Եկատերինա Կապաշվիլի

Jump to navigation Jump to search
Եկատերինա Կապաշվիլի
վրաց.՝ ეკატერინე გაბაშვილი
Ekaterine Gabashvili.jpg
Ծնած է 16 Յունիս 1851(1851-06-16)
Ծննդավայր Գորի, Թիֆլիսի նահանգ, Ռուսական Կայսրութիւն[1]
Վախճանած է 7 Օգոստոս 1938(1938-08-07)[1] (87 տարեկանում)
Մահուան վայր Ախալքալաքի (Կասպի շրջան), Վրացական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն, Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետութիւններու Միութիւն
Քաղաքացիութիւն Flag of Russia.svg Ռուսական Կայսրութիւն
Flag of Georgia (1918–1921).svg Վրաստանի Դեմոկրատական Հանրապետութիւն
Flag of the Soviet Union (1924–1955).svg Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետութիւններու Միութիւն
Մասնագիտութիւն գրագէտ

Եկատերինա Ռեւազ Կապաշվիլի (վրաց.՝ ეკატერინე გაბაშვილი, 16 Յունիս 1851(1851-06-16), Գորի, Թիֆլիսի նահանգ, Ռուսական Կայսրութիւն[1]7 Օգոստոս 1938(1938-08-07)[1], Ախալքալաքի (Կասպի շրջան), Վրացական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն, Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետութիւններու Միութիւն), վրացի գրող եւ հասարակական գործիչ։ Վրացի առաջին ֆեմինիստներէն ու կանանց իրաւունքներու համար պայքարողներէն մէկը[2]:

Կենսագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Եկատերինա Կապաշվիլի ծնած է ազնուականական ընտանիքի մէջ։ Իշխանական տոհմի ներկայացուցիչ է։

Եկատերինա Կապաշվիլի վրացական քննադատական ռեալիզմի ակնառու ներկայացուցիչներէն է։ Վրացական գրականութեան մէջ առաջիններէն մէկն է, որ սկսած է ստեղծագործել փոքր արձակի ժանրի մէջ՝ գրելով փոքր պատմուածքներ, էսսեներ։ Անոր գրական հայացքները ձեւաւորուած են ռուս յեղափոխական ժողովրդապետութիւններու ու 19-րդ դարու «վաթսունականներու» ազդեցութեամբ։ Անոր ստեղծագործութեան վրայ հատկապէս մեծ ազդեցութիւն ունեցած է Իլեայ Ճաուճաուաձէն:

Մահացած է 1938 թուականին։ Թաղուած է Թիֆլիսի Դիդուբէի գերեզմանատունը։

Ստեղծագործութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Եկատերինա Կապաշվիլիի առաջին արձակ ստեղծագործութիւնները տպագրուած են 1870 թուականին «Դրոեբա» («Ժամանակ») թերթին մէջ։ Հեղինակ է շարք մը սենտիմեննտալ վէպերու ու պատմուածքներու, որոնց մէջ պատկերուած է գիւղական ուսուցիչներու դժբախտութիւններն ու գիւղացիներու կեանքը մինչյեղափոխական Վրաստանի մէջ։

Իր ստեղծագործութիւններուն մէջ պատկեած է գիւղացիներու իրաւազրկութիւնը, վրացական գիւղին մէջ տիրող սոցիալական ու տնտեսական անիրաւութիւնները (պատմուածքեր «Սիրավեպ Դիդիխեւի մէջ», 1881, «Կոնա», 1881, «Օրենա ու Կուչէ», 1883), ստեղծած է գիւղական մտաւորականութեան ներկայացուցիչներու կերպարներ, որոնք իրենց ուժերու ներածին չափով կ՛օգնեն աշխատաւոր գիւղացիութեանն(վիպակներ «Գիւղական ուսուցիչ», «Գամարջվեբուլի Նիկո» եւ այլն): Անոր շարք մը վէպերուն մէջ պատկերուած է սոցիալական անհաւասարութեան պայմաններուն մէջ ապրող կանանց ողբերգական ճակատագիրը («Տարբեր հարսանիքներ», 1881, «Թեւերը կտրածը» — «Պրտեբդագլեջիլի», 1912), վրացական ֆեոդալական ազնուականութեան անկումը («Օթեակ № 3», 1898):

Եկատերինա Կապաշվիլին հեղինակած է նաեւ մանկական պատմուածքներ («Մագդանայի Լուրջան», «Մշիերաձէի ընտանիքը», «Թինաս Լեկուրի», «Չուէնի կակլիս խէ» եւ այլն): Կեանքի վերջին տարիներուն Եկատերինա Կապաշվիլի, հրատարակած է յուշեր, ընտրեալ երկերու քանի մը ժողովածուներ։

1955 թուականին Կապաշվիլիի պատմուածիքներէն մէկուն հիման վրայ բեմադրիչներ Թենգիզ Աբուլաձէն ու Ռեզօ Չխեիձէն նկարահանած են «Մագդանայի Լուրջան» գեղարուեստական ֆիլմը, որ Կաննի (1956) ու Էդինբուրգի (1956) կինոփառատոններուն մէջ արժանացած է մրցանակներու։

Գրականութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • Хаханов А. С., Очерки по истории грузинской словесности, в. 4, М., 1906.
  • Барамидзе А., Радиани Ш., Жгенти Б., История грузинской литературы, Тб., 1958.

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Габашвили Екатерина Ревазовна // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  2. Габашвили Екатерина Ревазовна, Габашвили Екатерина Ревазовна // Սովետական մեծ հանրագիտարան (1969—1978) Ստուգված է սեպտեմբերի 27-ին 2015