Անաստաս Միկոյեան

Jump to navigation Jump to search
Անաստաս Միկոյեան
Mikoyan AI.jpg
Ծնած է 25 Նոյեմբեր 1895
Ծննդավայր Սանահին
Վախճանած է 21 Հոկտեմբեր 1978 (82 տարեկանին)
Վախճանի վայրը Մոսկուա
Քաղաքացիութիւն ԽՍՀՄ
Ազգութիւն Հայ
Կրօնք աթեիզմ
Կրթութիւն Ներսիսեան դպրոց
Մասնագիտութիւն քաղաքական գործիչ եւ դիւանագետ
Զբաղեցրած պաշտոններ ԽՍՀՄ Մինիստրների խորհրդի փոխնախագահ, ԽՍՀՄ գերագույն խորհրդի պատգամավոր եւ Chairman of the Presidium of the Supreme Soviet of the USSR
Պարգեւներ և
մրցանակներ
Լենինի շքանշան, Կարմիր աստղի շքանշան, Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս եւ Հոկտեմբերեան Հեղափոխութեան շքանշան
Անդամություն Կենտկոմի Պոլիտբյուրո եւ Համառուսական կենտրոնական-կատարողական կոմիտե
Կուսակցութիուն ԽՄԿԿ
Երեխաներ Ստեփան Միկոյեան, Ալեքսէյ Միկոեան եւ Սերգօ Անաստասի Միկոեան
Պատկեր:Anastas Mikoyan namak.jpg
խսհմ ներքին գործերու ժողկոմ Եժովի նամակը, ուր ան Ստալինին կը փոխանցէ 2000 հայերու գնդակահարելու Անաստաս Միկոյեանի խնդրանքը

Անաստաս Յովհաննէսի Միկոեան (ռուս.՝ Анастас Иванович Микоян, 25 Նոյեմբեր, 1895, Սանահին գ. — 21 Հոկտեմբեր, 1978, Մոսկուա), Խորհրդային պետական ու քաղաքական գործիչ, Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1943): Յայտնի է որպէս խորհրդային ժամանակաշրջանի ամենաերկար քաղաքական կենսագրութիւն ունեցող գործիչներէն մէկը (1919-1974 թթ․), որ նոյնիսկ դարձած է քաղաքական սատիրայի թեմայ[1][2]:

Յայտնի է նաեւ Հայաստանի մէջ 1500-2000 հայերու, որոնցմէ են՝ Հայաստանի Հանրապետութեան զինուած ուժերու սպաներու, մշակութային եւ քաղաքական գործիչներու գնդակահարութիւնը կազմակերպելու նպատակով ԽՍՀՄ ներքին գործերու ժողկոմ Եժովի միջոցով ստալինին ուղղուած կը դիմէ-խնդրանքով,[3][4] ինչպէս նաեւ Արցախը, նախիջեւանն ու Գարդմանքը Խորհրդային Ազրպէյճանի կազմին մէջ ձգելու, Հայկական հարցը միջազգային ասպարէզէն հեռացնելու[5] անխախտ դիրքորոշումով եւ պահանջով։[6][7][8]:

Կենսագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Անաստաս Յովհաննէսի Միկոյեան, ծնած է 1895 13 Նոյեմբերին՝ Սանահին գիւղին մէջ (ներկայիս՝ ՀՀ Ալաւերդի քաղաքի Սանահին թաղամաս): Գիւղական դպրոցը աւարտելէ ետք ընդունուած է Թիֆլիսի հոգեւոր ճեմարանը։ 1914-ին Միկոյեանը միացած է հայ կամաւորականներու ջոկատին, եւ մինչեւ 1915 թ. գարունը կռուած թրքական ճակատին վրայ Կաղապար:Փաստ, սակայն հիւանդութեան պատճառով ձգած է ծառայութիւնը եւ վերադարձած է Թիֆլիս։ 1916-ին ընդունուած է Էջմիածնի հոգեւոր ճեմարանը, իսկ յաջորդ տարիէն ետք սկսած է կուսակցական աշխատանքը Թիֆլիսի եւ Պաքուի մէջ:

Արդէն որպէս Պաքուի ՌՍԴ(բ) կ կոմիտէի նախագահութեան անդամ Միկոյեանը խմբագրած է նաեւ «Социал-демократէ եւ «Известия Бакинского Советаէ թերթերը:

Պաքուի կոմիսարներու տապալումէն ետք մնացած է Պաքուի մէջ` գլխաւորելով բոլշեւիկներու ընդյատակեայ շրջկոմը։

Թուրքերու կողմէն Պաքուն գրաւելէ անմիջապէս առաջ Միկոյեանը կրցաւ հասնիլ կոմիսարներու ազատ արձակման ու էւակուացիայի կազմակերպմանը։ Այնուհետեւ ան կոմիսարներուն շոգենաւով դուրս բերաւ Պաքուէն, սակայն Կրասնովոդսկի մէջ անոնք նորէն ձերբակալուեցան։ Միկոյեանը ազատուեցաւ 1919 թ. փետրուարին եւ հէնց նոյն տարուայ մարտին սկսաւ ղեկավարել ՌԿԿ (բ)-ի կովկասեան մարզկոմի Պաքուի գրասենեակը։

1919 թ. հոկտեմբերին ան կանչուեցաւ Մոսկուա եւ դարձաւ ՌԿԳԿ անդամ։ Բոլշեւիկներու կողմէն Պաքուն գրաւելէ ետք Միկոյեանը վերադարձաւ Պաքու որպէս 11-րդ բանակի ռազմայեղափոխական կոմիտէի լիազօր։ Այնուհետեւ, մինչեւ 1920 թուականը ղեկավարած է Նիժնի Նովգորոդի նահանգային կոմիտէն։

1926-1949 թթ․ եւ 1953-1955 թթ․ եղած է ԽՍՀՄ Կառավարութեան կազմին մէջ, ղեկավարելով, ըստ հերթականութեան, ԽՍՀՄ Արտաքին եւ ներքին առեւտուրի, Մատակարարման, Սննդի արդիւնաբերութեան ժողովրդական կոմիսարիաները, Արտաքին առեւտուրի, Առեւտուրի նախարարութիւնները։ 1946–1949 թթ․ եւ 1953-1955 թթ․ ան նաեւ ԽՍՀՄ Նախարարներու Խորհուրդի նախագահի տեղակալն էր, 1957-1964 թթ՝ առաջին տեղակալը։

Անաստաս Միկոյեանի անուան հետ է կապուած ԽՍՀՄ սննդի արդիւնաբերութեան ծաւալումը։ Դեռեւս 1931 թ., հանդիսանալով ԽՍՀՄ Սննդի արդիւնաբերութեան ժողովրդական կոմիսար, Անաստաս Միկոյեանը ԽՍՀՄ կառավարութեանը ներկայացուց Խորհրդային սննդի արդիւնաբերութեան զարգացման համալիր ծրագիր։ 1936 թ. Միկոյեանը իր կնոջ՝ Աշխէնի հետ երկու ամիս այցով գտնուեցաւ ԱՄՆ-ի մէջ (ԽՍՀՄ պատմութեան մէջ կառավարութեան գործող անդամի ամենաերկարատեւ արտաքին ուղեւորութիւնն էր), որուն ընթացքին հիմնաւորապէս ուսումնասիրեց ամերիկեան սննդի արդիւնաբերութիւնը, մեծ ծաւալի տեխնիկական գնումներ կատարուեցան, որոնք նպաստեցին Խորհրդային սննդի արդիւնաբերութեան վերազինմանը։ Միկոյեանի շնորհիւ ԽՍՀՄ-ի մէջ սկսաւ պաղպաղակներու արտադրութիւնը։ Մինչեւ իր պաշտօնավարման վերջը Անաստաս Միկոյեանը անձնական հսկողութեան տակ կը պահէր պաղպաղակի որակը։

1962 թ․ աշխոյժօրէն մասնակցած է Կարիբեան ճգնաժամի կարգաւորմանը, անձամբ բանակցելով ջոն Քէնեդու եւ Ֆիդէլ Կաստրոյյի հետ։ Այդ ընթացքին Մոսկուայի մէջ մահացաւ անոր կինը։ Նոյեմբեր 1963 թուականին ան կը ներկայացնէր ԽՍՀՄ ղեկավարութիւնը Ջոն Քէնեդիի թաղման արարողութեանը։

1964 թ․ 15 Յուլիս 1965 թուականէն․ 9 դեկտեմբեր, ԽՍՀՄ Գերագոյն Խորհուրդի Նախագահութեան նախագահն էր։ Այնուհետեւ մինչեւ 1974 թ․ ԽՍՀՄ Գերագոյն Խորհուրդի անդամ էր։

Անոր անունով կը կոչուի Մոսկուայի միսկոմբինատը[9]:

Առանձին գիրքով ռուսերէն հրատարակուած են անոր յիշողութիւնները՝ «այսպէս եղած է վերնագրով[10]:

Ընտանիք[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Երկեր[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • Պայքարի ուղիով, գիրք 1, Ե., 1972։
  • Քսանական թուականներու սկզբը (1919-1924 թթ. սկիզբը), Ե., 1978։
  • Так было։ Размышления о минувшем, М., 1999.

Գրականութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Микоян С., Анатомия Карибского кризиса, М., 2006.

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Արտաքին յղումներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]