Անտրէ Ակասի

Jump to navigation Jump to search
Անտրէ Ակասի
անգլերէն՝ Andre Kirk Agassi
Andre Agassi (2011).jpg
Ծննդեան անուն անգլերէն՝ Andre Kirk Agassi
Ծնած է Lua error in Մոդուլ:Sources at line 232: bad argument #1 to 'format' (string expected, got nil).
Ծննդավայր Լաս Վեգաս, Նևադա, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ[1]
Քաղաքացիութիւն Flag of the United States.svg Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ
Ազգութիւն ամերիկահայ
Մասնագիտութիւն թենիսիստ, ինքնակենսագիր, գործարար
Պարգեւներ եւ
մրցանակներ
Թենիսի փառքի միջազգային սրահ L'Équipe չեմպիոնների չեմպիոն
Անդամութիւն Թենիսի փառքի միջազգային սրահ[4]
Կուսակցութիւն Դեմոկրատական կուսակցություն
Ամուսին Շտեֆֆի Գրաֆ[5]
Ծնողներ հայր՝ Էմանուել Աղասի, մայր՝ Elizabeth Agassi
Երեխաներ Jaz Elle Agassi եւ Jaden Gil Agassi

Անտրէ Քըրք Ակասի (անգլերէն՝ Andre Kirk Agassi, ծնած` 29 Ապրիլ 1970, Լաս Վեկաս, Նեւատա, ԱՄՆ), անցեալի վարկանիշով աշխարհի թիւ մէկ, արհեստավարժ թենիս խաղացող։ Ակասին իրանահայ, ասորական եւ ֆրանսական ծագում ունի։ Հինգ տարեկանին ան արդէն կը մարզուէր եւ վարժութիւններու կը հետեւէր Ճիմի Քոնորսի եւ Ռոսքօ Թաների հետ։ Աւելի ուշ, Անտրէի հայրը՝ Էմանուէլ Ակասին, ընկերացաւ Քըրք Քըրքորեանի հետ՝ աշխատելով Քըրքորեանի խաղատուներէն (անգլ.՝ casino) մէկուն մէջ։ Այդ ընթացքին Անտրէ Ակասին իր անուան երկրորդ կամ միջին անունը դարձուց Քըրք-ի։

Տասնչորս տարեկանին Անտրէն մեկնեցաւ Ֆլորիտա՝ Նիք Պոլեթիերիի թենիսի ակադեմիային մէջ սորվելու։ Արհեստավարժ թենիս խաղացող դարձաւ տասնվեց տարեկանին, իսկ 19 տարեկանին շահեցաւ աւելի քան 2 միլիոն տոլար եւ «Արհեստավարժ Թենիս խաղցողներուն Միութեան» (The Association of Tennis Professionals) վարկանիշին մէջ բարձրացաւ երրորդ տեղը։ Յետագայ ասպարէզի ընթացքին յաղթանակ արձանագրեց 60 անհատական մրցաշարքերու, նեռարեալ՝ Մեծ սաղաւարտի 8 մրցաշարքերը եւ դարձաւ պատմութեան մէջ «Ոսկէ սաղաւարտի» առաջին մրցանակակիրը տղամարդոց մէջ՝ տարբեր տարիներուն յաղթելով «Մեծ սաղաւարտ»ի բոլոր 4 մրցաշարքերը եւ Ողիմպիական խաղերը։ ԱՄՆ հաւաքականի կազմին մէջ 3 անգամ նուաճած է «Տէյվիս բաժակ»ը (The Davis Cup), որ կը համարուի տղամարդ թենիս խաղացողի ամենահեղինակաւոր մրցանակը։ 1995-2003 թուականներուն 101 շաբաթներու ընթացքին եղած է աշխարհի առաջին թենիսի թակը՝ «ռաքեթը»՝ (անգլ.՝ rackets) 2003 թուականին դառնալով պատմութեան մէջ առաջին թենիս խաղացողը, որ չափահաս տարիքին կը գլխաւորէր «Արհեստավարժ Թենիս խաղցողներուն Միութիւն»ը (The Association of Tennis Professionals):

Մարզական յաջողութիւններէն անկախ՝ Ակասին յայտնի է նաեւ իր բարեգործական գործունէութեամբ։ Ան «Անտրէ Ակասի Կրթական հիմնադրամ»ի, տղաներու եւ աղջիկներու մարզական ակումբի եւ Անտրէ Ակասի գոլէճի նախապատրաստական ակադեմիայի հիմնադիրն է (Andre Agassi College Preparatory Academy) եւ «Մարզիկները յանուն յոյսի» (Athletes for Hope) կազմակերպութեան համահիմնադիրը։ Մարդասիրական ոլորտին մէջ իրեն ծաւալած գործունէութիւնը 2 անգամ արժանացած է Արհեստավարժ Թենիս խաղցողներուն Միութեան (The Association of Tennis Professionals) Արթուր Էշի անուան մրցանակին՝ (ATP Arthur Ashe Humanitarian award) «Բարեգործութեան եւ մարդասիրութեան» համար։ 2011 թուականին Անտրէ Ակասիի անունը ընդգրկեց թենիսի փառքի միջազգային ցուցակին մէջ՝ հակառակ անոր, որ 2 տարի առաջ Ակասիի մօտ յայտնաբերուած էր մեթամֆետամինի «methamphetamine» ընդունման փաստը։

Անդրէ Ակասին յաջողակ գործարար է, իր հետաքրքրութիւններուն մէջ կը մտնէ շինարարական, Ճաշարանային եւ հիւրանոցային գործը, անշարժ գոյքի առք ու վաճառքը, մարզական եւ գիշերային ակումբներ։ Առաջին կնոջ՝ դերասանուհի եւ մանըքեն Պրուք Շիլտզի (Brooke Shields) հետ ամուսնալուծութիւնէն ետք, 2001 թուականին ամուսնացաւ հանրայայտ թենիս խաղացող, դասական «Ոսկէ սաղաւարտ»ի մրցանակակիր՝ Շթեֆի Կրաֆի (Steffi Graf)-ի հետ, որմէ այժմ ունի 2 երեխայ։

Մանկութիւն Եւ Ընտանիք[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Անտրէ Ակասին ծնած է 1970 թուականի Ապրիլ 20-ին Լաս Վեկաս՝ Նեւատա (Las Vegas, Nevada), դառնալով Էմանուել «Մայք» Ակասիի (Emmanuel "Mike" Agassi) եւ Էլիզապէթ Տետլիի (Elizabeth "Betty" Agassi (née Dudley)) չորրորդ եւ վերջին երեխան։ Էմանուել Ակասին իրանական, այնուհետեւ Ամերիկեան բռնցքամարտիկ էր, ծնած Թեհրան՝ հայկական ընտանիքի մէջ։ Էմանուէլ մասնակցած է 1948 եւ 1952 թուականներու Ողիմպիական խաղերուն, ուր ներկայացուցած է Իրանը։ Հայրը՝ Հիւսն Դաւիթ Ակասեանը, ծնած էր Քիեւ եւ քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ արտագաղթած է Իրան, ուր խուսափելու համար թուրքական ջարդերէն՝ փոխած է մականունը քիչ երեւելի մականունով՝ Ակասի, իսկ Մայքի մայրը՝ Նունիան, եղած է հայուհի՝ Թուրքիայէն։ Որոշ աղբիւրներ, բացի հայկականէն, կը յայտնեն Ակասիի ասորական[6] կամ պարսկական[7] արմատներուն մասին, բայց ո՛չ Անտրէի, ո՛չ ալ իր հօր ինքնակենսագրութեան մէջ այդ տարբերակները հաստատուած են։

Երկրորդ Համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, Էմանուէլ Ակասին ներկայ եղած է թենիսի խաղի եւ շատ սիրած այս խաղը․ երբ տեսնելով թէ ինչպէ՞ս Ամերիկեան քրիստոնէական եկեղեցւոյ առաքելական ծառայութեանը կից թենիսի մարզադաշտին մէջ կը խաղան Ամերիկացի եւ Բրիտանացի զինուորները։ Անոնցմէ մէկը նուիրած է իր տղուն առաջին թենիսի թակը՝ «ռաքեթը»՝ (անգլ.՝ racket), եւ այն ալ քիչ մը ուշ տղուն իր հետ կը տանի ԱՄՆ - Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ (USA) ։

Ակասին արտագաղթեց ԱՄՆ 1952 թուականի վերջերը. ան պահպանեց իր սէրը թենիսի նկատմամբ՝ կառուցեց հողէ միաձոյլ թրծաշախաղ (concrete) թէնիսի մարզադաշտ իր Լաս Վեկասի (Las Vegas) տան մօտ, ուր կ'ապրէր իր ընտանիքը։ Իր բոլոր զաւակներուն հետ դեռ իրենց մանուկ հասակէն ան կը զբաղէր թենիսով․ աղջիկներուն՝ Ռիթայի ու Թամիի եւ աւագ որդւոյն Ֆիլիփի հետ (ապագային Անտրէն իր ընտանիքը կը կոչէ «Թենիսի ֆոնի Թրեփփըր»)անունով (Tennis background Trepper) (գերմաներէնով՝ Treppe) (այսինքն՝ Թէնիսի աստիճաններու հեռանկար), բայց ամենամեծ յաջողութիւնեան հասաւ փոքր զաւակին հետ։ Անտրէի ծնունդին առթիւ Մայքը պատուիրեց յատուկ խաղալիք օրօրոցի համար, եւ այն կը ներկայացնէր թէնիսի գնդակը թենիսի թակին հետ։ Հայրը անձնապէս կը մշակէ խաղալիքներ իր տղուն զարգացման համար, որոնք իր տեսանկիւնէն պէտք է ապագային վերջինին օգնէին, որ աւելի լաւ տիրապետէ թենիսի թակին։ Իսկ երբ Անտրէն սկսաւ քալել, Մայքը իրեն տուաւ թակը եւ սկսաւ գնդակները նետել իր ուղղութեամբ։ Չորս տարեկանին տղան արդէն կը տիրապետէր բոլոր հիմնական հարուածներուն, իսկ արդէն վեց տարեկանին ի վիճակի էր ետ մղել հօր բոլոր մատուցուած հարուածները։ Քիչ ուշ Մայք սկսաւ մարզել իր բոլոր աւագ զաւակները՝ ինքնագործ (automatic) մատուցումներ տուող մեքենայի միջոցով եւ ստիպելով կրտսեր որդիին մէկ օրուան մէջ երկու հազար հինգ հարիւր գնդակ ետ մղել։ Մայք կը կազմակերպէր Անտրէի համար հանդիպումներ (երբեմն ալ ընկերական խաղեր) յայտնի նոր եւ հին թենիս խաղացողներու հետ, ինչպէս՝ Ռոպպի Ռինկսընը, Ճիմմի Քոնորսը (Jimmy Connors), Իլիէ Նասթասէն, Պեոռն Պորկը (Björn Borg), Հարոլտ Սոլոմոնը (Harold Solomon) նաեւ իրեն հետ կը տանէր (երկու աւագ երեխաներուն ալ՝ Ռիթային եւ Ֆիլփին) մրցաշարքերուն Սոլթ Լէյք Սիթի (Salt Lake City) եւ Հիւսթըն (Houston), հարիւրաւոր քիլիոմեթրեր հեռու, քանի որ աւելի մօտիկ շրջաններու մէջ պատանեկան մրցաշարքեր չկային։

Տասը տարեկան հասակին Անտրէն պարտուեցաւ ԱՄՆ-ի պատանեկան մրցաշարքի երկրորդ շրջանը, տասնըմէկ տարեկանին՝ կիսաեզրափակիչը։ Տասնըերեք տարեկանին հայրը զինք ուղարկեց Նիք Նիք Պոլլեթիըրիի (Nick Bollettieri) յայտնի թենիսային ակադեմիա Պրէյտընթոն՝ Ֆլորիտա (Bradenton Florida)։ Մայքը արդէն քիչ մը ծանօթ էր Պոլեթիըրիի 60-ական թուականներէն, երբ վերջինը սկսնակ մարզիչ էր․ ան այդ որոշումը կայացուց՝ տեսնելով մարզիչի սաներու յաջողութիւններուն մասին պատկերասփիւռի սփռած հաղորդումը եւ ընդունելով այդ ժամանակուան լաւագոյն սաներէն մէկուն՝ Ահարոն Քրիքսթէյնի հօր խորհուրդը։ իբրեւեւ արդիւնք կամ հետեւանք Պոլլեթիըրը ո՛չ միայն Անտրէին անվճար տեղ տրամադրեց ակադեմիայի մէջ, այլ նաեւ մնաց իր մարզիչը մինչեւ 1993 թուական։ Նոր մարզիչը վերափոխեց տղուն խաղը, եթէ հայրը իրեն սորվեցուցած էր, որ առաջին հաւանական կամ կարելի եղած առիթին երթալ դէպի ցանց, ապա ակադեմիայի մէջ իրմէ պատրաստեցին ետին գիծի յուսալի խաղացող։

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. 1,0 1,1 Collins B. The Bud Collins History of Tennis: An Authoritative Encyclopedia and Record Book — 2 — New York City: New Chapter Press, 2010. — P. 666. — ISBN 978-0-942257-70-0
  2. Գերմանիոյ Ազգային Գրադարան, Բեռլինի պետական գրադարան, Բավարիական պետական գրադարան եւ ուրիշներ Record #119241579 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  3. SNAC — 2010.
  4. https://www.tennisfame.com/hall-of-famers/inductees/andre-agassi
  5. Collins B. The Bud Collins History of Tennis: An Authoritative Encyclopedia and Record Book — 2 — New York City: New Chapter Press, 2010. — P. 583. — ISBN 978-0-942257-70-0
  6. Nicholas Awde, Nineb Lamassu, Nicholas Al-Jeloo "Modern Aramaic (Assyrian/Syriac) Dictionary and Phrasebook", 2007
    «Andre Agassi»։ Persian Mirror: The Modern Magazine for Famous Iranians, Persian Celebrations, Cuisine, Culture & Community։ արխիւացուած է բնօրինակէն-էն՝ 2012-11-05-ին։ արտագրուած է՝ 2012 թ․ հոկտեմբերի 23–ին 
  7. John Tehranian "Whitewashed: America's Invisible Middle Eastern Minority". {{{заглавие}}}. — New York University Press. — P. 74.