն ստեղծագործութիւնը:

Զաւէն նկարիչը, մարդը՝ դպրոցի մը, մարդկային իրաւունքներու պաշտպան հաստատութեան մը դերը կը կատարէ, այցելենք իր դպրոցը՝ ամէն մէկս մեզի հետ տանելով արաբ բարեկամ մը:

Ես քանի մը արաբ բարեկամներ պիտի տանիմ հետս Զաւէնի ցուցահանդէսին»:
- Մանուէլ Քէշիշեան անդրադառնալով այս ցուցահանդէսին, իր ֆէյսպուքեան էջին գրած է
Aquote2.png


Բանաստեղծութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Զաւէն Պարտագճեան ունի նաեւ բանաստեղծութիւններ, որոնք իրենց խօսքի եւ ոճի ինքնատպաթեամբ առաւել եւս կր շեշտեն իր արուեստագէտի խառնուածքը, հարուստ ներաշխարհն ու աշխարհայեացքր։

Անդամակցութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Զաւէն Պարտաքճեան ան­դամ է Հա­յաս­տա­նի Նկա­րիչ­նե­րու Միու­թեան:

Ծանօթագրութիուններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Աղբիւրներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]